thomas houseago ****

Je zou willen dat er meer mogelijk was geweest dan deze ene zaal, want het smaakt naar meer.

beeldende kunst


****


Projectenzaal Gemeentemuseum Den Haag


T/m 10/8


Wanneer is beeldhouwkunst 'klassieke beeldhouwkunst'? Als er gehakt en gekneed is? Als het een kop en een romp heeft? Als het niet omvalt? Als de volumes en de leegtes elkaar mooi aanvullen? Als je het op een sokkel op een plein kunt zetten?


In het Gemeentemuseum Den Haag opende afgelopen week in de Projectenzaal de presentatie van Thomas Houseago, van wie vaak wordt gezegd dat hij op de schouders staat van Rodin, Picasso en Henry Moore: modern klassieke beeldhouwkunst.


Het is interessant van tevoren of na afloop van die presentatie even de vergelijking te maken met de lopende collectie-opstelling 'Ingewikkelde Beelden', die een verdieping lager in het Gemeentemuseum staat. Daar zien we hoe de notie van 'het beeld' inmiddels is opgerekt: twee zalen vol met aarde en stukken zeep, touwtjes die vanaf de muur naar de vloer zijn gespannen, een perspex doos met een plakkerig lichaamsdeel erin - een beeld is al een paar decennia alles wat niet het platte vlak is en vaak, heel vaak staat 'het idee' voorop.


Daarbij vergeleken is de in Los Angeles woonachtige Thomas Houseago (Leeds, Engeland, 1972) er inderdaad een van de klassieke soort. Kop, romp, figuur, sokkel, brons, hout, gips, dat zijn z'n bouwstenen. Er wordt gehakt en gekneed, de holtes in zijn koppen zijn net zo belangrijk als de volumes en ja, Thomas Houseago's beelden staan wereldwijd in musea en ook vaak, métershoog, op pleinen en in parken.


Maar wat een avontuur en vindingrijkheid zit er in dat bekende idioom. Een voorbeeld: Houseago tekent vaak een figuur uit op een platte plaat gips, snijdt de vorm uit en 'breekt' de plaat dan op strategische plaatsen om volume en beweging te krijgen. Rechts over de ruggengraat bijvoorbeeld, of langs de heupen om het beeld in lopende positie te zetten, alsof een gewelddadige schepper het leven in zijn beelden heeft geslagen.


En dan is het nog niet klaar. Door de tekening aan de ene kant op de platte plaat zichtbaar te laten, maar de achterkant van het beeld volume te geven met dik aangesmeerd gips, vermengd met krullerige hennepdraden, stopt hij soms twee totaal verschillende karakters in één figuur.


Conservator Laura Stamps ijverde drie jaar voor de presentatie van Houseago, die midden jaren negentig aan De Ateliers in Amsterdam verbleef, de opleiding die hij nog steeds alle credits geeft voor zijn ontwikkeling. Zijn werk bevindt zich niet in de collectie van het Gemeentemuseum. Je zou willen dat er meer mogelijk was geweest dan deze ene zaal (door Berlage ontworpen voor het tonen van sculptuur, met dak- en zijlicht) want dit smaakt absoluut naar meer.


Alleen al de koppen - nu eens een plat masker voor een beeld, dan een brok brons die door een reuzenhand gekneed lijkt - zijn een studie waard. Houseago mengt daarin schedels, fantasiehelmen en Afrikaanse maskers tot angstaanjagende hoofden waarin de uitgestoken ogen zowel naar binnen als naar buiten kijken. Het is grof, ja, en juist in die grofheid is de zoektocht naar vorm zo goed te volgen. Geen concept, geen taal, maar vorm.


Dat zijn werk vaak wordt gezien als tegengif voor het efficiënte, hedendaagse, niet-grondstoffelijke leven-uit-de-laptop (zoals hij in 2012 tegen een Poolse interviewster zei) snapt Houseago wel, maar zo is het nooit bedacht. Het maken, het aanraken, het vormgeven is belangrijk, zegt hij. Dat mag traditioneel klinken, het oogt ontzettend gretig en fris.


Darth Vader


'Fucking blown away by Picasso' was Thomas Houseago als tiener toen hij op een toeristisch uitje naar Londen in de Tate Gallery verzeild raakte. Tot dan toe bestond zijn wereld uit strips, Star Wars, Bee Gees, werkeloze mijnwerkers en voetbalhooligans die in zijn geboorteplaats Leeds elk weekend een puinhoop veroorzaakten. Hun agressieve uitdossingen - én Darth Vader - vormden voor hem het eerste idee van de menselijke figuur. 'Je moet nooit vergeten dat kunst tot iedereen kan spreken, ook als je uit de vreselijkste cultuur komt, zoals ik.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden