Live

Teruglezen: Willem-Alexander pleit voor opsporen daders MH17

Vanavond vindt de belangrijkste bijeenkomst van de 70ste Algemene Vergadering van de VN plaats: kort na elkaar spraken president Obama, Xi Jinping, Poetin, Rouhani en Hollande hun visie uit over 's werelds grote problemen. Koning Willem Alexander sprak namens Nederland. In dit liveblog doen we verslag van de belangrijkste speeches.

Beeld afp

Met de toespraak van koning Willem-Alexander sluiten we dit liveblog af. Voor de integrale tekst van de toespraak van de koning, kijkt u hier. Voor meer informatie over de andere speeches, scrollt u naar beneden of leest u dit nieuwsbericht over tegenpolen Rusland en Amerika.

Het is nu de beurt aan koning Willem-Alexander. Hij spreekt namens het gehele koninkrijk de Algemene Vergadering toe. Hij roemt het werk van de Verenigde Naties van de afgelopen zeventig jaar. 'De VN is een platform waar landen bij elkaar kunnen komen, hoe groot hun verschillen ook zijn'. Hij bedankt de VN voor het strijden tegen 'cynisme en fatalisme'.

Nederland wil in de jaren 2017 - 2018 een zetel in de VN-Veiligheidsraad. Hij noemt Nederland een partner voor vrede, recht en veiligheid. 'Wie vecht voor gerechtigheid, zal Nederland aan zijn zijde vinden,' sprak de koning de zaal toe. Hij noemde onder andere de strijd in Mali en het Internationale Strafhof in Den Haag als voorbeelden hiervan.

De koning spreekt zijn zorgen uit over de vluchtelingencrisis waarmee Europa te kampen heeft. 'We kunnen niet de andere kant op kijken,' stelt Willem-Alexander. Hij stelt dat Nederland wereldwijd één van de gulste gevers is.

Ook sprak de koning over de ramp met vlucht MH17. Alle landen moeten zich inzetten om de verantwoordelijken van de vliegramp met MH17 te achterhalen en te berechten. 'Geweld mag nooit overheersen', zei Willem -Alexander. 'Onrecht doet pijn als een open wond. Nederland rouwt nog steeds om verloren dierbaren tijdens de MH17-ramp.'

De koning ten overstaan van de Algemene Vergadering. Beeld anp

Bekijk hier de livestream van de Algemene Vergadering. Over enkele minuten spreekt koning Willem-Alexander.

De Franse president Hollande ruimt in zijn toespraak veel tijd in voor het bestrijden van klimaatverandering. In december vindt in Parijs een VN-klimaattop plaats. Hij benadrukt de noodzaak van de top: 'We zijn ons ervan bewust dat de top in Kopenhagen uitliep op een fiasco en deze keer moeten we met een goede oplossing komen.'

De miljoenen vluchtelingen zijn niet alleen op de vlucht voor oorlog, maar ook voor het regime van Assad, zegt Hollande. Dit regime gooit bommen op onschuldige burgers.

Een coalitie is nodig om het terrorisme van IS te bestrijden. We moeten samenwerken met iedereen, inclusief de buurlanden: de Golfstaten, Iran, maar ook de Europese landen.' Assad kan hier volgens Hollande geen deel van uitmaken: 'Assad is de oorzaak van het probleem, hij kan de oplossing niet zijn.'

Beeld afp

De emir van Qatar stelt bereid te zijn een dialoog te organiseren om de Arabisch-Iraanse verschillen die ten grondslag liggen aan de conflicten in het Midden-Oosten op te lossen. Tamim bin Hamad Al Thani zegt tegen de verzamelde wereldleiders dat er niet een conflict is tussen soennitische en sjiitische moslims, maar een regionaal politiek conflict tussen Iran en de verschillende golfstaten.

De Iraanse President Hassan Rouhani opent zijn toespraak door te stellen dat zijn land in rouw is om de dood van hun landgenoten tijdens de Hadj in Mekka. Daar kwamen vorige week meer dan zevenhonderd mensen om doordat ze onder de voet gelopen werden. Hij houdt Saoedi Arabië hiervoor verantwoordelijk en stelt dat de zaak moet worden uitgezocht.

Een groot deel van zijn speech besteedde Rouhani aan de nucleaire deal die zijn land met de VS heeft gesloten. 'We kunnen het verleden niet vergeten, maar we kunnen ook niet in het verleden leven,' zegt de regeringsleider. Hij beschuldigt het 'zionistische regime' van Israël van het dwarsbomen van de onderhandelingen.

Ook bespreekt Rouhani de terroristische dreiging die uitgaat van IS en de rol die Iran in de bestrijding hiervan kan spelen: 'We zijn bereid om te assisteren bij het bestrijden van terrorisme. We zijn bereid democratie naar Jemen en Syrië te brengen.'

Beeld afp

De Turkse premier Davutoglu zegt dat de stroom van vluchtelingen naar Europa gestopt kan worden door het instellen van ‘safe havens’ in Syrië. Deze beveiligde gebieden moeten dan beschermd worden door de internationale gemeenschap. Ook dient het geweld van het Syrische leger en IS gestopt te worden, aldus de premier in gesprek met journalisten bij de VN.

Gebeurt dit alles niet, aldus Davutoglu , dan zal de vluchtelingenstroom blijven toenemen. De premier riep de wereld op meer aandacht te besteden aan het vluchtelingenprobleem. Volgens hem doet de internationale gemeenschap nu niet genoeg.

Van de 1.9 miljoen Syriërs die naar Turkije zijn gevlucht, verblijven zo’n 300 duizend in vluchtelingenkampen. De rest woont in steden en gebieden langs de grens met Syrië.

De Oekraïense delegatie verlaat vlak voor de toespraak van Vladimir Poetin de zaal. Achterin de zaal staan wel een aantal Oekraïense betogers die een vlag omhooghouden van de slag bij Ilovaisk in Augustus 2014.

De Zuid-Koreaanse president Park Geun-hye stipt een hoop onderwerpen aan. Zo begint ze met de de opkomst van IS en noemt het een 'wereldwijde zorg'. Daarnaast stelt ze dat de foto van de 3-jarige Alan Kurdi die aanspoelde in Turkije de hele wereld heeft ontroerd en ervoor gezorgd dat men actie onderneemt in de vluchtelingencrisis.

Ze besteedt een groot deel van haar speech aan een verenigd Korea. Ze voelt de hete adem van Noord-Korea en hoopt dat op een dag de twee landen weer verenigd worden, net als Oost- en West-Duitsland 25 jaar geleden. De landen van de Verenigde Naties kunnen hierbij een rol spelen.

Beeld reuters

Behalve over terrorisme doet Poetin ook zijn beklag over de houding van het westen tegenover Rusland. Hij geeft als voorbeeld de expansie van de NAVO en bestempelt de burgeroorlog in Oekraïne als een 'militaire coupe' die van buiten Oekraïne georganiseerd is.

Poetin gelooft in de functie van de VN om confrontatie uit de weg te gaan: 'Ik ben ervan verzekerd dat we door samen te werken de wereld stabiel en veilig kunnen maken.'

'Er zijn altijd verschillen geweest binnen de Verenigde Naties', stelt president Poetin tijdens zijn speech in New York. Unanimiteit is niet het doel van de VN, dat is het maken van compromissen. Na de Koude Oorlog ontstond er in de wereld 'een enkel centrum van overheersing', stelt Poetin. Hij refereert hier aan de Verenigde Staten.

Poetin stelt dat Rusland er klaar voor is om samen te werken en meent dat er niet getoornd moet worden aan de regels van de VN, dit is 'extreem gevaarlijk'. Dan zou er een wereld ontstaan die wordt geregeerd door egoïsme, in plaats van collectiviteit.

Poetin roept op om de strijd tegen het terrorisme aan te gaan. Na de inval van de VS in Irak in 2003 is IS ontstaan in het Midden-Oosten. Hij noemt de situatie 'meer dan gevaarlijk'. Sindsdien zijn er in Europa en ook in Rusland mensen geronseld om te strijden in Syrië. Hij stelt dat Moskou constant vecht tegen terrorisme en wapens levert aan de Syrische regering. Zoals verwacht benadrukt hij het belang van samenwerking met de Assad in de strijd tegen terrorisme: 'We moeten onder ogen zien dat niemand behalve Assad echt vecht tegen IS in Syrië.'

Hij drong aan op een brede internationale anti-terroristische coalitie, waarin islamitische landen een sleutelrol vervullen. Hij legt hierbij de link naar de samenwerking tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Correspondent Michael Persson is op dit moment ter plaatse in New York, hij analyseert: 'Poetin kaatst de bal hard terug naar Obama. De VS zijn degenen die zich niet aan de regels van de VN hebben gehouden. De VS zijn degenen die Islamitische Staat in het zadel hebben geholpen. Assad is volgens Poetin de enige legitieme leider van het soevereine land Syrië – die verdient alle steun die hij nodig heeft. Het klinkt niet alsof ze eruit komen, vanmiddag.'

Vladimir Poetin Beeld reuters

De koning van Jordanië Abdullah II Ibn Al Hussein roept op tot samenwerking in de vluchtelingencrisis. Op dit moment maken Syrische vluchtelingen 20 procent van de samenleving van Jordanië uit. Hij hoopt dat de internationale gemeenschap landen als Jordanië en Libanon helpt bij de opvang van vluchtelingen.

Beeld ap

De Chinese president Xi Jinping belooft 8.000 Chinese blauwhelmen aan de VN, die permanent standby zullen staan voor de inzet in vredesmissies. Daarmee gaat hij in op de oproep van president Obama. Daarnaast belooft hij 100 miljoen euro aan militaire steun voor de Afrikaanse Unie voor de komende vijf jaar.

Volkskrantverslaggever Michael Persson, die ter plaatse in New York is, valt op dat de Chinese president Xi Jinping verder vooral in clichés over vrede en partnerschap spreekt. De kern van zijn toespraak is dat 'grote landen zich niet met kleintjes bemoeien. Soevereiniteit is heilig, ingrijpen is eigenlijk nooit toegestaan – ook niet in Syrië.' Xi toont zich een postmoderne cultuurrelativist: ‘Alle beschavingen zijn gelijk, geen enkele beschaving is superieur aan een ander.’ Dat is de heilige graal van de Chinese diplomatie, en is de verdediging van het eigen systeem.

De Chinese president Xi Jinping. Beeld ap

President Obama noemt de nucleaire deal met Iran als een voorbeeld van de kracht van het internationale systeem, waarmee oorlog kan worden voorkomen. Ook is hij ervan overtuigd dat het Amerikaanse Congres het handelsembargo met Cuba uiteindelijk zal opheffen.

Rusland komt er niet ongehavend vanaf. Obama bekritiseert de Russische interventie in Oekraïne. 'We kunnen niet zwijgen als de territoriale soevereiniteit van een land wordt aangetast. Dat is de reden dat we deze interventie bekritiseren, niet omdat we economische belangen hebben in Oekraïne.'

Obama gaat verder op positievere toon: 'We willen Rusland niet isoleren. We willen een sterk Rusland dat investeert in een sterk internationaal systeem samen met ons.' Zowel Rusland als China moeten volgens Obama meer investeren in diplomatie.

Obama roept burgers op de vluchtelingen te helpen. 'De VN-burgers zijn niet zo verschillend van elkaar als ze denken. Er zijn universele waarden, die we allemaal delen: daarom is de VN 70 jaar geleden opgericht.'

President Obama. Beeld ap

Dan is de Amerikaanse president Obama aan het woord. Hij is de eerste spreker die applaus krijgt bij opkomst. 'Wat hebben we bereikt in 70 jaar VN?' Volgens Obama is het met name de opbouw van democratieën en internationale normen en waarden.

Sommige staten willen liever terug naar de tijd vóór internationale wetgeving, waarin sterkere staten hun wil simpelweg konden opleggen, aldus Obama. Als voorbeeld noemt hij de Syrische president Bashar al-Assad, die hij veroordeelt als tiran.

Het conflict in Syrië vereist volgens Obama het meeste van internationale samenwerking. 'Wanneer een dictator duizenden mensen van zijn eigen bevolking slacht, is dat geen binnenlandse kwestie meer. Dat gaat ons allemaal aan. Hetzelfde geldt voor de situatie waarin een terroristische groep burgers onthoofdt en vrouwen als seksslaven verkoopt. De VS maken geen excuses dat ze hun leger inzetten om deze terroristen te pakken te krijgen.'

Obama benadrukt dat de VS bereid zijn om samen te werken met Rusland en Iran om het conflict in Syrië op te lossen. 'Maar laten we niet vergeten dat Al-Assad deze oorlog is begonnen, toen hij met geweld optrad tegen vreedzame protesten. Het regime al-Assad kan niet blijven zitten.' Westerse mogendheden hebben lange tijd geëist dat Assad eerst opstapt voor er over een overgangsregering kan worden gesproken. Obama sprak maandag echter over 'een beheerste overgang om Syrië weg van Assad' te leiden. President Poetin was niet aanwezig tijdens Obama's speech.

Beeld afp

Volkskrantverslaggever Michael Persson is ter plaatse in New York, hem valt op dat het eerste open doekje voor president Rousseff van Brazilië is, die Europa de les leest over vluchtelingencrisis. 'Het is absurd dat een wereld met vrij verkeer van kapitaal tegelijkertijd geen vrij verkeer van mensen duldt.'

Rousseff benadrukt dat Brazilië zich steeds verder in de richting van een volwaardige democratie beweegt.

President Rousseff Beeld ap

De president van de 70ste Algemene Vergadering, de Deen Mogens Lykketoft, benadrukt het belang van de nieuwe Sustainable Development Goals (SDG's). 'Met de milleniumdoelen hebben we veel bereikt. Maar tegenwoordig beseffen we dat armoedebestrijding alleen kan plaatsvinden door een complexe, bredere transitie van de globale economie, het milieu en sociale structuren. We realiseren ons dat we niet door kunnen gaan met de groei van de afgelopen decennia, die uitliep tot enorme inkomensverschillen in de wereld.'

Mogens Lykketoft Beeld ap

Secretaris generaal Ban Ki-Moon opent de vergadering. 'Ons doel is duidelijk en haalbaar: er moet een einde komen aan armoede in de wereld.' Ki-Moon benadrukt het belang van de Sustainable Development Goals (SDG's) en de klimaattop in Parijs eind november.

Hij moedigt de lidstaten aan hun investeringen in duurzame ontwikkeling te vergroten. 'Waarom is het makkelijker om geld te vinden om het klimaat en de wereld te vernietigen, in plaats van de wereld te beschermen? We moeten onze prioriteiten veranderen.'

Ban gaf een voorzet voor de belangrijkste kwestie van de dag: Syrië. Hij beschuldigt zijn eigen Veiligheidsraad van obstructie: ‘Vier jaar van diplomatieke verlamming in de Veiligheidsraad hebben de situatie in Syrië totaal uit de hand laten lopen.’ Hij doet een beroep op vijf sleutelspelers om uit de impasse te raken: Rusland, de VS, Iran, Saoedi-Arabië en Turkije.

Ook spreekt hij Europa aan op haar verantwoordelijkheid om vluchtelingen op te vangen. Hij refereert aan de vorige eeuw, waarin de Europeanen zelf moesten vluchten voor geweld. 'We moeten geen muren of hekken bouwen, we moeten kijken naar de diepere oorzaken.'

Ki-moon benadrukt dat VN-vredesmissies versterkt moeten worden om de conflicten in de wereld op te lossen. In het bijzonder roept hij op om vrouwen in conflictlanden de kans te geven om bij te dragen aan de vrede in hun land.

Tekst loopt door onder de foto.

Toespraak Ban Ki-moon Beeld reuters

Dat koning Willem-Alexander het woord voert namens Nederland is geen toeval. Nederland wil een van de twee tijdelijke zetels in de VN-Veiligheidsraad innemen en voert daarvoor een sterke lobby in de Algemene Vergadering deze week. Met de koning laat Nederland zien dat ze de bijeenkomst belangrijk vindt.

'De boodschap is duidelijk', schrijft Volkskrantverslaggever Michael Persson in de krant. 'Nederland is hier voor de wereld, maar Nederland is hier ook voor zichzelf. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York is natuurlijk bedoeld om met 192 andere landen te praten over oorlog, terrorisme, migratie, klimaatverandering en andere problemen die om een oplossing schreeuwen, maar is ook een mooie gelegenheid om campagne te voeren voor een zetel in de Veiligheidsraad.'

In oktober 2016 kiezen de 193 VN-lidstaten wie de zetels in zullen nemen. Naast Nederland willen ook Zweden en Italië een plek in de Veilgheidsraad bemachtigen.

Naast de koning zijn ook premier Rutte, ministers Koenders, Ploumen en Mansveld (hier mag zij zich minister noemen) en koningin Máxima aanwezig in New York. Een zware delegatie dus, en allen dragen een speldje met een oranje tulp en een badge met een oranje lintje.

'Overal is de lobby van belang', zegt Rutte. 'Maar we willen ook vertellen wat we willen bereiken. Hopelijk ligt dat in elkaars verlengde.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden