Thaise verkiezingen verlopen vreedzaam

De Thaise verkiezingen zijn rustig verlopen, al kon in een aantal regio's niet worden gestemd omdat de oppositie stembureaus blokkeerde.

BANGKOK - Democraten stemmen niet. In ieder geval niet in Paya Thai, waar een enorme Thaise vlag aan een balkon wappert zodat je meteen weet in welke buurt je bent. Nee, de rood-wit-blauwe Thaise vlag is hier niet het symbool van Thailand, het is nu het symbool van de protestbeweging die al twee maanden tegen verkiezingen demonstreert.


Een heel klein beetje wordt er in Paya Thai toch gestemd. Kiezers druppelen binnen in twee tenten waar stembussen zijn opgesteld. Als de dag voorbij is, is een kwart van de negenhonderd kiesgerechtigden in de wijk daar komen stemmen. Als de stemmen zijn geteld heeft de regeringspartij Pheu Thai nipt gewonnen. 'Gewonnen' betekent niet dat de partij iemand anders heeft verslagen. 'Gewonnen' betekent dat het aantal stemmen voor Pheu Thai net iets groter is dan het aantal ongeldige of 'nee'-stemmen en dat je de 75-procent niet-stemmers niet hebt meegeteld.


Alleen daar gaat het bij de verkiezingen zondag om: om een keus vóór of tegen de regering van Yingluck Shinawatra. Of om de vraag: ben je vóór of tegen verkiezingen.


De kleine stemlocatie in Paya Thai wordt beschermd door een politie-agent op een ijzeren stoeltje en door zijn commandant, die positie heeft gekozen in een luxe koffiehuis waar ze ijsgekoelde caramel-macchiato's en smoothies serveren. Zo'n buurt is het.


Een democraat stopt met zijn dure racefiets bij de stembussen en kijkt misprijzend naar de armoedzaaiers die daar bedeesd hun stem komen uitbrengen. Een wat oudere democraat loopt hoofdschuddend voorbij. 'Ik vind dit niet goed', zegt hij. 'Niet goed.' Hij is tegen verkiezingen. Hij wil de adel terug, want het volk is te dom om te stemmen.


Democraten hebben de afgelopen dagen meegelopen in de protestmarsen van Suthep Thaugsuban. In de marsen worden de namen 'Yingluck' en 'Thaksin' gescandeerd, gevolgd door 'rot op' of ergere dingen. Suthep is tegen de verkiezingen, want die brengen alleen maar Yingluck Shinawatra en haar clan aan de macht. De meeste haat richt hij natuurlijk op Yinglucks broer, Thaksin Shinawatra die voor de oppositie het symbool is geworden voor alles wat slecht is. 'Corrupt' is nog het meest vriendelijke woord dat zij voor deze duivel hebben. Hij heeft de machtsverhoudingen in Thailand verstoord, door alle verkiezingen sinds 2001 te winnen en de conservatieve oppositie volslagen te negeren. Volgens zijn tegenstanders winnen Thaksin en de zijnen alleen maar dankzij populistische politiek en geldsmijterij.


In 2006 pleegde het leger een coup, zette Thaksin af, en hielp de democraten even aan de macht. Maar de eerstvolgende verkiezingen verloren ze weer, en die daarna ook weer. Thaksins partij Pheu Thai won, en zijn zus Yingluck werd premier. Voor de democraten is dat het bewijs dat de meerderheid van de kiezers niet in staat is een goede keus te maken. Daarom willen zij nu af van verkiezingen en de gekozen regering vervangen door een 'Volksraad': die wordt niet gekozen, maar aangewezen door een groep vooraanstaande, verstandige Thai.


Suthep krijgt met dit idee tienduizenden mensen op de been, en op hoogtijdagen zelfs meer dan honderdduizend. Daarmee probeert hij al twee maanden Bangkok te verlammen, en zondag probeert hij in het hele land de verkiezingen lam te leggen. Wat maar gedeeltelijk lukt. Sutheps aanhang is luidruchtig, maar niet groot genoeg om elk kiesstation te sluiten. Wel slagen zij erin de verspreiding van een groot aantal stembussen en stembiljetten te verhinderen.


In een gemeentekantoor in Ratchatewi staan zondagochtend 86 stembussen in keurige rijen klaar om te worden opgehaald. Dat gebeurt niet. Demonstranten hebben 's ochtends het gebouw omsingeld en verhinderd dat de stembussen de deur uit gingen. De verkiezingen in die 86 wijken zijn afgelast. Hetzelfde gebeurt op zeker twee andere plaatsen. In veel andere wijken van de hoofdstad wordt niet of met tegenzin gestemd.


Miljoenen Thai wordt zondag het stemmen onmogelijk gemaakt. Maar miljoenen anderen stemmen wel. Bijna 90 procent van de stemlokalen in het land is gewoon open. In 'Democratische' gebieden is de opkomst weliswaar dramatisch laag, maar dat wordt gecompenseerd door hoge opkomsten in Pheu-Thai-gebied.


Hoeveel mensen er precies hun stem hebben uitgebracht en hoeveel zetels Yinglucks partij zal winnen, is niet bekend. Er komt pas een officiële uitslag als overal, bij alle stembureaus, zal zijn gestemd.


En de aanhangers van de regering zullen gaan stemmen zolang als dat nodig is, zegt Thida Thavornsed. 'Mevrouw Thida' is een van de leiders van de 'roodhemden': de trouwe aanhang van de regeringspartij. Zij en haar mede-leiders zijn erin geslaagd hun aanhang rustig te houden, terwijl Suthep met zijn aanhang door de straten van Bangkok trok. En dat is heel wat: de roodhemden staan te popelen om die Suthep een lesje te leren, maar Thida is wijs geworden door de gebeurtenissen van 2006 en 2010, toen het leger ingreep en eerst Thaksin, en later zijn aanhang opzijschoof. 'Wij willen geen geweld, want als er geweld is, en de situatie verslechtert, grijpt het leger weer in.'


De vreedzame aanpak lijkt te werken. Suthep wil niets liever dan dat 'roodhemden' zijn demonstranten aanvallen, want hij weet dat alleen dat kan leiden tot een coup en alleen een coup kan de Democraten aan de macht helpen.


De oppositie heeft nog een ander wapen. Thida noemt dat wapen een 'juridische coup': die coup ligt niet in de handen van de militairen maar bij de Kiescommissie, het Constitutionele Hof en de anti-corruptie rechtbank van Thailand. Die instanties hebben de bevoedheid verkiezingen ongeldig te verklaren, partijen te ontbinden en premiers naar huis te sturen. Zij gebruiken die bevoegdheid ook. Thida: 'Ze doen dat voortdurend. Drie gekozen premiers hebben ze al afgezet. Eentje omdat hij op tv een kook-show had gepresenteerd. In welk land maak je zoiets mee?' Rechtszaken tegen Yingluck en Pheu Thai liggen al klaar en de verkiezingen maken grote kans ongeldig te worden verklaard.


Zo'n 'coup' lost echter weinig op, net zo weinig als verkiezingen, of het verhinderen daarvan. De kloof die gaapt tussen de boeren van Thida en de smoothies van Suthep is te groot en wordt met de protesten en de geamputeerde verkiezingen zoals die van zondag alleen maar groter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden