NieuwsTestbeleid

Testcapaciteit corona moet omhoog, maar laboratoria kampen nu al met tekorten

Het Nederlandse testbeleid voor coronapatiënten dreigt al dit najaar onuitvoerbaar te worden. Nu al zijn er tekorten aan middelen in laboratoria die de tests moeten analyseren. Betrokkenen vrezen dat die zullen oplopen en dat alternatieven niet op tijd gereed zijn. Het ministerie van VWS en de GGD’s verwachten dat wachttijden verder zullen oplopen.

Met een mobiele testunit wordt zorgpersoneel in Middelharnis getest op het coronavirus.Beeld Arie Kievit

De laboratoria maken gebruik van verschillende apparaten om de monsters van tests, die onder andere de GGD afneemt, te kunnen analyseren. Daarvoor zijn middelen nodig die de internationale fabrikanten van de apparaten moeten leveren, zoals testvloeistoffen en plastic buisjes. Aan die middelen is nu al een tekort, terwijl de testcapaciteit dit najaar nog minimaal moet worden verdubbeld, naar in totaal 70 duizend tests per dag.

Gevreesd wordt dat Nederland het onderspit delft in de internationale strijd die is ontstaan, zoals dat eerder ook gebeurde bij de mondmaskers. Harde afspraken met de fabrikanten om dit najaar voldoende materiaal voor 70 duizend tests per dag te kunnen halen, heeft VWS nog niet gemaakt, laat een woordvoerder weten. Opvallend is dat speciaal coronagezant Feike Sijbesma, die namens Nederland onder meer tests regelde, net nu gaat stoppen.

‘Wie niet genoeg kan testen, wordt blind’, zegt arts-microbioloog bij het UMCG en OMT-lid Alex Friedrich. ‘Dan ga je het virus verspreiden, gaan mensen overlijden en krijg je mogelijk weer een lockdown. Je moet het uitbreiden van de labcapaciteit tot topprioriteit maken. Maar ik merk te weinig dat dit gebeurt.’

Microbioloog en OMT-lid Jan Kluytmans noemt de situatie zeer nijpend. ‘Als het zo doorgaat, kunnen mensen met klachten straks niet meer allemaal worden getest’, zegt hij. ‘Zonder het systeem van track and trace valt een essentiële pijler onder onze strategie weg.’

Suzan Pas, als medisch moleculair microbioloog verantwoordelijk voor drie labs in Brabant en Zeeland, herkent dat beeld. ‘In ons lab kunnen we zo’n duizend samples per dag analyseren met een speciaal apparaat. Via het LCDK (Landelijk Coördinatieteam Diagnostische Keten, dat de testmiddelen over het land verdeelt, red.) krijgen we maar vijfhonderd kits per dag. Gelukkig hadden we nog voorraad, maar daar teren we nu dus snel op in.’

GGD’s staan klaar

Deze week ligt het aantal op één dag afgenomen coronatests in Nederland voor het eerst boven de 30 duizend, de doelstelling die er al sinds juni is. Zo’n 80 procent daarvan gebeurt bij de teststraten van GGD’s, de rest in ziekenhuizen en andere instellingen. Dat de wachttijden langer worden, ligt deze keer dus niet aan de GGD’s, die zeggen klaar te zijn voor verdere opschaling. ‘Wij worden tegengehouden door de capaciteitsbeperking in de laboratoria’, zegt een woordvoerder. ‘Onze verwachting is dat de wachttijd voor een test nog verder gaat oplopen. Mensen kunnen dan kiezen: of verder reizen voor een test, of langer wachten.’

Volgens het ministerie van VWS, dat de middelen voor de laboratoria inkoopt, is er nu genoeg materiaal voor 30 duizend tests per dag. ‘Maar we zien ook dat de vraag de laatste weken flink toeneemt’, aldus een woordvoerder. ‘Doordat mensen zonder klachten toch een test willen, komt de capaciteit onder druk te staan. Als dat zo doorgaat, moeten we nee gaan verkopen. Daarom roepen wij mensen op zich zonder klachten niet te laten testen, en vragen we de GGD’s openingstijden niet te verruimen.’ 

Laboratoria proberen op andere manieren alsnog aan testmateriaal te komen. Friedrich vult tekorten soms aan via Duitse labs. ‘Specifieke dingen waar je hier drie weken op moet wachten, krijg ik daar binnen drie dagen’, zegt hij. Ook in Duitsland zijn er volgens hem al tekorten bij ten minste 40 van de 180 labs. ‘Wij horen van hen dat de VS alles opzuigen.’

VWS zei donderdag de testcapaciteit tijdelijk te gaan verschuiven naar de regio's met de hoogste infectiedruk, zoals Amsterdam. Labs kunnen worden ‘aangewezen’ om een deel van hun voorraad af te staan. Volgens een woordvoerder is het ministerie continu bezig met de inkoop. ‘Waarschijnlijk hebben we volgende week weer meer capaciteit.’ 

Lees verder

Voormalig DSM-topman Feike Sijbesma kreeg de opdracht van het kabinet om ervoor te zorgen dat meer mensen in Nederland kunnen worden getest op het coronavirus. ‘Goede connecties zijn geen garantie dat je krijgt wat je wil hebben.’

Hoe vraag en aanbod elkaar niet vinden bij de coronatests: een reconstructie.

Kan het testapparaat de nieuwe hausse wel aan? Het goede nieuws: de testbereidheid in Nederland neemt toe. De keerzijde: langer wachten op een test en soms dagen op de uitslag. Het ministerie belooft beterschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden