Terwijl twijfels over de mentale gesteldheid van Trump toenemen, versterkt de president zijn positie

De voormalige topadviseur van president Trump, Steve Bannon, heeft al zijn beschuldigingen aan het adres van de Trump-clan weer ingetrokken en gaat diep door het stof voor zijn insinuaties. De website Breitbart noemt Trump 'een superman', nadat de president zelf al via Twitter had verklaard dat hij wel degelijk een 'soort van echt slim' en een 'zeer stabiel genie' is.

Beeld afp

Trumpisten probeerden dit weekeinde de brand te blussen, nadat het boek 'Fire and Fury' vorige week een krater had geslagen in de cirkels rond Trump. Ondanks alle ophef is het goed mogelijk dat Trump zijn positie per saldo heeft versterkt.

In het boek, over het eerste half jaar van het bewind van Trump, wordt de president met verschillende bewoordingen door verschillende getrouwen voor gek versleten. Minister van Financiën Steve Mnuchin en voormalig chefstaf Reince Priebus noemen hem een 'idioot'. Financieel adviseur Gary Cohn noemt hem 'stom als shit'. Nationaal veiligheidsadviseur McMaster noemt hem een 'halve gare'. Minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson noemde hem een 'imbeciel'.

Noodonderzoek

Daarmee voedt het boek de al vanaf Trumps kandidatuur bestaande twijfels over zijn geestelijke gesteldheid. De psychiater Bandy Lee, die in december aan een groep parlementariërs verslag uitbracht van de mentale toestand van de president (die zij had geanalyseerd aan de hand van zijn tweets, interviews, en publieke gedrag), zegt dat Trump 'steeds verder ontspoort'. Zij vindt dat er een medisch 'noodonderzoek' moet komen, desnoods onder dwang.

Dit zien Trumps (progressieve en conservatieve) tegenstanders als opmaat naar een procedure die wordt beschreven in het 25ste amendement van de Amerikaanse Grondwet: de mogelijkheid een president af te zetten die niet voldoende toerekeningsvatbaar is. Daartoe moet een meerderheid van het kabinet de aanzet geven, waarna supermeerderheden in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden ermee in moeten stemmen.

Te stevig onderbouwd

De auteur van 'Fire and Fury', Michael Wolff, zei in een interview zondagochtend met NBC dat dat geen hypothetische route is. Volgens Wolff praten medewerkers van het Witte Huis 'de hele tijd' over het inroepen van het 25ste amendement. Dat werd zondag betwist door de goed ingevoerde Witte-Huisverslaggever Jonathan Swan van Axios ('Hahahahaha. Niet waar').

In hoeverre Wolff helemaal betrouwbaar is, is de vraag; verschillende feitjes in het boek zijn ontkend of onjuist gebleken. Maar de overkoepelende boodschap van zijn boek, over het chaotische presidentschap, is te stevig onderbouwd om geloofwaardig te kunnen worden weersproken (ook al sprak Trump-adviseur Steve Miller zondag tijdens een in geraaskal eindigend interview op CNN over 'een grotesk stuk fictie' en 'verraad').

Steve Bannon toen hij nog in het Witte Huis actief was Beeld reuters

Trump zelf versterkte zaterdag de twijfels over zijn mentale gesteldheid met een serie tweets. 'Nu de Russische samenzwering, een jaar na intensieve studie, een totaal verzinsel is gebleken om het Amerikaanse volk voor de gek te houden, gaan de Democraten en hun schoothondjes, de nepnieuws mainstream media, door met een truc uit de tijd van Ronald Reagan en schreeuwen zij mentale stabiliteit en intelligentie... terwijl de twee grootste capaciteiten in mijn leven mentale stabiliteit en, soort van, echte slimheid zijn. Crooked Hillary speelde deze kaart ook heel hard en ging, zoals iedereen weet, in vlammen op. Ik ging van ZEER succesvolle zakenman naar top tv-ster... naar president van de Verenigde Staten (bij mijn eerste poging). Ik denk dat je mij niet slim zou moeten noemen maar een genie... en een zeer stabiel genie ook!'

Onverminderde steun

Ontspoord of niet, Trump wist wel Steve Bannon terug in het gareel te krijgen. Zijn voormalige topadviseur, die in 'Fire and Fury' de Trump-familie stevig beschuldigt en beledigt, ging diep door het stof en kwam kruipend terug bij zijn oude baas. 'Donald Trump jr. is een patriot en een goede man', schreef hij in een verklaring.

In Fire and Fury beschuldigt hij Trumps zoon van hoogverraad en onpatriottisch gedrag, omdat hij met Russische gezanten van het Kremlin heulde. Nu zegt hij dat die kwalificaties bedoeld waren voor toenmalig campagnemanager Paul Manafort, die ook bij die ontmoeting was. Van samenzwering met de Russen is ineens geen sprake meer, volgens Bannon; het Russische onderzoek is nu een 'heksenjacht'. En: 'Mijn steun aan de president en zijn agenda is onverminderd. (...) Het spijt mij dat mijn vertraagde respons op de onnauwkeurige berichtgeving over Don Jr. de aandacht heeft afgeleid van de historische prestaties van de president in zijn eerste jaar.'

Bannon, die eigenlijk het vaandel van het Trumpisme had willen overnemen, heeft zijn hand overspeeld. Zijn website Breitbart juichte Trump zondag enthousiast toe. 'Ondanks alle afleidingen is er geen groter bewijs voor zijn mentale stabiliteit dan zijn laserscherpe focus op zijn politieke prioriteiten, een bovenmenselijke prestatie - nogal het tegenovergestelde van een mentaal instabiele imbeciel.'


Lees hier hoe de Bannon-revolutie tegen de gevestigde orde is mislukt

Niet Donald Trump zou het populisme verder brengen, maar hij, Steve Bannon. Hij lijkt zijn hand echter te hebben overspeeld.

Fire and Fury is uiterst leesbare kroniek van een jaar intriges en machinaties in Trumps Witte Huis
De tandem Jared Kushner en Ivanka Trump, in het Witte Huis 'Jarvanka' genoemd, is in het chaotische eerste jaar van het presidentschap van Donald Trump als winnaar van de intriges en machinaties komen bovendrijven. Dat is de conclusie van journalist Michael Wolff in zijn uiterst leesbare kroniek van de entourage van Trump. Lees de recensie hier. (***)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.