Theaterfestival op de schop

'De voorstelling zoekt het ultieme godsbewijs tussen de benen van een vrouw. In deze kruistocht vloeit veel bloed en bereikt men uiteindelijk een mystieke extase.' Met deze zin beveelt de jury van het Theaterfestival 2003 de voorstelling Endless Medication aan, gemaakt door Buelens Paulina en uitverkoren als een van de...

Het Theaterfestival heeft zichzelf de laatste jaren steeds meer in de marge van het theater geduwd, met alle rariteiten van dien, in plaats van gewoon te doen waarvoor het ooit in het leven is geroepen: het beste van het Nederlandse en Vlaamse theater tonen. Zoals het Theater Treffen in Berlijn dat nu al voor de veertigste keer doet.

Endless Medication zou wellicht goed passen in een randprogramma van een festival. Maar het is toch niet uit te leggen dat Buelens Paulina straks wel op het Theaterfestival te zien is en, om maar eens iets te noemen, Othello van Toneelgroep Amsterdam niet.

Verantwoordelijk voor deze selectie is een jury van negen theaterpublicisten en dramaturgen met een voorkeur voor Vlaams toneel, liefst zo klein en onbekend mogelijk. En liefst handelend over het koloniale verleden van de Belgen, of nog liever, in onverstaanbaar dialect over de grijpgrage handjes van meneer pastoor.

Zo lang er jury's zijn, is er ook kritiek op die jury's, en zo hoort het ook. Maar de selectie van de afgelopen jaren vertoont een onterechte, eenzijdige keuze waarin met name regisseurs als Luk Perceval en Johan Simons favoriet zijn, en het werk van Ivo van Hove, Gerardjan Rijnders, Guy Cassiers, Dirk Tanghe en Theu Boermans zelden als belangwekkend wordt aangemerkt. Laat staan dat een well made play als Cloaca van Maria Goos ooit zou worden uitverkoren.

Daarom wordt in theaterkringen de laatste jaren een beetje schouderophalend gereageerd als de jury van het Theaterfestival zijn lijstje bekend maakt. Alsof het hier gaat om de jaarlijkse reünie van een groep bevriende dramaturgen en theaterwetenschappers, allemaal onder de bezielende leiding van festivaldirecteur Arthur Sonnen. Al zeventien jaar lang roept hij met onverholen enthousiasme dat het Nederlandse en Vlaamse theater toch echt uniek is in de wereld.

Juist nu de jury in zijn selectie 2003 (met onder meer Boermans Een Meeuw en Cassiers Proust 1: De kant van Swann) toch nog van enige realiteitszin getuigt, moet het ineens allemaal anders. Het blijkt dat er nauwelijks nog nieuwe juryleden te vinden zijn die al die voorstellingen kunnen of willen bekijken. Zelfs in de huidige jury heeft niet iedereen alles gezien. Het jurysysteem moet dus op de schop, zo wordt beweerd. Er moeten twee curatoren komen, uit Nederland en België, die aan het eind van het seizoen hun lijstjes inleveren. En hup, ziedaar het festival!

Een onzalige gedachte, omdat het festival dan uitgeleverd wordt aan de wel erg subjectieve smaak van een enkele rijkskeurmeester. Stel je toch voor dat Cox Habbema curator wordt - negen variaties op De Vagina Monologen in het festival, en een stuk van Brecht.

Een veel beter idee is de jurering uit te besteden aan een klein groepje van hooguit vijf mensen die uit hoofde van hun vak (criticus, programmeur, lid van de commissie toneel van de Raad voor Cultuur) toch al veel voorstellingen zien. Of, nog makkelijker, besteed het samenstellen van het festival bij toerbeurt uit aan de theaterredacties van de kranten en tijdschriften die er nog steeds eer in leggen het gigantische aanbod zo goed mogelijk te volgen.

Deze week hebben wij op de redactie met een paar critici in vijf minuten een geweldig Theaterfestival bij elkaar gejureerd. Zonder het ultieme godsbewijs tussen de benen van een vrouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden