Terwijl hackers de blits maken zit Huizinga met strippenkaart

Al maandenlang waren de randen van de ov-chipkaart figuurlijk zwart omrand. Studenten toonden trots op tv hoe makkelijk ze de zogeheten dagkaart konden kraken; maar favoriet doelwit was vooral de échte kaart, het abonnement dat landelijk op 1 januari 2009 ingevoerd zou worden....

Van onze verslaggeefster Kim van Keken

En met succes, want na vele debatten zei staatssecretaris Huizinga van Verkeer en Waterstaat het maandag hardop: ze twijfelt of de streefdatum nog wel gehaald kan worden. Tot nu toe was ze nog gematigd optimistisch dankzij een eerder TNO-rapport dat stelde dat de huidige chip op de kaart (de zogeheten Mifare Classic) het nog wel twee jaartjes kon uitzingen.

Op haar eigen verzoek deed het Royal Holloway University of London een dubbelcheck, en dit Britse instituut is duidelijk bezorgder dan het Nederlandse TNO. Deze chip is sneller en makkelijker te kraken, aldus de Britten. En dus moet de Mifare Classic waar ov-chipkaartproducent Trans Links Systems (TLS) tot nu toe halsstarrig aan vasthoudt, heel snel worden vervangen.

Dat moet pijn doen. Want bij eerdere hoorzittingen in de Tweede Kamer gaf TLS aan dat een ov-chipkaart nooit honderd procent veilig is, maar de kaart is geen interessante ‘criminele business case’, beweerden de voorstanders van deze kaart. De maximale winst die een kraker kan halen, stelde TLS-directeur Jeroen Kok, is ‘slechts twee dagen gratis reizen’. Ook hamerde hij er steeds op dat de kaart met twee extra lagen was beveiligd.

De Radboud Universiteit Nijmegen toonde dit weekend al aan dat het kinderspel was de hele ov-chipkaart te kraken. Het Britse instituut meldt daarbij nu nog fijntjes dat ‘een criminele aanval’ zich wel degelijk kan richten op het kaartsaldo. De bedoeling is dat de kaart zichzelf opwaardeert – als het saldo op is wordt vanzelf een nieuw bedrag van de rekening afgehaald en op de ov-chipkaart gezet. Bij een kraak krijgen reizigers schade vergoed, nuanceert het Britse instituut. Neemt niet weg dat de onderzoekers kraken crimineel interessant noemen zodra de ov-chipkaart landelijk wordt ingevoerd.

Nu wordt de chipkaart getest in Amsterdam en Rotterdam. En voorlopig lijkt het erop dat ook in die twee proefsteden de strippenkaart blijft bestaan. Dat is een bittere pil, zegt directeur Pedro Peters van het Rotterdamse vervoersbedrijf RET. Het systeem zou het aantal zwartrijders in het openbaar vervoer fors terugdringen, maar nu (met ook nog de strippenkaart in de lucht) reist zeker 8 procent zonder kaartje in de metro, zegt Peters. ‘Uitstel van het afschaffen van de strippenkaart kost ons maandelijks 200 duizend euro.’

Peters vraagt zich af wie verantwoordelijk is voor de extra beveiligingskosten van een betere ov-chipkaart. Ook in Rotterdam moeten de Mifare Classic (die ook in twee miljoen pasjes van bedrijfs- en overheidsgebouwen zit) worden vervangen. Jeroen Kok van chipkaartproducent TLS kan nog niet reageren. Via een woordvoerster laat hij weten de stukken nog te moeten lezen. Hij moet de kwestie eerst nog bespreken met de klanten, de vervoerders.

GroenLinks vreest dat het ‘zwartepieten’ nu is begonnen. ‘Wie betaalt voor de extra kosten’, aldus Kamerlid Wijnand Duyvendak. Hij roept de staatssecretaris op ‘onmiddellijk leiding te nemen’. Nu vraagt ze aan de andere partijen wat te doen, constateert hij. En inderdaad vraagt Huizinga aan TLS en de vervoerders hoe zij de toekomst zien.

Veel meer kan ze ook niet. Tijdens het vorige kabinet is het hele ov-chipkaartproject uit de politieke handen genomen en onder de vervoerders ondergebracht. Het enige dat Huizinga kan doen is zwaaien met de strippenkaart en dreigen deze niet af te schaffen. Begin dit jaar werd ze tijdens een spoeddebat door de Kamer opgeroepen de regie te nemen en het wapen strippenkaart op te nemen. Maar de oppositie ziet toch nog te veel vragen.

En dan spelen vooral de kosten een grote rol. Wie betaalt dat? SP’er Roemer hoopt dat Huizinga ‘door pakt’, zoals dat heet. In vorige debatten zei hij al: ‘Met deze chip moeten we niet doorgaan’. En dat zegt de staatssecretaris nu ook, constateert hij tevreden. ‘Ze heeft lang gehoopt met deze door te kunnen, maar ze heeft het nu begrepen.’ Met een spoeddebat wil Roemer haar ‘helpen’ de middelen te geven zodat ze nog meer de regie kan voeren, meldt hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden