Column

This blessed plot, this earth, this realm, this England: waar gaat het heen?

 

Voormalig Labour-leider Ed Miliband. Beeld afp
Voormalig Labour-leider Ed Miliband.Beeld afp

Ed Miliband, de verslagen leider van Labour gaf er gisteren de brui aan, net als zijn collega's Nick Clegg van de Liberaal Democraten en Nigel Farage van UKIP. David Cameron maakte vrijdag de eerste ministers van zijn kabinet bekend en dit weekeinde de rest: maandag heeft het Verenigd Koninkrijk een nieuwe regering.

Je kunt van het Britse kiessysteem zeggen wat je wilt, het zorgt meestal wel voor snelle duidelijkheid. Wie verliest is weg, wie wint, wint klip en klaar en kan aan de slag.

Het districtenstelsel zorgt ook voor inherente raadselachtigheid. Of voor een democratisch tekort, zou je kunnen zeggen in een land van evenredige vertegenwoordiging. Donderdag stemde 36,9 procent van de Britse kiezers op de Conservatieven en dat was ruim voldoende voor een absolute meerderheid in het parlement. Met 12,6 procent van de stemmen haalden de eurosceptici van UKIP 1 zetel binnen. De Schotse nationalisten scoorden met 4,7 procent 56 zetels. En hoewel Labour percentueel 1,5 procent winst boekte, ging de partij er in het parlement 26 zetels op achteruit. Het verschil in percentage tussen Conservatieven en Labour was in 2015 kleiner dan in 2010 (7,1 tegen 6,5 procent), maar in parlementszetels groeide het verschil van 48 naar 99.

Dat kun je oneerlijk noemen, maar het is een democratisch ontwikkelde oneerlijkheid die in de ogen van de meeste Britten buitengewoon fair is. Bovendien is het nu eenmaal al sinds mensenheugenis zo en dat is in Groot-Brittannië een krachtig en doorslaggevend argument.

In het democratische doolhof raakten ook de opiniepeilers het spoor finaal bijster. Zij waren de grote verliezers van de verkiezingen. Er zijn er heel veel van, in Groot-Brittannië: zeker acht grote pollsters handelden in voorspellingen. Die bleken stuk voor stuk louter entertainmentwaarde te hebben gehad: zelden zaten de politieke piskijkers er zo rigoureus naast. Ik zag de ontmaskering van de charlatans met groot genoegen aan: elke extra korrel zout waarmee we die voortaan beschouwen, is meegenomen.

Het Britse systeem zorgt in elk geval voor schitterend democratisch drama. Op verkiezingsdag staan er in het land 650 boksringen opgesteld, waar wordt gevochten tot alle prijsvechters op één na groggy in de hoek liggen. De kampioen reist af naar Westminster, met achterlating van gebroken carrières en verloren illusies. De verkiezingsnacht op de BBC laat de kijker steevast emotioneel uitgeput achter: er staat veel verdriet en verslagenheid tegenover het triomfalisme van de overwinnaars.

In Nederland ben je na een rondje langs de winnende en verliezende partijen klaar en kun je tamelijk onaangedaan naar bed, in Engeland krijg je het persoonlijke van de politiek rauw geserveerd en zie je hoe zij kandidaten sloopt en het hoopvolle individu en zijn ambities vernietigt.

De scherpte van de uitkomst zie je terug in de consequenties. Het staat nu vast dat Groot-Brittannië zal worden omgevormd tot een federale staat. Als de nieuwe éénpartijstaat Schotland het daar tenminste bij zal laten. Premier Cameron heeft beloofd in 2017 een referendum over het lidmaatschap van de EU te organiseren, maar hij zet daarmee tevens zijn eigen land op het spel: de Schotten willen Europa niet uit.

This blessed plot, this earth, this realm, this England: waar gaat het heen? De ineenschrompeling is fascinerend om te zien. Wat ooit een wereldmacht was, is op weg een Little England te worden. Little England en de City - maar ook dat is al bijna een losgezongen staat, vol parasieten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden