REPORTAGE

The King komt in Londen voor even tot leven

80 zou hij worden en dat viert The King postuum in Londen. Nooit eerder werd zo'n grote collectie attributen van Elvis naar Europa verscheept.

Elvis met zijn gitaar op de bank in Graceland.Beeld Charles Nicholas/Hollandse Hoogte

Amerikanen hebben bijna overal een goed verhaal bij, dus ook bij een tentoonstelling van Elvis-attributen in Londen: een tijdelijk 'filiaal' van Graceland als het ware, een slordige 340 'artefacten', overgebracht van Elvis' museumvilla in Memphis naar de O2 in Londen.

Angie Marchese, Director of Archives van Graceland, meegereisd om de Europese pers te woord te staan: 'Elvis heeft nooit in Europa opgetreden, maar we weten dat hij dat wel heel graag wilde. Hij was het van plan. Stel dat hij nu naar Europa zou komen, dan zou hij hebben gekozen voor een concertreeks op één plek, zoals hij dat in Las Vegas deed. Hij zou voor Londen hebben gekozen en hoogstwaarschijnlijk voor de O2. Dáárom zijn we hier.'

Vooruit dan maar. Goed verkoopverhaal. Marchese brengt het in elk geval met verve, voor elke tv-camera weer met evenveel enthousiasme. De verzamelde pers eet uit haar hand.

Elvis At The O2 heet de expositie onder de imposante O2-koepel aan de Theems in Oost-Londen. Nooit eerder werd zo'n grote collectie privé-attributen van Elvis Presley naar Europa verscheept. Op zijn 80ste 'verjaardag' (8 januari 2015) zal The King een beetje in Europa zijn, al gaat het maar om een fractie van de Graceland-collectie. Hij blijft tot eind augustus. En daarna?

'Wat zou het mooi zijn als Elvis op zijn 80ste eindelijk begint aan zijn eerste tournee langs Europese hoofdsteden', zegt Marchese.

Beeld Flickr.com/Russ Glasson

600.000 bezoekers

Elvis Presley kocht Graceland, gelegen aan Highway 51 South in Memphis, Tennessee, in maart 1957. Hij had zijn vader Vernon opdracht gegeven een mooi huis te zoeken voor zo'n 100 duizend dollar. Graceland kostte 102 duizend dollar. Presley zou er ruim twintig jaar wonen en op 16 augustus 1977 ook overlijden, in zijn badkamer, aan een hartaanval. Vijf jaar later, op 7 juni 1982, werd het pand opengesteld voor publiek. Graceland trekt 600 duizend bezoekers per jaar.

Het lijkt een nieuwe trend, dit soort tentoonstellingen. Eind 2015, op 12 december om precies te zijn, strijkt David Bowie Is neer in het Groninger Museum. Ook die expositie begon in Londen (V&A Gallery, 2013) aan zijn 'tournee': handgeschreven teksten, correspondentie, podiumkostuums, een filmzaal voor unieke concertbeelden. Het is een fijne en prestigieuze manier om ons dicht in de buurt te laten komen van artiesten die zich niet meer kunnen of willen vertonen.

Enorm groot is de Elvis-expo niet eens, in het O2-paviljoen dat Brooklyn Bowl heet. Maar voor je het weet, zwerf je er uren rond. Er zijn zeven themavertrekken en een filmzaal, als een waaier rond een grote, ronde centrale ruimte, waarin de blikvangers staan opgesteld: de pooltafel waarop Elvis een potje speelde met The Beatles, een selectie van de befaamde witte jumpsuits die hij in Las Vegas droeg (de Graceland-collectie telt er 88) en de witte Lincoln Continental uit 1956 die liefst twee jaar Elvis' favoriete auto was. Marchese: 'Op al zijn andere auto's was hij na een maand of zes, zeven uitgekeken. Hij was een gezagsgetrouw man, maar hij reed wel te hard.'

Het karatepak van Elvis.Beeld O2, Londen

Aangename verrassing

Het grote verschil met de Bowie-expositie dient zich al bij binnenkomst aan: waar David Bowie Is is gericht op de verschillende incarnaties van de artiest Bowie en het mysterie rond de 'mens' Bowie intact laat, draait het in de O2 (net als op Graceland) ook om Elvis' huiselijke leven: links van de ingang hangt zijn geboortecertificaat (8 januari 1935 in Tupelo), rechts staat zijn eerste Bijbeltje en even verderop, het is om de een of andere reden ontroerend, zijn doosje kleurpotloodjes.

In de Graceland-zaal: zijn eerste magnetron, een rompertje dat hij in 1968 voor zijn babydochter Lisa-Marie kocht, de goudkleurige telefoon die naast zijn bed stond, ruiter- en karate-uniformen (hij bezat de achtste dan als Kenpo-karateka) en twee van de golfcarts waarmee hij graag over het landgoed mocht crossen.

Speciale aandacht is er voor zijn diensttijd: uniformen, een helm, zijn plunjekist, de kappersstoel waarin hij voor het oog van snorrende camera's zijn militaire blockhead kreeg aangemeten.

Het heeft iets merkwaardigs: op de klanken van Elvis-muziek naar een paar Adidas-gympies in een vitrine kijken, maar suf of ongemakkelijk wordt het gelukkig geen moment. Het is juist een aangename verrassing dat Elvis At The O2 de nadruk op de muziek legt, tot zijn kleine oefenmicrofoontje en stapels partituren aan toe.

De brief van Elvis aan Richard Nixon.Beeld Hollandse Hoogte

Nixon

Hij is lastig leesbaar, de handgeschreven brief die Elvis in december 1970 aan president Richard Nixon schreef op zes velletjes briefpapier van American Airlines. Hij was bewonderaar van de omstreden president ('Als ik iets kan doen om u van dienst te zijn...'), die de publicitaire waarde van een ontmoeting met Elvis inzag en Presley op 21 december ontving op het Witte Huis. Op 31 december 1970 bedankte Nixon Elvis in een brief voor de plezierige ontmoeting en ook voor het prachtige Colt 45-handwapen uit de Tweede Wereldoorlog dat Elvis hem cadeau had gedaan. Nixon schonk Presley een speld van het Bureau Of Narcotics And Dangerous Drugs, want Elvis was fel antidrugs en haalde uit naar het drugsgebruik van The Beatles. Later zou hij zelf ernstig verslaafd raken, maar zo zag hij dat zelf niet: hij kreeg zijn 'medicijnen' van artsen voorgeschreven. De originele 'Nixon-brieven' liggen in een vitrine in de O2.

Er is een speciale zaal voor zijn nog altijd verbijsterend ruige werk op Sun Records, een ruimte over zijn filmmuziek (compleet met een tweede auto: de rode MGA uit Blue Hawaii, die hij in 1961 van de producenten aftroggelde en naar Graceland reed) en een zaal over het befaamde NBC-televisieoptreden (bekend als de Comeback Special), waarmee hij in 1968 verpletterend terugkeerde in de frontlinie, na ruim tien jaar niet officieel te hebben opgetreden. De NBC-stoel waarop hij zat, de gitaar die hij bespeelde; ze zijn voor het eerst in Europa.

De '68 Comeback Special leverde Presley een lucratief contract op bij het Intercontinental in Las Vegas, waar hij in de laatste acht jaar van zijn leven (1969-1977) het gros van zijn concerten zou geven.

De rode sportauto van Elvis uit de film Blue Hawaii.Beeld AFP

Menselijke indruk

Eigenlijk ontbreekt er maar één ding: toelichtende tekst. De bordjes zijn summier en gaan vrijwel voorbij aan de anekdotes en terloopse wetenswaardigheden die je wél meekrijgt wanneer je met de onvermoeibare Angie Marchese over de tentoonstelling wandelt. Dat Elvis nooit een spijkerbroek droeg. Dat hij in zijn laatste levensjaren werkte aan het script voor een karatefilm die hij wilde produceren, maar waarin hij zelf niet te zien wilde zijn.

Elvis wekt in de O2 vooral een sympathieke, menselijke indruk: bevlogen artiest, liefhebbende zoon, echtgenoot en vader. Voortdurend is te horen (en in de filmzaal te zien) hoe krankzinnig goed hij was. En we zien ook op filmbeelden dat hij veel langer dan velen denken (tot diep in de jaren zeventig) een jongensachtige figuur bleef, die malle sprongen maakte van de duikplank. Dat de Graceland-curatoren zijn snelle aftakeling onbesproken laten, zullen we ze maar vergeven. Wat hadden we dan gedacht?

Devote fans die weigeren te geloven dat Elvis dood is, worden (anders dan in de achtertuin van het echte Graceland) in de Londense O2 volledig in hun waarde gelaten.

Elvis At The O2: The Exhibition Of His Life. O2, Peninsula Square, Londen. Te zien t/m 31/8 2015. elvisattheo2.com

Een cape van Elvis.Beeld O2, London

Verknipt

Tussen de Las Vegas-jumpsuits, militaire uniformen en kleurrijke karatetenues staat het eenvoudige poloshirt van blauwgrijze wol maar zo'n beetje gewoontjes te zijn, maar de schijn bedriegt: het is een zeldzaam stuk Elvis-kledij, één van de zeer weinige in de Graceland-collectie uit de beginjaren van Presleys loopbaan. Waarom die zo zeldzaam zijn? Pas in latere jaren werd Elvis zich bewust van de exclusiviteit en waarde van zijn kleding. In de jaren vijftig gooide hij nog veel weg, maar dat is niet het enige. In de vroege jaren zestig besloten zijn manager, kolonel Tom Parker, en platenlabel RCA als verkoopstunt een reepje originele Elvis-kleding bij een nieuwe verzamelelpee te steken. Vele tientallen oude shirts werden op Graceland uit de kast getrokken en verknipt. 'Helaas kregen de fans écht een stukje originele Elvis-kleding,' zegt curator Angie Marchese.

Gouden telefoon.Beeld O2, Londen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden