The Wasp Factory****

Exorbitante compositie creëert een zinderende ervaring.

theater

The Wasp Factory, naar Iain Banks, regie: Ben Forst, libretto: David Pountney 22/6 Holland Festival, Muziekgebouw aan 't IJ, Amsterdam.

hollandfestival.nl

Met een oorverdovende ouverture van ruis vangt The Wasp Factory aan. Er is vanaf dat moment geen ontsnappen meer aan. Dit verhaal van de gestoorde tiener Frank, die drie kinderen en ontelbare dieren heeft vermoord, zal de daaropvolgende anderhalf uur luid door de zaal schetteren. Een aantal toeschouwers wenste na afloop dat ze oordopjes hadden meegenomen.


Deze duistere en overweldigende muziektheatervoorstelling op het Holland Festival is het theaterdebuut van componist en regisseur Ben Frost (1980). Voor The Wasp Factory liet hij het gelijknamige cultboek van Iain Banks tot een libretto bewerken. Daarbij schreef hij zelf een aantal composities, die in de lijn liggen van zijn experimentele elektronische muziek: ruisende en golvende soundscapes die voortdurend in intensiteit toenemen.


Op het toneel zit een strijkkwintet dat deze geluidserupties aanvult met melodieën. Er staat een verhoogd podium vol aarde. Daarin liggen drie zangeressen te wroeten terwijl ze zingen over de moorddadige neigingen van Frank. Zij vormen de stemmen in het hoofd van de door dood en geweld geobsedeerde Frank.


De tekst is associatief, de monoloog van een zieke geest. Het zijn Franks fantasieën of herinneringen, die aan duidelijkheid niks te wensen overlaten, maar samen geen consistent geheel vormen. Het is vooral een litanie van gewelddadige gebeurtenissen, laconiek of zelfs emotieloos opgedist. Uiteindelijk is het libretto de zwakste schakel: het mist de emotionele impact en de focus die de muziek wel heeft.


Jammer maar overkomelijk, want de ruwe, soms ijzingwekkende klanken van de zangeressen staan, zoals alles in deze voorstelling, in dienst van het leidmotief. En dat is de sonische aanslag die Frost wil plegen op je gehoor. Geluid draait in 3D om het publiek heen en weet bij elke nieuwe scène weer andere angsten op te wekken.


Of het nu de dissonante krijs van een viool is, de plotselinge, harde bromtoon die alle andere geluiden opslokt of een elektronisch ritme dat aanzwelt, terwijl de zangeressen moord en brand scanderen: deze exorbitante compositie creëert een zinderende ervaring.


Veel meer dan de tekst tekent de muziek hier de contouren van de gekantelde wereld van een geesteszieke. Een wereld zonder houvast of ook maar een sprankje hoop. Ben Frost, componist in de eerste plaats, regisseur in de tweede, laat geen ruimte voor een uitweg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden