The American Dream bestaat niet

Waarom doen arme mensen zo vaak stomme dingen als roken, fastfood eten en geld lenen om een smartphone te kopen? De Amerikaanse Linda Tirado, zelf arm, schreef er een blogje over, dat blogje verspreidde zich over het internet (nooit 'ging viraal' zeggen) en schreef vervolgens een boek: Hand to mouth - the truth about being poor in a wealthy world.

Ze beschrijft hoe ze verviel tot armoede 'door een combinatie van verkeerde beslissingen en een hoop domme pech'. Mislukte studie, ruzie met de familie, ongeplande zwangerschappen, een overstroomd huis, een kapot gebit waarmee ze niet kan werken in een representatieve functie. Zie dan maar eens het hoofd boven water te houden, met twee kinderen en uitzichtloze rotbaantjes voor een paar dollar per uur .

Mensen met uitzendbaantjes worden in Amerika slecht behandeld. Slopende werktijden, alleen op verzoek naar de wc mogen, seksuele intimidatie, geen ziekteverlof; bovendien hangt ontslag je permanent boven het hoofd. Miljoenen leven zo, in Amerika.

Arm zijn is vaak duurder dan rijk zijn, begrijp je als je haar deprimerende boek leest. Wie geen geld heeft om een huis te huren moet wel in een motel wonen. De kosten lopen uiteindelijk hoger op, maar die kun je tenminste dagelijks of wekelijks betalen. Wie geen fornuis heeft, moet wel fastfood eten. Wie niet op zijn benen kan staan van vermoeidheid, grijpt al gauw naar sigaretten of drank en heeft geen fut voor opbouwende initiatieven. Tirado's conclusie: the American dream bestaat niet, en als je voor een dubbeltje geboren bent, word je nooit een kwartje. Boeiende materie, zoveel is zeker. Tirado kan goed en pakkend schrijven, al ontaardt een en ander wel af en toe in boos getetter tegen 'de rijken', waarmee ze iedereen bedoelt die niet precies even arm is als zij.

Ze kreeg nogal wat reacties van mensen die twijfelden aan haar integriteit. Kom op zeg, je hebt geen geld voor voorbehoedsmiddelen en geeft wel 160 dollar per maand uit aan sigaretten? Je eet diepvriessnacks omdat broccoli koken zo'n gedoe is, en je daarna moet afwassen? Tsja. De oude kwestie komt dan toch weer boven: nemen arme mensen de verkeerde beslissingen omdát ze arm zijn, of zijn ze arm omdat ze de verkeerde beslissingen nemen?

Ook het waarheidsgehalte van haar verhaal wordt in twijfel getrokken. Ze blijkt een koophuis te bezitten, vrij van hypotheek, ze studeert parttime en haar man heeft een behoorlijke baan. Rechts Amerika trok al gauw de conclusie dat Tirado alles bij elkaar had gelogen en deed haar boek af als 'poverty porn'. Haar verweer: 'oké, ik ben niet meer zo heel arm, maar ik ben het wel gewéést.' De waarheid zal wel weer eens in het midden liggen.

Hoe dan ook is de psychologie van armoede ingewikkelder dan we denken. Eén ding is zeker: arm zijn werkt verlammend. Zeker in Amerika is het een val waar je maar moeilijk uit komt. Dat is Tirado wél gelukt: haar boek verkoopt uitstekend. Dit dubbeltje werd dus tóch een kwartje. Arm zal ze nooit meer zijn. Tenzij ze natuurlijk opnieuw 'verkeerde beslissingen' neemt.
s.witteman@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden