profiel

Theo van Kessel, ambassadeur voor laaggeletterden die zelf opnieuw moest leren lezen en schrijven

Sinds Theo van Kessel op latere leeftijd opnieuw moest leren lezen en schrijven, zet hij zich in voor laaggeletterden. Voor zijn onvermoeibare strijd kreeg hij maandag de titel Taalheld van het jaar.

Iva Venneman
Theo van Kessel  Beeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant
Theo van KesselBeeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant

Theo Van Kessel was een jaar of 15 toen hij met zijn vrienden aan het voetballen was en de bal over de schutting vloog. Hij rende de poort uit, de straat op, om de bal te gaan halen. Net op dat moment kwam er een auto aan. De aanrijding veroorzaakte niet alleen langdurige migraine, hij verloor ook zijn vermogen om te lezen en schrijven. Het was het begin van een leven met laaggeletterdheid.

De nu 67-jarige Van Kessel, geboren en getogen in het Limburgse Tegelen, deed er aanvankelijk niets aan. Hij werkte in een steenproductiefabriek en thuis deed zijn vrouw de administratie. Het was onhandig dat hij geen verkeersborden kon lezen, maar verder redde hij zich goed.

Alles veranderde toen zijn eerste vrouw en hij uit elkaar gingen. Hij pakte zijn laaggeletterdheid aan. Hij meldde zich bij zijn oude basisschool en hij zat dezelfde avond nog in de schoolbanken. De metamorfose die hij sindsdien doormaakte, beloonde Stichting Lezen en Schrijven maandag: Van Kessel werd uitgeroepen tot Taalheld van 2022.

Het kostte hem vijf jaar om zijn taalniveau op te krikken. In die tijd nam zijn toenmalige docent hem op een zaterdag mee naar Tilburg voor een dag over laaggeletterdheid. De dag was georganiseerd door de Brabantse tak van Stichting ABC, die opkomt voor de belangen van laaggeletterden. Van Kessel raakte daar geïnspireerd om zelf een Limburgse afdeling te beginnen. Na even aandringen mocht hij de draaiboeken van de Brabantse afdeling lenen. Samen met zijn twee docenten richtte hij vervolgens ABC-Limburg op.

Doortastend

Nu, ruim twintig jaar later, telt ABC-Limburg naast Van Kessel nog tien andere bestuursleden. De stichting informeert mensen over laaggeletterdheid en geeft trainingen aan gemeenten en aan pabostudenten. Van Kessel is bij alle bestuursvergaderingen aanwezig en is naast fanatiek ambassadeur degene die zich opwerpt als er iets geregeld moet worden.

‘Theo is een doortastend type dat zich voor 200 procent geeft’, zegt Marijke Timmermans, ondersteuner van bestuur van stichting ABC-Limburg. ‘Zo hebben we onlangs nieuwe banners gemaakt, Theo zorgt ervoor dat die overal komen te staan. Dan loopt hij langs de Blokker en dan denkt hij: hé dat is een goede plek! Vervolgens regelt hij dat ze daar een maand in de etalage mogen staan.’

Van Kessel is recht door zee, denkt voorzitter van ABC-Limburg Hendrik de Kubber. Daardoor krijgt hij van alles voor elkaar. ‘Wij Limburgers proberen er meestal een beetje omheen te draaien, maar Theo zegt waar het op staat. Dat werkt heel fijn.’

Van Kessel vindt het belangrijk het niet alleen bij praten blijft, maar dat er echt wat gebeurt. En als het aan hem ligt, gebeurt dat dan ook goed. ‘Hij is een perfectionist die alles tot in de kleinste details wil regelen’, vertelt De Kubber. ‘Als er bijvoorbeeld een afspraak wordt gemaakt met een gemeente en er gaat iets mis – en dat gebeurt nog al eens – irriteert hem dat mateloos.’

De afgelopen jaren stopte Van Kessel, naast zijn werk, zijn ziel en zaligheid in de stichting. Hij wil dan ook geen kwaad woord over de stichting horen, want dat voelt als een aanval op hemzelf. ‘Ik ben niet gauw boos, maar dan kan ik nog weleens uit mijn slof schieten’, bekent hij.

Spraakmemo’s

Alsof Van Kessels strijd op taalgebied nog niet genoeg is, gaat hij in zijn vrije tijd een parcours vol hindernissen te lijf tijdens de obstacle run VenloStormt. Al jaren doet hij aan het evenement in de modder mee. De rest van het jaar helpt hij er als vrijwilliger bij de bouw van de obstakels.

Zelfs bij VenloStormt laat Van Kessel geen moment onbenut om zijn rol als ambassadeur voor laaggeletterden te vervullen. Hij draagt tijdens de loop een t-shirt waarmee hij toeschouwers over laaggeletterdheid informeert. En hij is naar zijn mede-vrijwilligers open over zijn handicap. Toen hij werd toegevoegd aan een WhatsAppgroep met andere vrijwilligers, legde hij bijvoorbeeld uit waarom hij liever spraakmemo’s stuurt dan lange berichten typt. ‘Theo doorbrak daarmee het taboe wat er normaal op laaggeletterdheid ligt’, zegt VenloStormt-voorzitter Dennis Meens. ‘Door er gewoon open en eerlijk over te praten.’

Bij de prijsuitreiking in Utrecht afgelopen maandag kon Van Kessel pas geloven dat hij was uitgeroepen tot Taalheld van het jaar toen prinses Laurentien tegen hem zei: ‘Je bent het echt geworden’. Hij moest er een dag van bijkomen, maar nu is hij naar eigen zeggen weer met zijn voeten op aarde geland. Dat hij de prijs heeft gekregen, maakt hem enorm trots. Op wat hij zelf heeft bereikt en wat hij voor anderen heeft kunnen doen. Hij raadt iedereen aan om, net als hij, open te zijn over laaggeletterdheid. ‘Het is geen besmettelijke ziekte’, benadrukt hij. Bovendien, ‘krijg je er altijd iets moois voor terug.’

3 x laaggeletterdheid

2,5 miljoen Nederlanders van 16 jaar en ouder hebben moeite met lezen, schrijven en/of rekenen.

Iemand die laaggeletterd is, is geen analfabeet. Een laaggeletterde kan wel lezen en schrijven, alleen niet goed genoeg om helemaal mee te doen in de samenleving.

De meerderheid van de laaggeletterden van 16 tot 65 jaar in Nederland heeft Nederlands als moedertaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden