The sound of movie

Voor de Vlaamse film Offline maakten de vuige rockers van Triggerfinger de soundtrack. Hoe je dat doet? Je ego opzij zetten en 'het gewoon gaan doen'.

De Vlaamse film Offline is een halfuur onderweg als Rudy Vandekerckhove (prachtrol van Wim Willaert) een café binnenloopt en betrokken raakt bij een vechtpartij. Hij wordt getreiterd, deelt een kopstoot uit en wordt als represaille grondig in elkaar geslagen.


Tegelijk met Peter Monsaerts schitterende filmdebuut ontploft ook de begeleidende muziek: keiharde rock. Wie het nog niet wist, realiseert het zich nu: dit is het Antwerpse Triggerfinger, de rockband die jongeren aan Queens Of The Stone Age doet denken en ouderen aan Led Zeppelin.


Het is een gouden combi, deze tragische vertelling over de Vlaamse zelfkant (de groezelige rafelranden van Gent zijn het decor) en de vuige stoners van de succesvolste Belgische band van het moment.


Wat je je dan weer niet realiseert, is dat alle andere muziek in de film óók van Triggerfinger is: van het beheerste gitaargetokkel wanneer Rudy door de nacht loopt, tot het akoestische liedje met zang terwijl Rudy's dochter Vicky (Anemone Valcke) in de lift staat.


Het klassieke pianospel in de slotscène? De dreunende, Prodigy-achtige dancetrack waarop Vicky danst in een nachtclub? Allemaal Triggerfinger.


Dat dancenummer heet Dirty Down Low, haalde vorig jaar de hitlijst in België (waar Offline al in 2012 uitkwam) en werd goeddeels geschreven door Mario Goossens, die bij Triggerfinger normaliter de drumklappen verzorgt, maar nu ook elektronische beats.


Goossens (40), naar Amsterdam gekomen om de Nederlandse Offline-première bij te wonen: 'Wij hadden nooit eerder filmmuziek gemaakt en regisseur Peter Monsaert nog nooit eerder een speelfilm. We zijn het maar gewoon gaan doen, terwijl we op tournee waren.'


Triggerfinger wist dat er stukken muziek moesten komen voor 'Rudy loopt door de regen' en 'Rudy in de kroeg', maar veel gedetailleerder was Monsaerts bestelling niet. Opnamen waren er in eerste instantie nog niet. Ze mochten het script lezen, maar deden dat niet al te grondig. Scores van andere popgroepen beluisteren, deden ze ook al niet. Goossens noemt alleen de ambient soundscapes die Trent Reznor (Nine Inch Nails) met Atticus Ross maakte voor The Girl With The Dragon Tattoo (2011). Zulke soundscapes maakte Triggerfinger voor Offline ook.


Wat wel vanaf het begin duidelijk was, was dat Monsaert de filmmuziek op enkele momenten wilde verweven met de wereld van de personages. Voor de caféscène stuurde hij de groep een nummer van Johnny Cash: zoiets moest in het café uit de speakers komen, maar dan van Triggerfinger. De band schreef een nummer dat klinkt als Cash.


Verderop in de film zet dochter Vicky in Rudy's auto een cassette van Jimi Hendrix aan. Ook hier horen we niet Hendrix, maar een Hendrixachtig stukje maatwerk van Triggerfinger.


'Da's tenminste echte muziek', zegt Vicky. Die opmerking is een geestige knipoog naar de unieke score van Triggerfinger: een normaliter vrij stijlvaste rockband ging, op verzoek van een filmregisseur, stilistisch all over the map. Ze verrasten iedereen met hun veelzijdigheid, niet in de laatste plaats zichzelf.


Popgroepen die filmscores maken, het komt vaker voor, maar de ene band lijkt er op voorhand geschikter voor dan de andere: het is niet zo moeilijk je bij een film de ijle, panoramische muziek van Sigur Rós voor te stellen, de pulserende triphop van Massive Attack, de instrumentale gitaarverkenningen van Mogwai of het filmische geluid van Calexico, ook op de reguliere studioalbums gelardeerd met stijlfiguren uit de beroemde scores van Ennio Morricone.


Maar een pure gitaarband of singer-songwriter, die gewend is in songs met een kop en een staart te denken? Als die al eens in de arm worden genomen voor een score, worden ze meestal geacht dicht bij hun stiel te blijven, zoals Badly Drawn Boy voor About A Boy (2002): overwegend 'gewone' liedjes.


Triggerfinger moest zich muzikaal onherkenbaar vermommen. Het was voor Monsaert een gok, zoals diens opdracht ook voor de band een gok was: 'Het heeft ook wel lang geduurd', zegt Goossens. 'We hebben veel heen en weer gemaild over wat exact gewenst was.'


Een filmscore maken is voor popmuzikanten een les in bescheidenheid. Immers: anders dan op reguliere studioplaten gaat het hier niet primair om hun muziek. Hun werk heeft een ondersteunende taak en moet de aandacht niet te zeer opeisen.


Een goede filmscore ondersteunt en versterkt de emoties in de film, maar dringt zich niet op de voorgrond, vindt ook Goossens. Tenzij de film daar even om vraagt, zoals bij zijn clubknaller Dirty Down Low.


Goossens: 'Dat nummer heeft een eigen leven gekregen als video op YouTube en als single in de hitlijsten, maar in de film worden er maar enkele seconden van gebruikt.'


Ook dat is je lot wanneer je als popmuzikant filmmuziek maakt: het blijft vaak bij flarden van een paar tellen. En: misschien schreef je je beste muziek wel voor een scène die sneuvelt in de eindmontage.


Het begrip soundtrack (op cd's vaak aangeduid als 'OST', Original Soundtrack' of 'Music From The Motion Picture') is overigens verwarrend, omdat er twee typen zijn. Het eerste type is feitelijk een verzamel-cd van losse, vaak al langer bestaande nummers, meestal van verschillende artiesten, die in de film te horen zijn of erbij worden geselecteerd omdat ze er gevoelsmatig goed bij passen.


De beroemdste zijn misschien wel die bij de films van Quentin Tarantino: Little Green Bag van George Baker Selection werd weer een hit via de soundtrack-cd van Reservoir Dogs (1992). Surfgitarist Dick Dale bereikte via Pulp Fiction (1994) weer een jong publiek. De Japanse meidenband The 5.6.7.8's bereikte een breed westers publiek dat tot dan toe nooit van de groep had gehoord.


Het tweede type soundtrack-cd bevat een voor de film gecomponeerde score door één artiest, gecomprimeerd tot albumlengte. De cruciale vraag bij soundtrack-cd's van dat type is: blijft de score zonder de filmbeelden overeind?


Getuige de verkoopcijfers van cd's als Storytelling (Belle And Sebastian) en Danny The Dog (Massive Attack) vindt het grote publiek vaak van niet. De uitzonderingen zijn doorgaans de scores die uit 'gewone' liedjes bestaan: die van Badly Drawn Boy, maar ook de Into The Wild-soundtrack van Pearl Jamzanger Eddie Vedder (2007).


Van de Triggerfingerscore hoeven we volgens Mario Goossens geen cd-uitgave te verwachten: 'We hebben zó veel gemaakt in zó veel versies... Het gaat om vele uren muziek, we hebben zelf het overzicht niet eens. Popliedjes, flarden geluid, stukken soundscape, er is geen beginnen aan. Bovendien denken we dat het zonder de film niet zou werken. Film en soundtrack vormen een eenheid. Zo moet het zijn.'


Succesvolste soundtrack


Veel succesvoller dan op cd gezette filmscores zijn doorgaans soundtrack-cd's met 'gewone' nummers (waaronder niet zelden een titelhit) van uiteenlopende artiesten, al dan niet speciaal voor de film geschreven. De succesvolste ooit is die van The Bodyguard (1992), die onder meer zes liedjes van Whitney Houston bevatte, waaronder I Will Always Love You: 45 miljoen verkochte exemplaren.


Recente popsoundtracks


Calexico: The Guard (2011)


Verrassende combinatie: de muziek van Calexico roept een Amerikaans-Mexicaans woestijngevoel op, maar The Guard is een Ierse politiefilm. Het werkt prima.


British Sea Power: Man Of Aran (2009)


Man Of Aran is een documentaire uit 1934 over de Spartaans levende bewoners van de Ierse Araneilanden. Gitaarband British Sea Power schreef er in 2009 een verstilde score bij. Mooie manier om oude films opnieuw onder de aandacht te brengen, maar het werd het minst succesvolle album van de band.


Eddie Vedder: Into The Wild (2007)


33 minuten akoestisch getoonzette muziek van de Pearl Jamfrontman bij Sean Penns film vol natuurschoon. Enkele sterke songs, maar ook instrumentale liflafjes. Het werd Vedders eerste solo-cd en dus een verkoopsucces.


Mogwai: Zidane. A 21st Century Portrait (2006)


Schots 'gitaarleger' begeleidt de documentairefilm waarin stervoetballer Zinedine Zidane op de voet wordt gevolgd. De band zag eerst de film en schreef muziek bij de beelden: de score verklankt de actie.


Massive Attack: Danny The Dog (2004)


Film en soundtrack werden ook uitgebracht onder de titel Unleashed. Massive Attacks muziek illustreert vooral dat filmscores soms goed zijn voor de film, maar vaak te saai om zonder beeld te beluisteren.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden