NieuwsThailand

Thaise studenten staan op tegen de generaal, ‘die dictator’, en zelfs tegen de koning

Zeker tienduizend Thai demonstreren zondag in Bangkok. Betogers maken een gebaar met drie vingers uit de reeks The Hunger Games.Beeld Getty

De aanhoudende anti-regeringsprotesten in Thailand beleefden afgelopen week een climax met de grootste manifestatie in zes jaar. Student Danothai Chayaphol legt uit wat de jonge activisten beweegt. 

‘Wat we willen is simpel: democratie en rechtvaardigheid. Twee dingen waar het in ons land al heel lang aan ontbreekt.’ De woede spat bijna van het scherm als Danothai Chayaphol vragen beantwoordt via Facebook Messenger. De 19-jarige student politieke wetenschappen reageert met tussenpozen. Er moet tenslotte ook gestudeerd worden. En er moeten nieuwe acties worden voorbereid.

Danothai is actief lid van de SUT, de Studentenvereniging Thailand, een van de motoren achter de anti-regeringsprotesten van de afgelopen weken. Zondag demonstreerden meer dan tienduizend Thai in het centrum van de hoofdstad Bangkok. Het was de grootste manifestatie sinds 2014, toen anti-regeringsprotesten maandenlang aanhielden.

Generaal Prayuth Chan-ocha maakte met een staatsgreep een einde aan de chaos op straat – en aan de democratie in het land. De oud-generaal herschreef de grondwet, waardoor militairen in Thailand tot in lengte van jaren als ‘toezichthouders’ op de democratie de touwtjes in handen kunnen houden. Na vijf jaar als ‘interim’ te hebben gefungeerd, hield Prayuth vorig jaar verkiezingen. 

Die won hij op omstreden wijze en hij regeert nog altijd met harde hand. Hij verbood onder meer Future Forward, een pro-democratische partij die bij de verkiezingen uit het niets de derde van het land was geworden. 6,3 miljoen, vooral jonge, kiezers, stemden op deze partij. 

Rechtszaken

Prayuth haalde een in Thailand beproefde methode van stal om de nieuwe tegenstander uit te schakelen: de partij kreeg zo’n twintig rechtszaken voor de kiezen. In februari oordeelde het Constitutioneel Hof dat Future Forward de kieswet had overtreden. Partijleider Thanathorn Juangroongruangkit was eerder al vanwege een technisch vergrijp gediskwalificeerd.

Dat was het moment waarop Danothai voor het eerst de collegebanken verliet om de straat op te gaan. ‘Het betekent niet dat we allemaal aanhangers van Thanathorn zijn, maar dit was gewoon onrechtvaardig’, aldus Danothai. ‘Wat ons bindt is dat we tegen deze dictator protesteren.’

Demonstranten in de Thaise stad Nakhon Pathom houden drie vingers in de lucht, een gebaar uit een scene van de film The Hunger Games, tijdens protesten tegen het regime en de monarchie. Beeld AFP

Door het coronavirus en de daarmee gepaard gaande lockdown lagen de protesten een paar maanden stil, maar in juli laaiden ze weer op. Drie eisen worden steeds herhaald: de regering moet aftreden, er moet een nieuwe grondwet komen en activisten moeten met rust gelaten worden.

Vooral dat laatste is belangrijk voor Danothai. ‘Ik ben boos over de verdwijning van politiek activisten’, schrijft hij. ‘Mijn generatie heeft er genoeg van dat mensen die voor een politiek ideaal staan, worden opgejaagd.’

Begin juni werd activist Wanchalearm Satsakit, die was uitgeweken naar buurland Cambodja, op klaarlichte dag ontvoerd in het centrum van Phnom Penh. Sindsdien is niks meer van hem vernomen. Zeker acht anderen gingen hem voor. De lichamen van twee van hen doken vorig jaar op aan de oever van de Mekong-rivier.

Politieke protesten zijn allesbehalve een uitzondering in Thailand. Opmerkelijk aan de huidige protestbeweging is dat ze niet door één partij worden georganiseerd. Ook is er geen duidelijke leider, een les die de organisatoren hebben geleerd van de demonstranten in Hongkong. Zo weten de autoriteiten niet op wie ze zich moeten richten. Desondanks werden al drie gezichten van de beweging opgepakt. Tegen twaalf anderen is een arrestatiebevel uitgevaardigd.

Opmerkelijk is dat sommige demonstranten hun pijlen hebben gericht op de koning: een unicum in een land waar de monarchie heilig is en waar zware straffen staan op het bekritiseren van het koningshuis. Een studentengroep lanceerde zelfs een tienpuntenplan voor hervorming van de monarchie. Zo zou de koning zich niet meer mogen bemoeien met politieke kwesties.

Koning

De protesten vormen daarmee ook een test voor koning Vajiralongkorn, die drieënhalf jaar geleden zijn immens populaire vader opvolgde. Vajiralongkorn is veel minder geliefd, mede omdat hij het liefst in zijn woning in Zuid-Duitsland vertoeft. De excentrieke koning valt vooral op door schandaaltjes. Zo lekte een foto uit waarop hij in een naveltruitje te zien is. 

Tegelijk heeft Vajiralongkorn zich gemanifesteerd als een man met wie niet te spotten valt. Zo liet ook hij de grondwet wijzigen en eigende hij zich de persoonlijke zeggenschap toe over alle koninklijke bezittingen, die miljarden waard zijn. Het is sommige demonstranten een doorn in het oog.

Volgens de Thaise Aim Sinpeng van de universiteit van Sydney, een kenner van protestbewegingen in haar land, zijn de anti-koningshuisdemonstranten niet representatief voor de protestbeweging. ‘Het verzet tegen het koningshuis is tot nu toe vooral afkomstig van meer radicale demonstranten in de marges.’ 

Volgens Sinpeng is de gemene deler van de demonstranten een meer klassieke: de jonge Thai hebben niet het idee dat ze in het huidige politieke systeem ook maar enige invloed hebben. ‘De overheersende gedachte is dat de conservatieve en corrupte elite het land bestuurt en overal mee wegkomt.’ 

Minstens zo belangrijk is volgens Sinpeng is dat veel jongeren het gevoel hebben dat hun vrijheden onterecht worden beknot. En dat draait niet alleen om politieke vrijheden. ‘Op openbare scholen gelden bijvoorbeeld strikte regels omtrent uniform en haardracht. Voor jongens is een militair kapsel voorgeschreven en meisjes mogen het haar niet langer dan tot de oren dragen. Voor veel jongeren is dit niet meer van deze tijd.’

‘Honderd procent mee eens’, zegt Danothai, die niet in gaat op vragen over het koningshuis. ‘Ik heb in mijn kinder- en tienerjaren allerlei onredelijke regels moeten opvolgen en het verplichte schooluniform en kapsel is daar één van. De meeste conservatieven konden niet uitleggen waarom het nodig was. Het enige wat ze zeiden was: ‘Wij hebben het ook moeten doen, dus waarom doen jullie zo moeilijk?’’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden