Bellen metCorrespondent Joost de Vries

‘Terwijl coronapandemie in Zuid-Amerika nu het hevigst is, moet de economie er toch weer open’

Zuid-Amerika staat aan het begin van een groot experiment: enigszins veilig samenleven met het coronavirus en tegelijkertijd de economie weer opstarten. Eigenlijk kan het niet, ziet correspondent Joost de Vries, ‘maar de economische rek is er echt uit’.

Een 11-jarige coronapatiënt wordt over de Amazonerivier vervoerd naar een ziekenhuis. Beeld AFP

Hé Joost, Latijns-Amerika wordt op dit moment hard getroffen door het coronavirus. Voor ons beeld: waar is de situatie het meest verontrustend?

‘Brazilië is nu echt het centrum van de pandemie. Er vielen al 46 duizend doden en daar komen elke dag honderden, soms wel duizend doden bij. Je ziet nu ook dat in Peru en Chili, landen die het aanvankelijk best goed leken te doen, het aantal besmettingen flink oploopt. In Mexico, waar ik woon, zijn inmiddels bijna 20 duizend mensen overleden. Dat zijn er veel meer dan aanvankelijk door de overheid werd voorspeld.

Wat het zo lastig maakt in deze regio, is dat de meeste landen in maart al strenge maatregelen hebben genomen. Na drie maanden is de economische rek er echt uit. Terwijl de pandemie nu eigenlijk op z’n hevigst is en het aantal besmettingen nog steeds hard oploopt, gaan veel landen hun economie toch weer openen.’

Lockdown-moeheid sloop erin toen het aantal Europese besmettingen daalde. In Zuid-Amerika lopen ze gezamenlijk op?

‘Het is eigenlijk een heel slecht moment om het leven weer op te pakken. Maar het is ook begrijpelijk. De landen hebben niet de financiële marge om dit vol te houden. Neem Peru. Het land heeft een van de strengste quarantaines van de regio, want de president heeft in een vroeg stadium hard ingegrepen om het zorgsysteem niet te overbelasten. 

‘Aanvankelijk werkte dat, maar nu lopen het aantal besmettingen en doden toch op. Meer dan de helft van de Peruanen werkt in de informele economie en leeft van dag tot dag. Veel van hen hebben geen koelkast thuis en moeten dus meerdere keren in de week naar de markt om verse producten te kopen. In een arm land is het lastig om een quarantaine lang vol te houden.

‘Chili is ook een interessante casus. Dat is een beetje het Zweden van Zuid-Amerika. Het land probeerde aanvankelijk een flexibele lockdown met lokale quarantaines die zelfs binnen een stad konden verschillen. Uiteindelijk blijkt deze tactiek niet gelukt en loopt het aantal besmettingen alsnog op. Nu stelt de overheid ineens hele strenge lockdownregels in. Maar de mensen zijn dat nog niet gewend. Het parlement heeft net besloten dat je vijf jaar de gevangenisstraf kan krijgen of een boete van 1000 euro als je je er niet aan houdt.’

‘In Mexico probeert de overheid de economie op een veilige manier te heropenen door allerlei hygiëneprotocollen te benadrukken. Dat werkt tot op zekere hoogte, mensen houden relatief goed afstand, dragen mondkapjes en alle massa-evenementen zijn voorlopig van de baan. In restaurants kan je officieel eten alleen nog afhalen. Maar ondertussen zie je de eerste tacostandjes weer terugkomen op straat. Het is een typisch Mexicaans tafereel om er met zijn allen omheen te staan. Ter plekke krijg je dan drie of vier taco’s, het liefst met limoensap en een pittige saus. Die worden daar met blote handen door een kok bereid en met blote handen opgegeten. Zo eten Mexicanen hun taco’s het liefst en iedereen smacht weer naar dat ritueel, na maanden van quarantaine. 

‘Het grote experiment dat nu van start gaat in deze regio gaat over de vraag hoe er enigszins veilig samen te leven met het virus en tegelijkertijd de economie weer op gang te krijgen.’

Het zijn jouw eerste maanden als correspondent in Latijns-Amerika. Hoeveel bewegingsvrijheid heb je nu om het gebied te leren kennen?

‘Ik ben hier half februari aangekomen, een maand later begon de quarantaine. De afgelopen tijd heb ik amper kunnen reizen. Het was nog wel mogelijk om een auto te huren of lokale vluchten te pakken, maar ik kon nergens een hotel boeken. Dat wordt nu langzaam weer ietsje beter: dit weekend ben ik voor een reportage naar Yucatán, het Maya-schiereiland in het zuidoosten, geweest.’

‘Ik zag dat maatschappij AeroMexico vanaf juli weer enkele internationale vluchten aanbiedt. Maar bijvoorbeeld Copa, een Panamese maatschappij die op veel landen vliegt, heeft nog alles opgeschort tot half augustus. En alles is onder voorbehoud, het blijft afwachten hoe de uitbraak zich ontwikkelt.’

Waar wil je als eerste heen, als de luchtvaart heropent?

‘Brazilië. Het land met het hoogste aantal besmettingen, dat  tegelijkertijd in een enorme politieke crisis verkeert. Uiteindelijk zal dat mogelijk leiden tot een grote clash tussen president Bolsonaro en de democratische instituties in het land: het hooggerechtshof, het parlement, de media. De oppositie tegen Jair Bolsonaro groeit. Hij wordt verdacht van machtsmisbruik, zijn zoons zijn onderwerp van politieonderzoek, anderen in zijn omgeving zouden frauduleus en corrupt zijn. Zelf speelt hij hardop met de gedachte van een militaire coup.’

‘Zolang de coronacrisis duurt, komt het parlement niet bijeen en is de kans op afzetting niet zo groot. Maar als Brazilië weer open gaat, nadert ook de climax van die politieke crisis. Dat is interessant om mee te maken.’

En jij bent erbij?

‘Nou, AeroMexico beweert vanaf 6 juli weer op São Paulo te vliegen. De vraag is dan met wat voor vrijheidsbeperkingen ik te maken krijg als ik daar aankom. Bolsonaro heeft de pandemie voortdurend gebagatelliseerd en constant het belang van de economie aangestipt. Dat werkt nu misschien, op een gekke manier, in mijn voordeel. Maar ik geloof het pas als ik echt op de vlucht zit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden