Theater, net zo zinloos als het gefluit van de vogels

TM..

Het uitzonderlijk dikke septembernummer van het tijdschrift TM (over theater, muziek en dans) is een blad van winnaars. Vooruitlopend op het toneelgala van aanstaande zondag, plaatst TM (voorheen TheaterMaker) een aantal genomineerden in de etalage. Het blad bevat veel interviews met acteurs en actrices die kans maken op belangrijke prijzen. Ook zijn er de terugblikken op voorstellingen die mogelijk onderscheidingen binnen zullen halen.

Opvallend daarbij is de hernieuwde aandacht voor de lach. De genomineerde acteur Kees Hulst krijgt een hommage, omdat hij grapjes die niet kunnen – uitglijden over gemorste chocolademelk – precies op de goede manier weet te brengen. Raskomediant Dick van den Toorn (Winnaar Gouden Krekel) legt uit waarom een lach alleen werkt als hij onverwacht komt opzetten, anders verschrompelt hij tot een glimlach. En criticus Wouter Hillaert constateert, in elk geval in Vlaanderen, ‘een plotse opstoot van deurenkomedies’. Volgens hem te gemakkelijk verkocht als ‘artistiek onderzoek’, maar stiekem bedoeld om publiekssuccessen te genereren. Groepen maken dankbaar gebruik van volkse vormen als circus, revue en goochelshows, omdat toeschouwers steeds minder zin zouden hebben in ‘moeilijk theater’.

Halverwege verandert TM in een blad van verliezers. Drie artikelen ontmaskeren de goede bedoelingen van het huidige kunstbeleid met het nieuwe subsidiestelsel voor de podiumkunsten, het pleidooi voor cultureel ondernemerschap en burgerschap. Dat doet geen recht aan het wezen van kunst, stelt Arthur Sonnen: ‘Burgerschap en kunst moeten niet te rijmen zijn. Kunst is kritisch en eigenzinnig, de burger loyaal, trouw en verantwoordelijk.’

Echte kunst is straks de grote verliezer, denkt Sonnen. Of, in de woorden van de Letse regisseur Alvis Hermanis (van de internationale hit The Sound of Silence): ‘Kunst moet net zo zinloos zijn als het zingen van de vogels.’ Kun je een wereld voorstellen zonder gefluit bij het ochtendgloren?

De meeste acteurs, dansers en makers die in het blad aan het woord komen, maken zich daar vooralsnog niet druk om. Zij zijn er op uit dat ene bijzondere moment af te dwingen, waarop ‘spelers en publiek zich verbonden voelen over emotionele zaken’.

De echt verliezers staan helemaal achterin. Traditiegetrouw bevatten de laatste pagina’s een portrettengalerij van gestorvenen (seizoen 2007/2008). De jongste doden vallen het sterkst op: danser Kim Savéus en de acteurs Roef Ragas en Youssef Sjoerd Idilbi. Een seizoen eerder waren ze nog winnaars.

Annette Embrechts

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden