Theorie: Beethoven speelde 'hard to get'

Een nieuwe theorie over de identiteit van Elise, naamgever van het beroemde pianowerk van Beethoven: ze was de leerling van zijn geliefde.

Een Canadese muziekwetenschapper heeft een nieuwe theorie over Elise, de vrouw aan wie het bekende pianowerk Für Elise van Beethoven is opgedragen. De tophit van muziekscholen en cafépiano's wordt algemeen geloofd te zijn geschreven voor Beethovens grote liefde Therese Malfatti (1792-1851). Volgens Rita Steblin van de Universiteit van Wenen gaat het echter om Elise Barensfeld, mogelijk een pianoleerlinge van Malfatti en haar overbuurvrouw.


Elise Barensfeld was een zangeres en al jong beroemd als wonderkind. Ze kreeg les van de beroemde componist Antonio Salieri. Begin 19de eeuw ging ze op tournee met een vriend van Beethoven, Johann Mälzel. Bij Mälzel, de uitvinder van de muziekautomaat, woonde ze ook in huis. Malfatti, de pianovirtuoos die in 1810 Beethovens huwelijksaanzoek zou afwijzen, woonde bij hen aan de overkant. Volgens Steblin is het goed mogelijk dat Therese deze Elise pianoles heeft gegeven.


Het blijft evenwel een speculatie. Drie jaar geleden kwam Beethovenspecialist Klaus Kopitz met een andere Elise op de proppen, Röckel. Zij was ook een zangeres, op wie Beethoven een oogje zou hebben gehad. Deze theorie werd later verworpen. De meesten nemen aan dat Beethovens notoir slechte handschrift door de ontdekker van het manuscript verkeerd zou zijn ontcijferd: in plaats van Für Therese las hij Für Elise op het voorblad.


De internationaal gerespecteerde Steblin heeft verbluffende veel uitgezocht over Elise Barensfeld, maar of Therese en Elise elkaar werkelijk hebben gekend, kan zij niet bewijzen. De zelfbenoemde 'Miss Marple van de muziekwetenschap' geeft toe dat haar theorie niet waterdicht is.


Haar stelling is in elk geval wel prikkelend: Beethoven, die in 1810 hard to get speelt en niet zijn droomvrouw met een stuk vereert, maar haar leerling.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden