Nieuws

Testbedrijven verliezen kort geding over toegangseisen: ‘De staat negeert ondernemers en verkwist geld’

De Stichting Open Nederland hoeft de eisen aan commerciële bedrijven die toegangstests willen uitvoeren niet aan te passen. Dat bepaalde de rechter in Amsterdam vrijdagochtend in een aangespannen kort geding door zo’n twintig testbedrijven die de voorwaarden ‘onnodige en onredelijke’ achtten.

Ouwehands Dierenpark doet mee aan Testen voor Toegang.  Beeld Marcel van den Bergh
Ouwehands Dierenpark doet mee aan Testen voor Toegang.Beeld Marcel van den Bergh

Vanaf 1 mei wil de stichting per dag 400 duizend toegangstesten laten uitvoeren door commerciële testbedrijven. Dat moet mogelijk maken dat het sociale en culturele leven zich voorzichtig weer hervat, mits de uitslag negatief is. De GGD past voor de klus, omdat die niet zou passen bij de taak van de publieke gezondheidsorganisatie.

Ruim twintig testbedrijven spanden het kort geding aan, omdat ze het niet eens zijn met de voorwaarden waar ze aan zouden moeten voldoen. Het zit hen dwars dat de stichting onder aanvoering van oud-generaal Tom Middendorp, die in opdracht van de overheid opereert, in de proeffase niet koos voor een openbare aanbesteding en slechts samenwerkt met een testaanbieder: Lead Healthcare.

Na 1 mei kunnen andere testaanbieders weliswaar toetreden tot het toegangstestnetwerk, maar de testbedrijven kunnen zich niet vinden in de voorwaarde dat een testlocatie exclusief gereserveerd moeten worden voor testen voor toegang. Ook willen ze niet dat per regio één testbedrijf, of een consortium, de dienst uit gaat maken.

Beheersbaarheid

De stichting verweerde zich donderdag bij monde van een advocaat. De exclusiviteit is nodig om verschillende testdoelgroepen en geldstromen te scheiden. Dat er per regio één testbedrijf de klus krijgt, is om het proces beheersbaar te houden.

De uitspraak is een belangrijke slag voor de geplaagde Stichting Open Nederland van Tom Middendorp. Er was de afgelopen dagen veel kritiek op de organisatie en de kosten van het toegangstestsysteem, maximaal oplopend tot 1,1 miljard euro de komende vijf maanden. De landsadvocaat waarschuwde donderdag tijdens het kort geding dat wanneer de testbedrijven gelijk zouden krijgen, voorzichtige heropening van de samenleving er voorlopig niet in zou zitten.

Maar het rechterlijke oordeel kan ook een pyrrusoverwinning blijken. De klagende testbedrijven vertegenwoordigen ruim driehonderd teststraten en 80 procent van de commerciële testmarkt. Middendorp heeft hen hard nodig om vanaf mei 400 duizend toegangstesten per dag uit te kunnen voeren – drie keer zo veel als de GGD. Enkele testbedrijven gaven al te kennen zich niet in te schrijven voor het toegangstestsysteem als de voorwaarden niet zouden veranderen. Dat moeten ze snel beslissen: de deadline is vrijdagmiddag 12.00 uur.

‘Eer en geweten’

Volgens Tom Middendorp is het ‘nu of nooit’ voor het toegangstestsysteem. Hij richtte zich donderdag in de rechtszaal tot de testbedrijven. ‘Ik doet dit om Nederland te helpen. Ik doe dit naar eer en geweten. En ik hoop dat jullie daarbij willen helpen.’

Maarten Cuppen, de directeur van een van de klagende testbedrijven, HealthCheckCenters, laat in een reactie weten nu niet mee te gaan werken aan de toegangstesten.

‘De staat kiest ervoor ondernemers, die allen al maanden lang de schouders eronder zetten en wie dan ook van coronatesten te voorzien, te negeren en enorme sommen geld te gaan verkwisten aan zaken die al beschikbaar zijn’, laten de teleurgestelde testbedrijven in een gezamenlijke reactie weten.

De Stichting Open Nederland daarentegen spreekt van ‘goed nieuws’ en dat het door kan gaan met het ‘tegen maatschappelijk verantwoorde kosten’ vergroten van de toegangstestcapaciteit. ‘Daarmee kunnen we straks steeds meer mensen een kans geven om aan een evenement of sociale activiteit deel te nemen.’

Bedrijven hoeven niet mee te betalen aan toegangstests, consument misschien wel

Ook na de proeffase hoeven musea, dierentuinen en restaurants niet mee te betalen aan toegangstesten. Dat zei demissionair minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid donderdagavond in de Tweede Kamer.

Dat de toegangstesten voor ruim vierhonderd testevenementen in de maand april door de overheid worden betaald, was al bekend. Voor de periode daarna hield het kabinet de optie open de rekening deels door te schuiven naar deelnemende bedrijven en instellingen, op basis van het profijtbeginsel. Zij zouden vooral profiteren van hernieuwde bedrijvigheid.

Tegen die suggestie kwamen vrijetijds- en cultuurinstellingen meteen fel in het geweer. ‘Daarvan kan echt geen sprake zijn’, zei Kees Klesman, directeur van de Club van Elf, bestaande uit de 24 grootste dagattracties in Nederland, waaronder de Efteling en het Van Gogh Museum. ‘Van een branche die net weer hoopt op te krabbelen, kun je echt niet vragen het kleine beetje inkomsten meteen weer in te leveren.’

Het is volgens minister De Jonge wel denkbaar dat consumenten op een bepaald moment extra gaan betalen voor een activiteit waarvoor een toegangstest noodzakelijk zou worden. ‘Een kaartje voor Lowlands, bijvoorbeeld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden