Thuis bevallen of in het ziekenhuis: beide even veilig

Een bevalling in het ziekenhuis zou veiliger zijn. Nee hoor, zeggen Nederlandse onderzoekers. Het buitenland vergelijkt soms appels met peren.

Nederland was er altijd zo trots op: de thuisbevalling. Totdat een paar jaar geleden het beeld kantelde: misschien was dat thuis bevallen toch niet zo veilig als gedacht. Hoe kon Nederland anders zo’n hoge babysterfte hebben? Moesten we allemaal niet gewoon naar het ziekenhuis, waar hulp dichtbij is als het misgaat?

Het maakt niets uit, blijkt nu uit onderzoek van TNO, het AMC in Amsterdam en het Maastricht Universitair Medisch Centrum (MUMC). Thuis bevallen is even veilig als bevallen in het ziekenhuis. Vrouwen die thuis bevallen hebben dezelfde kans dat hun baby overlijdt of op de intensive care terechtkomt als vrouwen die in het ziekenhuis bevallen.

‘Je kunt ook zeggen: in het ziekenhuis bevallen is net zo onveilig als thuis bevallen’, aldus onderzoeker Simone Buitendijk van TNO. ‘Het ziekenhuis is niet zo veel sneller dat het iets uitmaakt voor de sterftecijfers. In het ziekenhuis staat bovendien echt niet voortdurend een steriel team klaar in de operatiekamer, voor het geval er iets misgaat. Dan ben je wel een half uur verder. Bij een thuisbevalling kan het in principe net zo snel. Op het moment dat de verloskundige belt dat het misloopt thuis, kan de gynaecoloog zijn hele team alvast bij elkaar roepen.’

Dat vrouwen die hun eerste kind krijgen in 49 procent van de gevallen alsnog naar het ziekenhuis moeten, maakt dus ook niet uit, zegt ze. ‘Transport blijkt het risico niet te verhogen, zelfs als er al geperst wordt. Bovendien is slechts bij 4,8 procent van de doorverwijzingen bij een eerste kind echt sprake van spoed.’

Voor het onderzoek naar de veiligheid van de thuisbevalling werden gegevens van meer dan een half miljoen vrouwen tussen 2000 en 2006 bekeken. Het resultaat: van elke tienduizend baby’s stierven er zeven vlak voor, tijdens of vlak na de geboorte. Dit aantal was bij thuisbevallingen even hoog als bij ziekenhuisbevallingen.

Van de vrouwen koos 31 procent voor een ziekenhuisbevalling en 61 procent voor een thuisbevalling. Zwangeren die thuis wilden bevallen, maar alsnog door complicaties in het ziekenhuis terecht kwamen, telden mee als thuisbevalling.

De onderzoekers telden alleen vrouwen mee die van tevoren geen verhoogd risico liepen en bij de verloskundige zouden bevallen. Zwangeren die al bij de gynaecoloog onder behandeling waren, of bijvoorbeeld een kind kregen met afwijkingen, telden niet mee.

Verder werd gecorrigeerd voor factoren zoals duur van de zwangerschap, sociaal-economische status, leeftijd en etnische achtergrond van de moeder. Allochtone vrouwen, die vaker in het ziekenhuis willen bevallen, blijken bijvoorbeeld een hogere babysterfte te hebben. Ook werd meegenomen of het ging om een eerste of tweede kind; de risico’s op babysterfte zijn aanzienlijk hoger bij een eerste bevalling.

De resultaten zijn opvallend, omdat lang werd gedacht dat thuis bevallen gevaarlijker was. Diverse buitenlandse onderzoeken leken daarop te wijzen.

Nederland, waar relatief veel vrouwen thuis een kind krijgen, kent een hoge babysterfte in vergelijking met de rest van Europa: 1 op de 100 baby’s. Alleen Frankrijk en Letland scoren hoger.

Naar de exacte oorzaken van de hoge babysterfte moet nog meer onderzoek worden gedaan, zegt Buitendijk van TNO. Maar volgens haar is nu vrij zeker dat het in ieder geval niet door de thuisbevalling komt. ‘In de buitenlandse onderzoeken werden appels met peren vergeleken. Zo werden in een Australisch onderzoek vrouwen meegeteld die thuis een tweeling- of stuitbevalling deden. Dat gebeurt hier helemaal niet thuis. Geen wonder dat de thuisbevalling gevaarlijker leek.’ In een Engels onderzoek waren de gegevens niet duidelijk genoeg.

‘Dit is geruststellend voor de thuisbevalling’, zegt gynaecoloog en hoogleraar verloskunde Gerard Visser van het UMC Utrecht. Het onderzoek zit volgens hem goed in elkaar, al zouden de groepen nog wel op één punt kunnen verschillen: ‘Vrouwen die thuis willen bevallen, zijn zekerder van zichzelf, en wat dat betreft ook gezonder. De psyche speelt ook een rol. Maar als ik naar dit onderzoek kijk, is dat wel spijkers op laag water zoeken.’

Om het helemaal zeker te weten, zou het onderzoek gerandomiseerd moeten zijn. Dat houdt in dat door onderzoekers wordt bepaald waar de vrouw bevalt. Dat is ooit geprobeerd, maar uiteindelijk bleek maar één vrouw mee te willen werken, zegt Buitendijk. ‘Dat is dus niet mogelijk. Ons onderzoek komt echter zo dicht in de buurt van dat ideale model, dat ik zeker genoeg ben.’

Toch kan er nog wel iets veranderen: ziekenhuizen kunnen de veiligheid bij bevallingen wel degelijk verbeteren, zegt Visser van UMC Utrecht. ‘De babysterfte in ziekenhuizen is ’s nachts 30 procent hoger dan overdag. Dan gaan de lichten uit en mag de jongste bediende aan de slag. Maar die belt de gynaecoloog alleen als echt duidelijk is dat er problemen zijn. Dan loop je dus achter de feiten aan.’

Die verschillen komen niet doordat het nacht is, aldus Visser. ‘In het weekend zie je vergelijkbare getallen.’ Nadat hij vorig jaar alarm sloeg, hebben vijf ziekenhuizen in Nederland nu 24 uur per dag een gynaecoloog beschikbaar. Visser verwacht dat de babysterfte daardoor af zal nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden