theater de laatste dans ****

Dat Den Boer de tragiek van die verscheurdheid doorzet naar een nieuwe generatie is bijzonder.

Het lijkt een chique partytent, maar het is een choepa, een tent waarin een Joodse bruiloft volgens de traditie plaatsvindt. De choepa symboliseert het huis dat het jonge bruidspaar gaat bouwen. In de grote theaterzaal van Frascati in Amsterdam staat er een opgesteld en het publiek neemt er deels onder plaats, de rest zit aan de zijkanten aan tafeltjes met drankjes erop (wel zelf betalen).


We worden welkom geheten door twee drukdoenerige ceremoniemeesters en door Ilay den Boer zelf, de theatermaker die met de voorstelling De Laatste Dans zijn zesluik onder de verzamelnaam Het Beloofde Land, over zijn Joodse wortels, afsluit. Het publiek wordt ingedeeld in groepen: familie, vrienden, jongens van de voetbalclub, kennissen. De recensent valt in dit geval onder de 'zeer betrokken vrienden' en mag plaatsnemen op rij één. Het bruiloftsfeest kan beginnen.


De afgelopen jaren maakte Den Boer een aantal voorstellingen over zijn familie en afkomst, die behalve zeer persoonlijk ook nogal wisselvallig waren, en soms met net iets te veel branie gemaakt. Maar ze getuigden wel van lef en theatraal inzicht.


In dit slotdeel zijn we dus getuige van het huwelijk van Ilay (gespeeld door Tim Murck) en zijn Bien (de Vlaamse actrice Sofie Joan Wouters). Aanvankelijk lijkt het of we met z'n allen de rituelen van een Joodse bruiloft zullen ondergaan (handenwassing, rondjes draaien et cetera), maar een en ander ontspoort als in de toespraken van de gasten de feestsfeer grimmig wordt. Wat in opgefokte vrolijkheid begint, eindigt in mineurstemming. Komt het wel goed met dit jonge stel als er nog zo veel vragen moeten worden beantwoord en trauma's overwonnen?


De vader, de moeder, de opa en oma, allemaal voeren ze het woord. Hun toespraken variëren van liefdevol tot schrijnend en ronduit cynisch. Die rollen worden overigens gespeeld door gewoon publiek. Op de première las voormalig Theaterfestival-directeur Arthur Sonnen de rol van opa, en hij deed dat gepast dramatisch.


Duidelijk is dat Ilay den Boer nog steeds bezig is met de vraag: hoe verhoud ik mij tot mijn familie, tot mijn geboorteland Israël (hij verhuisde als 3-jarig jongetje naar Nederland), tot de trauma's van de holocaust, tot de kwestie van de Palestijnen? Hij is er niet uitgekomen en heeft al zijn twijfels in De Laatste Dans inzichtelijk en intrigerend verwerkt. Daarbij blijft de rol van het bruidje helaas wat onderbelicht, maar het aanstekelijke spel van Lucien Rentmeester en Matthijs IJgosse als ceremoniemeesters sleept ook haar de avond door.


Pas halverwege blijkt dat op het tentzeil allerlei tekeningen en teksten zijn geprojecteerd. Een wrang stripverhaal van op hol geslagen gedachten: met opgeblazen schoolbussen, hakenkruizen, Hamas en een bruidstaart met een zelfmoordterrorist erop.


Intussen roept De Laatste Dans ook herinneringen op aan lang geleden toen Toneelgroep Baal hier Leedvermaak van Judith Herzberg speelde. Ook over een Joodse bruiloft, met een familie die nog helemaal vastgeklonken zat aan de oorlog, de vernietiging, de verwerking en de schuldvraag (waarom heb ik dit wel overleefd en de anderen niet?). Dat Den Boer de tragiek van die verscheurdheid doorzet naar een nieuwe generatie is bijzonder.


De voorstelling eindigt met filmbeelden van een gesprek tussen Ilay en zijn echte moeder. 'Je moet nog ontdekken dat je niet alles kunt oplossen', is de wijze raad van de moeder aan haar zoon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden