reportage Gele Hesjes en Rutte

Tête-à-tête tussen Rutte en gele hesjes geen gezellig onderonsje: ‘Ik wilde duidelijk maken dat ik geen respect voor hem heb’

Gele hesjes stoepkrijten op het Plein voorafgaand aan het bezoek bij bij premier Rutte. Deze betogers waren geen onderdeel van de delegatie die het Torentje bezocht. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Ze gingen geharnast het Torentje in en kwamen zo ook weer naar buiten. De gele hesjes op bezoek bij premier Rutte werd geen gezellig onderonsje. ‘Ik heb hem gezegd dat hij maar beter af kan treden.’

Na zijn tête-à-tête met de gele hesjes blijft Mark Rutte dinsdagavond lekker in zijn Torentje zitten. De premier komt niet even naar buiten om vrolijk lachend met zijn bezoekers te poseren voor de camera’s van de wachtende pers. Na zijn ontmoeting met de scholieren die meeliepen in de Klimaatmars deed hij dat wel, maar dat gesprek verliep dan ook veel aangenamer.

Zijn gasten zijn de werkkamer nog niet binnen of Rutte krijgt het al recht voor zijn raap: een aantal leden van de vijfkoppige delegatie weigert zijn uitgestoken hand. ‘Ik wilde hem duidelijk maken dat ik geen respect voor hem heb’, verklaart Ingeborg Westerhoff achteraf. De Leidse medeoprichter van de Nederlandse gele hesjes-beweging gaat geharnast het Torentje in en komt gepantserd weer naar buiten. ‘Ik heb hem gezegd dat hij maar beter kan aftreden. Hoe hij daarop reageerde? Dat hij dat niet ging doen, natuurlijk! Ik had niet anders verwacht.’

Een paar uur voor de geplande ontmoeting met de minister-president verzamelen de vijf delegatieleden zich in café De Eeuwige Jachtvelden op het Plein. Buiten staan een stuk of twintig leden van de protestbeweging ter morele ondersteuning van hun woordvoerders. Ze dragen bijna allemaal de fluorescerende wegwerkersoutfit waar hun beweging haar naam aan dankt. Ze zwaaien met ondersteboven hangende Nederlandse vlaggen. Geen rood-wit-blauw, maar ‘Blauw-wit-rood, Nederland in nood!’. Als de afgevaardigden tegen vijven richting het Torentje wandelen, scanderen hun supporters ‘Tous ensemble, tous ensemble! (Allen tezamen)’, de leus van de Franse moederbeweging Gilets Jaunes.

Hannie Descendré komt telefonerend binnen en weigert Rutte de hand te schudden Beeld ANP

De goedgebekte Desirée van Deurse uit Sittard heeft de afspraak met Rutte geregeld toen de VVD-leider begin maart Roermond bezocht. Hij was daar op de Markt aan het folderen tijdens de campagne voor de Statenverkiezingen. Van Deurse en een stuk of vijftien andere gele hesjes onthaalden Rutte met een afkeurend spreekkoor (‘Kankerlijer! Oprotten! Praatjes vullen geen gaatjes! Stem hem weg!’). Rutte negeerde de demonstranten totdat Van Deurse hem de weg versperde. ‘Ik zei tegen hem: ‘Er zijn ontzettend veel mensen die hinder ondervinden van uw beleid. Als minister-president vertegenwoordigt u álle Nederlanders, niet alleen de VVD-kiezers. Dus ik zou eens serieus met u om de tafel willen om onze zorgen uiteen te zetten’.’ Twee dagen later belde Ruttes secretaresse om een datum te prikken.

Frustratie en wanhoop

Net als eerder de Occupy-beweging kennen de gele hesjes geen heldere organisatievorm of bestuur. De groep wil bewust geen leiders aanwijzen, want alle leden moeten evenveel inspraak hebben. Er zijn wel een paar onofficiële woordvoerders, zoals Van Deurse, Westerhoff en Elbert Westerbeek uit Emmen. Dit drietal maakt deel uit van de delegatie die bij Rutte op bezoek gaat.

Gele hesjes tijdens de anti-racisme demonstratie op 23 maart 2019 in Amsterdam. Links op de foto staat de woordvoerder van de gele hesjes: Miquel Engelen. Beeld Pauline Niks

Westerhoff vat kernachtig samen wat hen drijft: ‘De gele hesjes-beweging staat voor de frustratie, de wanhoop en ontevredenheid van het Nederlandse volk’. Onder de voortrekkers en aanhangers zijn relatief veel mensen die het sociaal-maatschappelijk en financieel moeilijk hebben. Op het Plein staan dinsdagmiddag een aantal ouders wier kinderen uit huis zijn geplaatst. Zij klagen dat ‘het bureaucratische jeugdzorgsysteem’ ouders en kinderen kapotmaakt. Het Zoetermeerse echtpaar Sonny en Wanda van der Heijden is boos op Rutte omdat het kabinet bezuinigt op de sociale werkplaats waar zij elkaar hebben leren kennen.

Westerbeek was ooit lijsttrekker van de lokale politieke partij Soeverein Onafhankelijke Pioniers Emmen, die streed tegen windmolenparken en voor een basisinkomen. De vijftiger heeft naar eigen zeggen moeite werk te vinden, omdat werkgevers hem wantrouwen vanwege zijn klokkenluidersactiviteiten: hij kaart misstanden aan op Facebook. Van Deurse is arbeidsongeschikt geraakt door een ongeluk, maar geeft als ‘hobbyzangeres’ onbetaald benefietconcerten om geld in te zamelen voor goede doelen. Ze moet elk dubbeltje omdraaien en heeft geld opzij moeten zetten om de reis naar Den Haag te betalen. Dat is volgens Westerhoff ook de reden dat er bij gele hesjes-demonstraties meestal niet meer dan tientallen, of enkele honderden, sympathisanten komen opdagen. ‘De meeste mensen kunnen zich de reiskosten naar de demonstraties gewoon niet veroorloven.’ De steun voor de beweging zou in werkelijkheid veel groter zijn: via sociale media hebben zich volgens de woordvoerders al zeker 40.000 leden aangemeld.

De aanhangers van de gele hesjes zwaaien met ondersteboven hangende Nederlandse vlaggen. Geen rood-wit-blauw, maar ‘Blauw-wit-rood, Nederland in nood!’. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Sympathisanten van Forum

De afvaardiging naar Rutte wordt gecompleteerd door de Haagse actievoerster van het eerste uur Hannie Descendré, en door paardenverzorgster Kim Wittop Koning, een academisch geschoolde juriste uit Moordrecht wier zorgbedrijf over de kop ging door problemen met de overheid. Zij helpt als vrijwilliger mensen die juridische problemen hebben.

Veel aanhangers stemmen op protestpartijen als PVV of SP (en voorheen de LPF), anderen zijn al lang afgehaakt bij verkiezingen. Forum voor Democratie telt ook nogal wat sympathisanten onder de gele hesjes, want de protestbeweging is net als die partij zeer gekant tegen de Europese Unie en fanatiek voorstander van referenda. Dat de politieke ‘elite’ de uitslag van het Oekraïne-referendum in 2016 naast zich neer heeft gelegd, staat bij Westerhoff pijnlijk in het geheugen gegrift. ‘Het Nederlandse volk is monddood gemaakt. Nederland is zogenaamd een democratie, maar het is gewoon een verkapte dictatuur.’

Het actieprogramma op de website van gele hesjes Nederland lijkt sprekend op het partijprogramma van de SP. De drie belangrijkste agendapunten zijn de invoering van een bindend referendum, een Nexit (plus ‘de ogenblikkelijke vervanging van de alcoholistische EU-voorzitter Jean-Claude Juncker’) en verhoging van het besteedbaar inkomen.

Gele hesjes, met Ingeborg Westerhoff vooraan, voordat ze op bezoek gaan bij premier Rutte. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Tijdens hun gesprek overhandigt de delegatie Rutte een manifest waarin al hun politieke wensen staan opgesomd. ‘Rutte heeft beloofd dat hij het zal lezen’, vertelt Westerbeek na afloop. Hij plengt tranen vanwege de opgekropte spanning. Na de zomer komt er een vervolgafspraak, heeft Rutte gezegd. ‘Het is ontzettend moeilijk om hem concrete toezeggingen te ontfutselen, maar aan die belofte gaan we hem houden’, aldus een opgeluchte Westerbeek. Volgens hem heeft Rutte nog meer beloofd, maar kan hij niet zeggen wat. Dit omdat de premier die toezeggingen nog met anderen moet bespreken.

Van Deurse mag later die avond aanschuiven bij het praatprogramma Pauw. ‘Minister Hoekstra van Financiën zit daar ook, hoor ik net. Dat is mooi, want dan kan ik hem namens de gele hesjes ook nog wat eisen stellen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden