Column

Thomas von der Dunk: 'Ontploft straks het Midden-Oosten?'

Natuurlijk is het aantal doden dat Netanyahu nu op zijn geweten heeft slechts een fractie van het aantal dat Assad inmiddels heeft gescoord, of wijlen Saddam Hoessein vóór hem, schrijft Thomas von der Dunk. 'Het punt is alleen dat Israël pretendeert geen tyrannie, maar een rechtsstaat te zijn. Quod non.'

Een lichaam wordt geborgen uit een huis dat door de Israëlische strijdkrachten is vernietigd in Gaza-stad. Beeld ap

Ontploft straks het hele Midden-Oosten? Alsof een burgeroorlog in Syrië en in Irak niet genoeg is, heeft ook Israël kennelijk besloten om in een complete overreactie maar weer eens alle remmen los te gooien.

Nadat drie Israëlische tieners bruut waren vermoord (huizen van de vermeende Palestijnse daders door Israël verwoest), waarna als wraakactie een Palestijnse jongen op barbaarse wijze is gelyncht (mogelijke daders netjes gearresteerd), heeft Israël eerst via grootschalige razzia's honderden Palestijnen opgepakt, en bombardeert het nu als antwoord op Hamas-raketten de Gazastrook plat.

Uiteraard gaat dit vanuit West-Jeruzalem gepaard met de boodschap dat Hamas, omdat het Israël niet wil erkennen en de Israëli's het liefst de zee in zou drijven, uit oorlogszuchtige terroristen bestaat, terwijl de Israëlische regering slechts brave vredelievende lammeren telt.

Met kennelijk propagandistisch succes in het Westen, dat zich angstvallig aan haar 'neutraliteit' vastklampt, en daarmee de facto, omdat de Israëlische landroof in Palestina middels de zoveelste uitbreiding van de nederzettingen gewoon doorgaat, Israël zijn gang laat gaan. Dat Netanyahu's eigen minister van Buitenlandse Zaken Avigdor Liebermann, er even rabiate ideeën opnahoudt als Hamas, en het liefst alle Palestijnen zou verjagen, moeten wij daarbij uiteraard door de vingers zien.

Netanyahu zou nog een punt kúnnen hebben, als hij zijn militaire overkill gepaard liet gaan met een royaal aanbod aan de ook door hem als wettig erkende, maar feitelijk als voetveeg behandelde Palestijnse president Abbas. Met een offer you can't refuse in de vorm van een eerlijke vredesregeling, op basis van het internationaal recht, inclusief ontruiming van de illegale roofnederzettingen, afbraak van de even illegale muur en de overdracht van Oost-Jeruzalem als hún toekomstige hoofdstad aan de Palestijnen.

Daarvan is echter geen sprake: als Netanyahu ook maar een voorzichtige stap in die richting zou doen, ontploft namelijk zijn eigen, door de extremistische nationalisten rond Liebermann gegijzelde regering direct. Voor hen is dit namelijk een uitgelezen kans om het beoogde, Palestijnen-reine Groot-Israël weer een stapje naderbij te brengen.

Het Westen staat erbij en kijkt ernaar. Juist in het geval van Israël is dat een kapitale fout, omdat het voortdurend wegkijken meer dan wat ook onze verhouding met de Arabische wereld belast: dat Kerry zich door Netanyahu als een schooljongen heeft laten behandelen en dat heeft gepikt.

Gezien de sterke afhankelijkheid van Israël van Amerika en Europa voor welvaart en veiligheid - of biedt de protectie van Rusland en China voor West-Jeruzalem echt een aanlokkelijk alternatief? - is het Israëlisch-Palestijnse conflict ook ongeveer het enige in het hele Midden-Oosten waarop het Westen werkelijk invloed kan uitoefenen.

Zowel Israël als Palestina zijn namelijk westerse cliëntstaten. Het probleem is dat Amerika en Europa, mede als gevolg van behendig door Israel geëxploiteerde schuldgevoelens over de Holocaust, hooguit beverig een wortel tevoorschijn durven te halen, en nooit een stevige stok.

Natuurlijk is het aantal doden dat Netanyahu nu op zijn geweten heeft slechts een fractie van het aantal dat Assad inmiddels heeft gescoord, of wijlen Saddam Hoessein vóór hem. Het kan uiteraard altijd nog vele malen erger, mocht die kennis het geweten sussen. Het punt is alleen dat Israël pretendeert geen tyrannie, maar een rechtsstaat te zijn. Quod non.

Het fatale is daarbij, voor wie het opbloeiende islamitische extremisme - ISIS in Irak - in de regio overziet, dat Palestina, als Israël niet in de weg zat, juist een van de meer hoopgevende Arabische staten zou kunnen zijn: een relatief hoog opgeleide bevolking met weinig fundamentalistische sympathieën - op de Gaza-oever is de zij de geestelijke dwingelandij meer dan zat, maar schaart zij zich nu, door Netanyahu niet slechts met een alcoholverbod, maar met bommen geterroriseerd, toch weer achter Hamas.

Fataal is ook de miserabele verhouding - ook hierin laat het Westen zich door Israëlische obsessies gijzelen - met Iran. Zeker: geen erg sympathiek regime (welk is dat ginds echter wel?), maar in Teheran stellen verkiezingen, anders dan op het bevriende Arabisch schiereiland, tenminste wat voor. En bovendien is Iran een redelijk geslaagde natiestaat, en geen kunstmatig construct zoals dat van onze 'bondgenoten' in Bagdad en Kaboel.

Irak is een failed state die net als Libië op het punt staat uit elkaar te vallen - beide met dank aan de Amerikaanse bemoeienis. Zeker: Washington is niet schuldig aan de onderliggende etnische constellatie, die ervoor zorgt dat Bagdad een wespennest is. Maar door er in 2003 zelf met zoveel aplomb middenin te springen, heeft Bush alle wespen wel wakker gemaakt.

Even hopeloos is Afghanistan; Den Haag tekent strak voor de zoveelste zinledige missie in. Beide presidentskandidaten, door Kerry nu even in het gareel gebracht, zijn niet in het land, maar slechts in hun eigen stam en hun eigen macht geïnteresseerd. In Irak idem met Maliki: door stelselmatig de soennieten te koeioneren heeft hij ze in de armen van ISIS gedreven.

Het meest dramatisch is Syrië. Hier kunnen we helaas weinig, behalve één ding: het menselijk leed iets verzachten. In dat opzicht getuigt het Haagse asylbeleid van een onvoorstelbare miezerigheid. 250 mensen, meer 'kunnen we niet aan'. Via een laffe partij als de VVD worden wij hier door een abjecte partij als de PVV gegijzeld.

Twee maanden terug ontstond er veel opwinding over de opmerking van de vader van Geerts nieuwe Franse politieke boezemvriendin dat het ebolavirus het vluchtelingenprobleem kan oplossen. Nog tien jaar Teeven en langs formeel-juridische weg is hetzelfde bereikt.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist voor Volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.