Test voor ontluikende vriendschap Rusland-Egypte

Rusland en Egypte hebben elkaar de afgelopen jaren op politiek, militair en economisch vlak gevonden. Wat doet de vliegramp in de Sinaï met de relatie tussen beide landen?

Vrienden en nabestaanden van omgekomen passagiers van de gecrashte Russische Airbus rouwen tijdens begrafenis in St.-Petersburg. Beeld ap
Vrienden en nabestaanden van omgekomen passagiers van de gecrashte Russische Airbus rouwen tijdens begrafenis in St.-Petersburg.Beeld ap

Nu het erop lijkt dat de crash van het Russische Metrojet-passagiersvliegtuig het resultaat was van een bom aan boord, rijst de vraag wat voor actie Rusland en Egypte hierop zullen ondernemen. Islamitische Staat (IS) heeft de aanslag opgeëist, Egypte noemt het propaganda, Rusland waarschuwt voor overhaaste conclusies - een ontplofte brandstoftank is nog altijd een mogelijkheid, zij het een kleine.

Een aanslag op een vliegtuig vol vakantiegangers kan weleens de doodsteek voor Egyptes ernstig beschadigde toeristische industrie betekenen. Na jaren van politiek tumult en onveiligheid in de straten van Egyptes steden, neemt ook de dreiging van jihadistische groeperingen zienderogen toe. Na de crash in de Sinaï annuleerden verschillende luchtvaartmaatschappijen hun vluchten naar de regio, waaronder Lufthansa en Air France-KLM.

Rusland is intussen diep betrokken bij de strijd in Syrië, waar het met tientallen vliegtuigen en duizenden troepen het Assad-regime overeind houdt. Thuis verkoopt het die troepeninzet als een heldhaftige strijd tegen de terroristen van IS, die een peuleschil zouden zijn voor de almachtige krijgsmachine van de Russische reus. Als blijkt dat IS een Russisch passagiersvliegtuig heeft opgeblazen, slaat dat een flinke deuk in het imago van onaantastbaarheid waarmee Rusland thuis patriottistisch sentiment probeert te versterken.

Russisch wapentuig

Voor Egypte is het niet alleen het toerisme dat een klap oploopt met het neerstorten van de Metrojet. Nu al stuurt Groot-Brittannië zijn eigen veiligheidsmensen naar Sharm el-Sheikh, de badplaats vanwaar de vlucht vertrok, om te zorgen dat gestrande Britse reizigers straks aan boord klimmen van vliegtuigen die terdege zijn gecontroleerd op veiligheid. Wie weet krabt Rusland zich straks ook op het hoofd over de degelijkheid van Egyptische veiligheidsmaatregelen.

Dat zou druk kunnen zetten op de verhoudingen tussen twee landen die elkaar juist de afgelopen jaren hadden gevonden op politiek, militair en economisch vlak. Nadat Abdel Fattah al-Sisi in 2013 Egyptes eerste gekozen president had afgezet en een repressiecampagne begon tegen alles wat naar tegenstand rook, schortten de VS militaire hulp op en veroordeelden Europese landen Sisi's autocratische optreden. Rusland, bij monde van Poetin, feliciteerde Sisi hartelijk en startte onderhandelingen over de levering van 3,5 miljard dollar aan Russisch wapentuig.

Sisi draaide een halve slag naar Moskou, en de banden warmen sindsdien verder op. Onlangs kondigde Moskou aan om twee oorlogsschepen die Egypte van Frankrijk heeft gekocht te voorzien van militaire technologie en helikopters ter waarde van een miljard dollar. Het Russisch staatsbedrijf voor nucleaire energie staat op het punt een contract voor een nucleaire energiecentrale in Egypte te tekenen. Sisi steunt als een van de weinige grotendeels soennitische staten in het Midden-Oosten de Russische interventie in Syrië van harte.

Sisi, president van Egypte Beeld reuters
Sisi, president van EgypteBeeld reuters

IS een knauw geven

Rusland en Egypte vinden elkaar in hun afkeer van de radicale islam - voor Sisi, net als voor Assad, is iedere tegenstander een islamitisch terrorist - en hun bereidheid daartegen meedogenloos op te treden. Moskou ziet in Sisi's machtsovername in Egypte bovendien een mogelijkheid om een van Amerika's trouwste bondgenoten in de regio wat los te weken uit diens invloedssfeer. Poetin werd in februari dit jaar met groot vertoon ontvangen in Caïro, zijn eerste bezoek daar in tien jaar. Sisi is sinds zijn aantreden al drie keer naar Moskou gegaan.

Het is dan ook zeer de vraag of Russische ontzetting over 224 doden het wint van de belangen die het hecht aan een goede relatie met Egypte. Nu al proberen beide landen de berichtgeving over een mogelijke aanslag te matigen. 'Propaganda', zegt Egypte. 'Voorbarige conclusie', zegt Rusland. Mocht toch onomstotelijk worden vastgesteld dat IS achter de ramp zit, dan is een gezamenlijke respons van Moskou en Caïro het waarschijnlijkste scenario.

Snel opgevoerde Russische steun en materieel voor Egyptes operaties tegen IS in de Sinaï is een reële optie. Egyptische hulp bij de Russische campagne om Assad in Syrië te stutten - en daarbij ook IS een knauw te geven - is een andere mogelijkheid, zij het minder waarschijnlijk door Egyptische economische en militaire beperkingen. De komende dagen of weken wordt meer duidelijk over de toedracht van de crash van Metrojet KGL9268. Als IS schuldig blijkt, zorgt het er wellicht onbedoeld voor dat Rusland en Egypte de rijen sluiten in de strijd tegen jihadisme. Saillant detail: wederom zal de rol van de VS waarschijnlijk niet meer inhouden dan oproepen tot terughoudendheid, vanuit de coulissen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden