The world according to Carglass

BAHRAM SADEGHI ging op zoek naar hoe de mensen in televisiereclames leven. Hun wereld is maar nét niet echt. Over Hollandse anderhalf-verdieners die met twee kinderen wonen in een nette buurt.

Ben ik de enige die zich niet in reclames herkent? Ik snap heus wel dat niet iedereen in een tv-reclame op mij kan lijken. Ik ben een man, 45 jaar, van Iraanse komaf, sinds eind jaren '90 werkzaam in de media en een aantal jaren woonachtig in hartje Amsterdam. Het zou niet makkelijk worden om mijn eigen evenbeeld in de reclame tegen te komen. Maar welk mensbeeld kom je er wél tegen? Wat voor wereld spiegelen de reclamemakers mij voor? Een week lang nam ik de reclames op die worden uitgezonden voor en na de programma's die ik vaak kijk.


Wie zijn de mensen die in mijn reclames 'leven' en hoe ziet hun leefomgeving eruit? Welke boeken leest de vrouw die Swiffer Duster Kit gebruikt? Het gaat mij hier niet om de producten. Dit stuk gaat níét over Essent e-inzicht -whatever that may be- maar om de hobby's van de man die van Essent e-inzicht gebruikmaakt.


Er zijn mensen die zeggen dat de wereld die in een commercial wordt gepresenteerd niets met de werkelijkheid te maken hoeft te hebben - het is per slot van rekening een commercial en dus niet echt. Maar als me iets is opgevallen dan is het wel dat bijna alle reclames die ik in die week zag, juist nadrukkelijk probeerden de werkelijkheid te benaderen.


Jongetjes die met Lego bouwstenen aan het spelen zijn (commercial van Gamma) fluiten een jonge blonde vrouw na, zoals het in het echt ook kan gebeuren. Sterker, het dikste jongetje uit de groep heeft een zogenaamd bouwvakkers-decolleté! Hoe echt wil je het hebben?


Wasmiddel Dreft probeert werkelijkheden uit drie decennia te laten zien: met drie verschillende commercials uit de jaren '60, de jaren '80 en nu. Terwijl elke keer hetzelfde wordt verteld ('ik koop bijna nooit Dreft'), zien we zowel de vertelster, haar dochter en het interieur van de keuken (kleding, kapsel, inrichting) zich in stijl aan de tijdgeest aanpassen. De leukste aanpassing: de transistorradio uit de jaren zestig verandert eerst in een kleine gettoblaster in de commercial uit de jaren tachtig, om vervolgens in onze tijd in een vintage radio te veranderen die veel op de eerste radio lijkt. Wat blijkbaar tegen elke verandering is bestand, is het centrale beeld: moeder en dochter in de keuken.


Ook in andere commercials doen 'de mensen in de reclame' hun best om bij elke gelegenheid zo dicht mogelijk bij de 'echte' wereld te komen: in de reclame van Amstel Blond bier die zich op een camping afspeelt, met René en Natasja Froger in de hoofdrol, lopen mensen niet in smokings of glitterjurken maar dragen zij gewoon korte broeken en T-shirts en zitten voor hun tentje een biertje te drinken, zoals u en ik.


Er is wel één in het oog springend verschil. Reclames mogen de werkelijkheid dan benaderen, de mensen in de reclame leven in een mooiere en makkelijkere wereld. Zo rijdt de Mercedens-Benz Citan in lege straten en zien alle singles in de commercial voor Pepper dating-site er jong, hip, leuk (en zeker niet wanhopig) uit. In de commercial van Zwitserleven worden Nanna van Blaaderen en Andreas Koch (echte mensen, zoek hen maar eens op) niet gek van hun rondrennende kinderen aan de vooravond van de verbouwing van hun boerderij in Frankrijk.


Bankafschrift

Het bedrijf dat ons het grootste inkijkje in zijn wereld gunt, is de nieuwste bank van Nederland, Knab. Na de prachtige commercial, die een omgekeerde manier van denken in het bankwezen propageert (de boot raakt de champagnefles en niet andersom), zien we een screenshot van het bankafschrift van een rekeninghouder. Het gaat om een heel kort shot, maar als je het beeld stilzet en het per seconde afspeelt, zoals ik heb gedaan, kom je het een en ander over de wereld van een gemiddelde klant van Knab te weten.


De rekeninghouder heet, heel verrassend, Paul de Vries. Zijn levenspartner heet Willemijn Bosheuvel. Ik ga ervan uit dat Willemijn Bosheuvel een verzonnen naam is, want Google gaf geen enkele hit. Paul verdient 75.384 euro en Willemijn 21.600 euro. Duidelijk een geval van anderhalfverdieners, het meest voorkomende verdienerstype volgens het CBS. Verder zien we de volgende kopjes: Vermogen: 245.000 euro; Sparen & beleggen: 185.000; Knab-betaalrekening: 2.000; Knab-kwartaalsparen: 97.000; ABN Amro-deposito: 40.000; LeasePlan Bank - Spaar: 25.000; ING - Emma: 12.000; ING - Daan: 8.500.


Paul en Willemijn sparen dus voor de studie van hun kinderen Emma en Daan. Via een ander bankafschrift van ze kunnen we zelfs zien hoe een deel van hun uitgavenpatroon in maart 2012 eruit heeft gezien. Zij hebben op zaterdag 31-03-12 bij restaurant Vrienden aan de Vecht voor 381,22 gegeten en om 23.52 uur afgerekend. Ik heb even op de menukaart van Vrienden aan de Vecht gekeken: een van de duurste gerechten is Black Angus, geserveerd op een nestje van noodles en gewokte oosterse gerechten voor 22,50 euro. Ik ga er dus van uit dat om 381,22 euro bij dat restaurant uit te geven, het gezin De Vries-Bosheuvel óf met een ander gezin op pad moet zijn geweest óf behoorlijk veel drank heeft besteld.


Op 27 maart hebben ze van hun gezamenlijke rekening 150 euro (studie Emma) en 200 euro (studie Daan) overgemaakt. Waarom er meer geld naar de studie van Daan gaat, is mij niet duidelijk. Verder: maandelijkse bijdrage Lindelaan VVE 225,00 euro en op zaterdag 17 maart heeft het gezin voor 89,68 euro boodschappen bij Albert Heijn gedaan, hetgeen mij gezien de gezinssamenstelling een te laag bedrag voor de weekendboodschappen lijkt. Op die dag hebben ze ook bij Han Herenmode in Maarssen voor 223,27 kleding gekocht en een dag eerder bij Speelgoedwinkel Loekie in Maarssen voor 39,95 uitgegeven. Zou een van de kinderen jarig zijn geweest? Jammer dat we op het afschrift niet kunnen zien wat het cadeautje was.


Toch weet ik genoeg: het wereldbeeld dat uit de twee afschriften naar voren komt, is duidelijk van een normaal, maar vermogend gezin dat met beide benen op de Hollandse grond staat, in de toekomst van hun kinderen investeert, op zaterdag bij Albert Heijn boodschappen doet en daarna uit gaat eten om zo rond middernacht naar huis te gaan om op zondag uit te slapen. Voor mij persoonlijk niet herkenbaar maar ik vermoed dat het dicht bij de wereld van sommige van mijn vrienden komt. Ik kan me ook goed voorstellen dat Paul en Willemijn een poosje geleden nette edoch boze e-mails naar de VVD-fractie in de Tweede Kamer zouden hebben gestuurd om hun ongenoegen over de zorgplannen van Rutte II te uiten.


Waar de wereld van Knab zich vooral via de cijfers aan ons presenteert, laat Carglass zijn wereld in de persoon van Juriaan aan ons zien. Juriaan, sinds 2006 servicemonteur bij Carglass, spreekt geen ABN, heeft kort donkerblond haar met gel erin en is - getuige de ring aan zijn rechterhand - keurig getrouwd. Juriaan is naar een nette, maar geen chique, woonwijk gereden om de ruitenwissers van een donkergrijze stationcar, kenteken 82-KRN-1, te vervangen. Ik heb het kenteken opgezocht: het om een Renault Megane Combi, een echte gezinsauto die in de nette wijk van Carglass niet misstaat. Aan het eind van de commercial, terwijl Juriaan in zijn bedrijfsbusje het beeld uitrijdt, krijgen we een topshot van de straat te zien. Ik zie een man en vrouw met twee aangelijnde honden op de stoep en twee jongens op skateboards aan de overkant van de straat, ook keurig op de stoep. Misschien bestaat die Carglass-wereld niet, maar ik kan me voorstellen dat het wel de nastrevenswaardige wereld van sommige politieke partijen zou zijn.


Of het onrealistisch is, weet ik niet. Maar tot mijn verbazing hebben veel mannen in de reclamewereld een baard en de lengte van de reclamebaard kan variëren tussen een Danny Blind-baardje (Etos Sinterklaas commercial) tot flinke baarden waarbij de man met de Jezus-achtige baard en een paardenstaart in de reclame van Wehkamp echt alles overtrof. Wat dat betreft lijken de reclamemannen toch meer op mij en veel mannen in mijn omgeving dan ik dacht. Maar de combinatie van niet-blanke man met een baard, laat staan een niet-blanke man met een flinke baard, kwam niet voor.


Iraans vluchtelingengezin

Was er een commercial die, los van het aangeboden product, dicht bij mijn belevingswereld kwam? Geloof het of niet, er is een commercial waarin een Iraans vluchtelingengezin een centrale rol speelt. We zien een grote veerboot op een tamelijk winderige en bewolkte dag. Zo'n boot die stadsmensen, dik gekleed in hun degelijke windjassen, naar de Waddeneilanden brengt. Een meisje van begin 20 met bruin haar met blonde plukjes pakt een microfoon en spreekt haar ouders toe: 'Bedankt dat jullie zijn gevlucht voor mij. Dat jullie je leven in Iran hebben achtergelaten voor mij.' Dankzij DELA (nota bene een uitvaartverzekeringsmaatschappij) is het Iraanse vluchtelingengezin, man + vrouw + jongvolwassene, ook een doelgroep geworden. Toch herkende ik me verder niet in de vader met zijn gladgeschoren gezicht en zijn dikke, blauwe regenbestendige jas. Ik ben niet zo verhollandst dat ik op een bewolkte dag de veerboot naar de Waddeneilanden zou nemen.


Tussen al dat onrealistische commercial-bombardement was er één commercial waarbij ik hardop riep: 'dat maak ik nou ook weleens mee!'. De Bol.com commercial waarin een man van een jaar of 35 tijdens zijn sinterklaasaankopen en rijdend in zijn kleine Peugeot, de een na de andere hindernis in de grote stad moet overwinnen: eerst moet hij omrijden (het bord 'Omleiding Centrum volg' is goed zichtbaar) omdat de straat is afgezet en daarna begint het te regenen terwijl hij buiten loopt. Vervolgens staat hij voor een winkel die juist op dat moment de deuren sluit. Ondertussen is hij in de hondenpoep gestapt en heeft hij een parkeerboete gekregen van parkeerwachten die nog naast zijn auto staan.


O ja, die vrouw met de Swiffer Duster Kit, over wie ik het aan het begin had: Tales of the River wild; The beginnings; One in the field of Science; Jase in a world of Blue van Nigel Thompson; Out of touch. Dat zijn de boeken die ze in de kast heeft staan. En die man die Essent e-inzicht gebruikt, heeft een modeltrein op zolder.


Bahram Sadeghi (1967, Iran) werkt als freelanceregisseur en presentator. Daarnaast schrijft hij voor verschillende landelijke bladen en organiseert hij debatten. Zie ook: sadeghi.nl


STER


lijst van programma's

Gedurende één week nam Bahram Sadeghi reclames op die voor en na programma's werden uitgezonden waar hij naar gekeken heeft: 6 en 8 uur journaal, het late NOS journaal (rond middernacht), NOS journaal op zondag om 12 uur, EenVandaag, Sportjournaal na EenVandaag, Lingo, Slag om Brussel, Tegenlicht, Nieuwsuur, PowNews, Studiosport (voetbal) op zondag, interland Nederland-Duitsland, Britt en Ymke Stellen Vragen, Hardcore Pawn, SouthPark, Modern Family, 2 Voor 12, documentaire over het Beleg van Stalingrad, Eva Jinek op Zondag, Buitenhof en de documentaire I Am A Woman Now.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden