analyse

Terwijl Egypte onderhandelt over een staakt-het-vuren, laten de nieuwe Arabische vrienden van Israël zich liever niet horen

Demonstranten in Jish in het noorden van Israël houden borden omhoog met 'Wij zijn broeders' en 'Arabieren en joden weigeren vijanden van elkaar te zijn'. Beeld AFP
Demonstranten in Jish in het noorden van Israël houden borden omhoog met 'Wij zijn broeders' en 'Arabieren en joden weigeren vijanden van elkaar te zijn'.Beeld AFP

De soennitische Arabische wereld zit in een spagaat. Zij voelt weinig liefde voor Hamas, maar ziet tegelijkertijd hoe boos de eigen bevolking is over de bombardementen op Gaza.

Nog geen jaar geleden werd in het Midden-Oosten (en de Verenigde Staten) hard gejuicht: een voor een knoopten Arabische landen formele banden aan met Israël. En ook al waren er nog genoeg problemen die moesten worden opgelost, dit zou de vrede in de regio zeker dichterbij brengen.

In plaats daarvan worden op dit moment raketten afgevuurd op Israël en luchtbombardementen uitgevoerd op de Gazastrook. Er zijn zeker 210 mensen om het leven gekomen (200 aan Palestijnse zijde, 10 aan Israëlische kant) en in de hele Arabische wereld gaan mensen de straat op om tegen het geweld te demonstreren, of delen zij op sociale media woedend beelden van Palestijnen die hun geliefden zijn verloren.

Toen de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein, Soedan en Marokko vorig jaar hun handtekening onder de akkoorden zetten, bleef het rustig op de Arabische straten. De massa ging niet naar buiten om te demonstreren tegen het verraad van de Palestijnse broeders, en het heulen met de joodse vijand. Het leek erop dat economische en politiek-strategische belangen (zoals een gezamenlijke afkeer van Iran en de Libanese militante groepering Hezbollah) in de soennitische Arabische wereld zwaarder wogen dan het lot van de Palestijnen.

De Palestijnen stelden dat zij een dolk in de rug hadden gekregen, maar dat werd door de betrokken Arabische landen haastig weggewoven: zij zouden de Palestijnse belangen juist beter kunnen behartigen als ze met Israël om tafel konden zitten.

Beide gedachten blijken een misrekening. Het lot van de Palestijnen gaat de Arabische bevolking nog zeer aan het hart, en aan de onderhandelingstafel de ‘nieuwe vrienden’ van Israël zitten niet aan de onderhandelingstafel om het geweld te stoppen. Deze situatie zet hen juist in een lastige spagaat: zij voelen weinig liefde voor Hamas, maar zien tegelijkertijd hoe boos hun eigen bevolking is. Landen als de Verenigde Arabische Emiraten en Marokko hebben het geweld dan ook wel veroordeeld, maar houden zich verder angstvallig op de vlakte.

Wespennest

Datzelfde geldt voor de Verenigde Staten, waar Joe Biden geen haast maakt om zijn hand in het wespennest te steken. Het zijn vooral de buurlanden Egypte en Jordanië die proberen de strijdende partijen tot een staakt-het-vuren te bewegen. Beide onderhouden al jarenlang diplomatieke contacten met Israël, en Jordanië maakt zich bovendien zorgen over de groeiende onrust onder de eigen Palestijnse bevolking. Ook Qatar, dat de afgelopen jaren geld en hulpgoederen naar de Gazastrook stuurde, mengde zich in de discussie.

Het is Egypte dat een leidende rol heeft, een positie die zij vaker bekleedde bij zowel de vorige Gaza-oorlog als tijdens andere momenten dat de spanningen opflakkerden. Het land kan enige druk op Hamas uitoefenen, omdat het een grens deelt met Gaza, die het volledig kan afsluiten. Caïro praat vervolgens weer met Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, die geld hebben om Gaza later op te bouwen.

Vooralsnog heeft dat nog niet tot resultaat geleid. Volgens lokale berichten zou Hamas meerdere keren een vorm van een bestand hebben aangeboden, maar werd dat door Israël resoluut van de hand gewezen.

Diepe indruk

Het probleem is dat Israël niet kan winnen en Hamas niet kan verliezen. Ondanks het gruwelijke leed en de overweldigende schade op de Gazastrook, heeft Hamas zijn punt gemaakt. De organisatie vuurde als eerste raketten af vanwege de spanningen in Jeruzalem waar Palestijnse gezinnen uit hun huis dreigden te worden gezet, en de Israëlische politie traangas en lichtgranaten gebruikten in de Al-Aqsa-moskee. Hiermee heeft Hamas zich neergezet als de verdediger van deze plaatsen, waar zijn grote Palestijnse rivaal Fatah heeft gefaald. Dat heeft diepe indruk gemaakt op de Palestijnen in de hele regio.

De Israëlische premier Netanyahu wil op zijn beurt laten zien dat Israël elke provocatie van Hamas keihard afstraft, en dat een ‘rode lijn’ is overschreden met de raketaanval op Jeruzalem. Tegelijkertijd is hij niet uit op een totale militaire overwinning: Israël ziet op dit moment geen alternatief voor Hamas, en vreest de totale chaos die in de Gazastrook zal ontstaan als deze organisatie omver wordt geworpen.

Israël lijkt zoveel mogelijk schade aan de terreurorganisatie te willen toebrengen, totdat de internationale gemeenschap meer doet dan zijn ‘grote bezorgdheid uiten’ vanwege het humanitaire leed, en met de vuist op de tafel gaat slaan. Dat punt is vooralsnog niet bereikt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden