Theatersensatie Van den vos blijkt rommelig braakland

Naar Van den Vos Reynaerde door FC Bergman/Toneelhuis Antwerpen. In Stadsschouwburg Amsterdam, 16 januari. Daar nog vanavond, daarna toernee. toneelhuis.be

Er drijft een dood meisje in het zwembad. Even later valt er een blad in het water, gevolgd door nog veel meer vallende bladeren. Het is een bekend beeld: een zwembad met dode bladeren. Het staat voor aftakeling, verrotting. Als het dode meisje uit het water wordt gedragen, lijkt het alsof de tv-serie Twin Peaks van David Lynch opnieuw begint. Wie vermoordde Laura Palmer?


Maar Laura Palmer is hier een van de vele slachtoffers van de Vos. In de ruim anderhalf uur durende multimediavoorstelling Van den vos (naar Van den Vos Reynaerde) van FC Bergman zullen nog vaker meisjes uit het water worden gedragen. Totdat de Vos uiteindelijk zichzelf door het hoofd zal schieten.


Van den vos van FC Bergman is dé theatersensatie van dit moment. De roem die dit Vlaamse collectief vooruit is gesneld, zorgde deze week alvast voor een uitverkochte Amsterdamse Stadsschouwburg. In deze zeer vrije bewerking (tekst Josse de Pauw) is de middeleeuwse dierenfabel teruggebracht tot een kat-en- muis-spel tussen vos en wolf. De wolf Ysengrym (Dirk Roofthooft) krijgt van het koningspaar de opdracht de wet te handhaven en de Vos op te sporen en te vernietigen. Maar als een tweederangs detective raakt de Wolf verstrikt in een fuik van wraak, wreedheid en wellust.


De voorstelling zit vol verwijzingen naar film- en theatergenres. Lynch natuurlijk, maar ze doet ook denken aan de tv-serie Dexter (waarin goed en kwaad in één personage zijn gevangen) en de vampier-fantasy uit Twilight. Door het gebruik van videocamera, filmbeelden en referenties aan de beeldende kunst is FC Bergman ook zwaar schatplichtig aan de Grote Vlaamse Drie: Jan Fabre, Ivo van Hove en vooral Guy Cassiers.


Zonder meer spectaculair zijn setting en toneelbeeld. De hele schouwburg is op zijn kop gezet: waar normaal in de zaal de stoelen staan, is nu dat zwembad gebouwd. Het publiek kijkt toe vanaf balkons en achterzaal. Een grote spiegelwand scheidt de zaal van het podium. Daarop en daarachter bevindt zich het rijk van de Vos - een nieuwe wildernis, met donkere bossen, gevaarlijke rotsen en een ruige zee. Daar moordt, verkracht en verminkt de vos, scènes die in vrij heftige filmbeelden langs komen. Knap en inventief gemaakt allemaal, maar uiteindelijk redden ze de voorstelling niet.


Film, video en de muziek van Liesa van der Aa (uitgevoerd door Solistenensemble Kaleidoskop) kunnen niet verhullen dat Van den vos nauwelijks enige dramatische structuur heeft. De bewerking van De Pauw bevat weliswaar een paar mooie teksten, maar het is volstrekt onduidelijk wie wie is, wie zich waar bevindt en waarom. Het is bovendien tamelijk rommelig allemaal, de overgangen zijn slordig, er zijn opvulmomenten en stoplappen, de symboliek is al te gewild.


Koningin Viviane De Muynck zingt in een loge een onverstaanbaar lied met een vossenmasker op (voor de helft van de zaal nauwelijks zichtbaar). Er flitsen een paar rode linten door de zaal. Op dat moment wordt Van den vos een kermis van clichébeelden. Behalve in die ene scène waarin de Wolf zich opdringt aan een meisje en haar met grove, gore teksten vernedert. Woorden zeggen dan meer dan de gruwelbeelden.


Uiteindelijk blijkt de wildernis van de Vos braakland geworden. Een woestijn. Leeg. Net als deze voorstelling: imponerend soms, maar leeg. Met een vervuild zwembad als slotbeeld. Een troebele ziel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden