Texaco lokaas in benzinestrijd

Kartelwaakhond NMa wil de machtige positie van benzineverkopers breken. Door het 'kleine' Texaco te beboeten voor ongeoorloofde prijsverlagingen, heeft de NMa meer kans ook de grote oliemaatschappijen met succes aan te pakken....

Van onze verslaggevers Gijs Herderscheê Xander van Uffelen

Ervaren vissers schijnen met een kleine vis een grote te kunnen vangen. De karteljagers van de NMa passen nu dezelfde techniek toe om het benzinekartel in Nederland open te breken.

Texaco - een van de kleinere maatschappijen in Nederland - en twee pomphouders die dat merk voeren, worden aangepakt omdat zij gezamenlijk prijsbeleid voerden om de prijsconcurrentie van nieuwkomer Tango de kop in te drukken. Als de bewijsvoering van de NMa standhoudt, kan dat benzinemaatschappij Texaco maximaal 10 procent van de jaaromzet als boete kosten. Betrokkenen kunnen nog wel een openbare hoorzitting gebruiken om de bewijsvoering te weerleggen.

De actie van de NMa komt op een strategisch tijdstip. Juist op dit moment noteren de benzineprijzen aan de pomp recordprijzen - althans in Nederland. De prijzen zijn hier harder gestegen dan elders in Europa (zie grafiek). Het argument dat marktleider Shell hanteert - het tekort aan raffinagecapaciteit in de VS - geldt blijkbaar in minder sterke mate in de rest van Europa. Ten gunste van Nederland lijkt evenmin te gelden dat Nederland zelf in de Botlek veel raffinagecapaciteit heeft.

Sterker nog: de benzineprijzen zijn in enkele omringende landen zelfs gedaald. De afgelopen week, waarin de prijzen aan de pomp in Nederland met acht cent stegen, daalden de prijzen in Duitsland juist met ruim 1 cent. Het prijsverschil liep daarmee op tot liefst 28 cent voor een liter ongelood. Dit verschil is slechts voor de helft te verklaren door het verschil in belastingen (accijns en BTW).

Ter verdediging van het prijsverschil wijzen oliemaatschappijen op de grotere concurrentie in bijvoorbeeld Duitsland. Anders gezegd: de hoge pompprijs in Nederland is blijkbaar het gevolg van het gebrek aan concurrentie. Met de hoge prijzen subsidiëren Nederlandse pomphouders de prijsoorlog die hun merk-collega's over de grenzen uitvechten.

De recordprijzen en de rappe stijging van de benzineprijzen in Nederland lijken dan ook het bestaan van een kartel te illustreren. Daar doet de NMa ook onderzoek naar. Eerder beet de Economische Controledienst, de vrij machteloze voorganger van de NMa, daar de tanden op stuk. Nu zijn kartels en prijsafspraken verboden, tenzij de NMa er toestemming voor geeft.

Dat biedt perspectief voor een aanpak van de gezamenlijke prijsvoering door de oliemaatschappijen in Nederland. De ECD constateerde dezelfde praktijken die de NMa nu aan de kaak stelt. De bewijsvoering van de dienst over steunkortingen van BP, Mobil, Esso, Fina, Shell, Texaco en Total om prijsconcurrentie in Almere en Weert te smoren, was volgens de officier van justitie te zwak om tot strafvervolging over te gaan.

Karteljager NMa pakt nu niet de hele groep oliemaatschappijen tegelijk aan, maar lijkt zich vooralsnog tot een kleinere speler te beperken. Eén die zich kwetsbaar opstelde om zijn pompen en zijn marktaandeel te beschermen.

Als de bewijsvoering standhoudt en Texaco een straf voor de kiezen krijgt, kan Texaco als breekijzer dienen om het landelijke kartel te breken. Dan zou het gesloten front van pomphouders en oliemaatschappijen gebroken zijn.

Daar heeft de NMa overigens geen haast bij. Texaco krijgt voorlopig eerst de tijd om te reageren. Pas na afronding van deze zaak, met boete en al, zal het grote benzinekartel worden aangepakt.

Aan dat onderzoek wordt al maanden gewerkt. Het harde bewijsmateriaal is natuurlijk al lang verdwenen. De oliemaatschappijen werden indertijd, bij de start van het ECD-onderzoek, 's avonds op televisie gewaarschuwd door de toenmalige minister Wijers van Economische Zaken. Als er al een smoking gun was, dan was die nog diezelfde avond spoorloos.

De ECD kreeg de zaak dan ook niet rond. De NMa heeft echter aan indirecte bewijsvoering genoeg. Het ECD-rapport lijkt daarvoor goede uitgangspunten te bieden. De onderzoekers die en groupe van ECD naar NMa overstapten, maken ditmaal meer kans om de olieconcerns aan te pakken voor ongeoorloofd gedrag.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden