Thomas von der Dunk: 'Wilders is Erdogans evenknie'

Vk-columnist Thomas von der Dunk is van mening dat Wilders in vele opzichten gelijk is aan premier Erdogan.

© Premier Erdogan. Beeld afp
© Premier Erdogan.Beeld afp

Haalt de Rutterechtse coalitie nog de Kerst? De onderlinge verhoudingen lijken intussen een zodanige zuurgraad te hebben bereikt, dat op het Binnenhof de Europese milieunormen overschreden dreigen te worden. Niet alleen inzake mogelijk extra bezuinigingen trapt Wilders met zijn voorstel voor het opheffen van ontwikkelingssamenwerking op gevoelige tenen, ook inzake Turkije heeft hij dat middels een stuk in de Volkskrant gedaan: verbied de Turkse president naar Nederland te komen om hier vierhonderd jaar diplomatieke betrekkingen te vieren.

Dat was overigens tevens minstens al voor de derde keer dat de krant zelf vervolgens in een eigen hoofdcommentaar van de strekking van een even eerder zelfgeplaatst Wildersstuk uitdrukkelijk afstand nam.

Tien kleine negertjes
Het CDA zette zich na Wilders' nieuwe aanslag op haar geestelijk welbevinden schrap, maar hoe schrap dat in de praktijk is, moet blijken. Van het nieuwe verhaal dat Ruth Peetoom haar partij wil laten vertellen, merken we nog weinig. Voorlopig heeft dat verhaal vooral veel weg van dat van de tien kleine negertjes: voor elke keer dat de fractie met veel bijbels geknars en geween toch weer door de pomp gaat, gaat er in de peilingen een volgende zetel af. Intussen zijn we inderdaad al bij tien.

De reactie van Verhagen was misschien de mooiste: Wilders moest eens ophouden uit zijn eigen verkiezingsprogramma voor te lezen. 'Dat is niet hoe we deze politieke samenwerking vorm hebben gegeven'. O nee? Ik herinner mij nog een glunderend optreden van een zeker herentrio vorige herfst waarbij heel andere dingen werden gezegd. Was de afspraak toen niet juist dat Geert alles mocht blijven zeggen en Maxime dat helemaal niet erg zou vinden, want zo is Geert nu eenmaal?

En dat Geert ook inzake Turkije nu eenmaal zo is, dat wisten wij eveneens. De kern van zijn betoog: Erdogan ontkent nog steeds zowel de Armenocide als vroegere pogroms tegen de Grieken, en wil met Turkije ook Europa islamiseren. Zie wat de Turken indertijd na 1453 in Constantinopel met de Grieks-Orthodoxe kerkgebouwen hebben gedaan, de Hagia Sofia - 'ooit de moederkerk van het oosterse christendom' - vooraan.

Op de concrete feiten valt niet veel af te dingen, hoezeer het ook interessant is dat Geert plots erg begaan is met de Grieken. Meer dan Rutte, die recent nadrukkelijk verkondigde, dat hij 'weinig met hen heeft'.

Turkse paradox
Interessant is eveneens dat hij Europa als een liberaal-democratische waardengemeenschap omarmt - wat bij hem dan niet geldt voor immigranten, want tweederangsburgers moeten er in de PVV-heilstaat natuurlijk wel zijn - maar tegelijk Erdogan bekritiseert vanwege diens aanval op de strijdkrachten, wier oppermachtige positie evenwel een weinig liberaal-democratische erfenis vormt van het bewind van Atatürk.

Dezelfde Atatürk die met zijn tyrannieke seculariserings- en nationale uniformeringsdrang niet alleen verantwoordelijk is voor de onderdrukking van de Koerden, maar ook voor de verdrijving van de Grieken. Dat is nu juist de Turkse paradox: de modernisering was een afgedwongen revolutie van boven. Atatürk was geen liberaal-democratische Thorbecke, maar eerder een kruising van Robespiere en Mussolini, zoals alleen al een blik op zijn monstrueuze mausoleum in Ankara leert. Maar ik verdenk Wilders er al langer van, zeer van beide Europese despoten gecharmeerd te zijn. Hun weinig liberaal-democratische leidersprincipe heeft hij intern al enthousiast omarmd. Wat dat betreft is hij net als Erdogan.

Verdrukking
Het oude Ottomaanse Rijk was in religieus opzicht veel toleranter dan de seculiere dictatuur die Wilders in Turkije liever ziet. Aan het hof van de sultan speelden Christenen vanaf het begin een belangrijke rol. Niet toevallig hebben de oosterse Christenen, die nu met de Arabische omwentelingen in de verdrukking dreigen te komen, van Egypte tot Syrië en Irak eeuwen Ottomaanse overheersing kennelijk toch als Christenen kunnen overleven.

Dat konden de moslims in Spanje na de Reconquista niet zeggen. Daar bleef hun verlies niet alleen, zoals bij de christenen na de Val van Constantinopel, beperkt tot dat van hun bedehuis - zoals de Hagia Sophia een moskee werd, zo werden de moskeeën van Sevilla en Cordoba even triomfantelijk tot kathedralen getransformeerd - maar strekte dit zich ook meestal uit tot dat van geloof, lijf en goed.

Evenknie

Zeker: de Turkse regering draait nog net wat meer heen om de erkenning van Turkse slachtpartijen dan de Nederlandse om de hare in Rawagede. En Erdogan ligt inderdaad nog net iets meer dwars bij de bouw van nieuwe kerken dan zijn Nederlandse evenknie bij die van nieuwe moskeeën.

Maar ook is de laatste niet minder dan de eerste aan één oog blind. 'Het regime van Gül en Erdogan is druk doende Turkije te herislamiseren', aldus Geert. Wel, Israël, door hem als enige democratie in de regio bejubeld, is druk bezig het Heilige Land te herjudaïseren, door het misdadig wegtreiteren van de Palestijnen. Daar hoor ik onze zogenaamde Vrijheidspartij met haar selectieve beroep op de Europese liberaal-democratische beginselen nooit over. Integendeel, daar staat ze pal achter.

Ook voor de Israëli's zelf geldt steeds meer, wat al in Turkije geldt voor Turken: 'antinationaal gedrag' in woord en daad wordt strafbaar gesteld. Iedere Israëli die zich tegen landroof keert is in eigen land straks vogelvrij.

Het is geruststellend intussen via een per abuis openstaande microfoon te hebben vernomen dat ook Sarkozy en Obama Netanyahu als aartsleugenaar ontmaskerd hebben en hem stinkzat zijn - een wetenschappelijk zeer verantwoord inzicht waartoe onze BZ-professor Rosenthal nooit zal geraken. Minder geruststellend is dat beiden nog niet weten wat daaraan te doen.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist van vk.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden