Live

Teruglezen: wel of geen smogvrij van school in Peking?

Het is de eerste keer ooit dat Peking het hoogste smogalarm, Code Rood, afkondigt. Eerder was al sprake van Code Oranje, dit was voor de tweede keer tijdens de klimaattop in Parijs. Volkskrantcorrespondent Marije Vlaskamp houdt een smogblog bij vanuit de Chinese hoofdstad.

Beeld epa

President Xi Jinping is zondag thuisgekomen van een reeks officiele bezoeken en de klimaattop in Parijs. Xi heeft er alle belang bij te laten zien dat hij in charge is. In Parijs hebben foto’s en videobeelden van Peking onder een grijze deken van vervuiling niet bepaald bijgedragen aan het duurzame beeld dat China van zichzelf neerzet.

Misschien spelen bij deze Code Rood ook zorgen over het toenemend cynisme van Chinezen over de onmacht van de overheid mee. Internetgebruiker Shimenshi zegt dat hij een beademingsmachine overweegt voor zijn woon- werkverkeer en hij is niet de enige. Want de staat krijgt, ondanks een ruim twee jaar geleden begonnen ‘oorlog tegen smog’, het probleem maar niet onder controle.

Bewoners van door luchtvervuiling verziekte steden zoals Londen en Los Angeles kregen pas schonere lucht na demonstraties en acties, maar op dat soort massale onvrede wegens smog zit de Chinese eenpartijstaat niet te wachten.

Beeld Shimenshi Sina Weibo

Ontgoochelende reacties van middelbare scholieren nadat ze de gedetailleerde rampenplannen online hebben doorgenomen.

Lagere en middelbare scholen krijgen de suggestie de lessen tijdens Code Rood stil te leggen. Het is dus geen dwingend bevel en veel schooldirecties sturen nu de ouders van de leerlingen sms-jes met hun besluit. Veel scholen laten de lessen gewoon doorgaan, want de studiedruk op vooral de middelbare school is moordend.

'Dat wordt met een masker op naar school', zegt Jianjinjaxioayulili op Weibo. Moriarty doet wel heel dramatisch: 'Benijd ons kinderen niet, onze tranen zijn als bloeddruppels.'

En nog steeds stellen maar heel weinig mensen de vraag waarom die rode alarmfase morgen begint, terwijl de data aangeven dat de ondergrens voor Code Oranje nog niet eens is bereikt.

Beeld epa

Code Rood is trending op nummer vier van de Hot Topics van de Chinese Twitterdienst Sina Weibo. De officiele aankondiging over Code Rood is 190 duizend keer aangeklikt.

In de discussies online praten de meeste mensen over de ‘even-oneven’ regel, waarbij de ene dag auto’s wiens nummerplaat met een even getal begint de weg niet opmogen. De dag daarna moeten de oneven nummers blijven staan.

Een enkeling denkt dieper na. 'WTF? Vorige week was de luchtvervuiling levensgevaarlijk en toen was er geen Code Rood, waarom nu ineens wel?' aldus Venetie Goushenger op het sociale medium.

Er worden morgen meer bussen en metro’s ingezet om de ruim 22 miljoen inwoners van Peking op tijd naar hun werk te krijgen. Bedrijven zijn verplicht een flexibel werkschema in te voeren. Wie op een bouwplaats of in een fabriek werkt, heeft niets omhanden: de industrie krijgt tot morgenochtend de tijd om de productie stil te leggen. Scholen krijgen het advies te sluiten tot de lucht is opgeklaard.

Schoolkinderen in PekingBeeld epa

Zelfs CCTV meldt Code Rood, met een sloot aan maatregelen. Allereerst het autoverkeer: de bolides van de overdheidsdiensten blijven op de parkeerplaats staan tijdens Code Rood. Rijdt normaal elk ambtelijk baasje in een dienstauto met chauffeur, nu mogen alleen hogere leidinggevenden van dat privilege gebruik maken. Die maatregel alleen al scheelt dertig procent van de auto’s op de weg. (19.21 uur lokale tijd)

Het nieuws over Code Rood, met linksboven het logo van dit smogniveauBeeld screenshot

Nee, het staatsnieuws meldt nog niets, maar dat is niet opmerkelijk. CCTV besteedt zijn zendtijd aan de agenda van de partij- en regeringsleiders en slogans over allerlei beleid waar het milieu van opknapt.

De website van de Pekingse milieudienst meldt dat Code Rood morgenochtend 7.00 (lokale tijd) ingaat en tot donderdag 10 december geldt. De meest ingrijpende maatregel is het van de weg halen van de helft van de auto’s in Peking. De 5,5 miljoen auto’s mogen om de dag rijden. Met die strenge beperking heeft Peking tijdens de Olympische Spelen in 2008 de wegen leeg gekregen – en de lucht schoon.

Een Chinees stel op 1 december, toen Code Oranje van kracht wasBeeld afp
Een man met een mondkapje in Peking op 1 december, toen kondigde de stad ook Code Oranje af.Beeld epa

Bij elke zware smog-crisis vragen de inwoners van Peking zich na een paar dagen af hoe erg het in vredesnaam moet worden voor de gemeente overgaat op Code Rood. Hoe verschrikkelijk de luchtvervuiling ook is, het blijft altijd bij Code Oranje, terwijl de criteria voor de hoogste alarmfase - minimaal 72 uur een AQI van 300 of hoger – regelmatig aanwezig zijn. Even kijken of het staatsnieuws op CCTV iets te melden heeft over deze historische beslissing. (18.58 uur lokale tijd)

Voor de eerste keer in de geschiedenis hebben de autoriteiten in Peking Code Rood afgegeven voor de smog in de stad. Dit meldt persbureau Reuters. Het lijkt erop dat Peking in elk geval nog tot donderdag in dikke roetmist is gehuld.

Bij Code Rood gelden veel beperkingen. Alle bouwwerkzaamheden moeten worden stilgelegd, bepaalde voertuigen mogen niet meer de weg op en scholen wordt aangeraden te sluiten.

Mijn zwemclub houdt smogberaad op Whatsapp. Na een flinke training naar buiten is ongezond, want door het sporten gaan je longen open staan en adem je dieper en dus meer fijnstof in. Over de luchtkwaliteit in het zwembad zelf weten we eigenlijk helemaal niets. De trainster maakt een aangepast, lichter regime voor vanavond. (17.30 uur lokale tijd)

De werkdag van de schilders zit erop, ze gaan naar huis. (17.00 uur lokale tijd)

Beeld Marije Vlaskamp

Milieuminister Chen Jining belooft dat overheden en fabrieken die de noodmaatregelen niet serieus uitvoeren, niet nader benoemde sancties krijgen opgelegd. Die waarschuwing komt nadat de afgelopen anderhalve maand gemeentes en provincies twee keer blunderden. In Noord-Oost China werd pas alarm geslagen toen de stad Shenyang onvoorstelbaar hoge smogmetingen van meer dan 1200 haalde. Ook in Peking liet de milieudienst wat werk liggen, namelijk tien fabrieken die een dag na het afkondigen van Code Oranje ongegeneerd stonden te walmen. Dat kunnen burgers tegenwoordig zelf zien op de Real Time Pollution Map, een online-kaart van een milieuorganisatie waarop je vervuilers op de meter nauwkeurig kan localiseren.

Op zo'n moment slaat de frustratie over een airpocalypse om in venijn, vooral omdat China voor belangrijke evenementen, zoals de Olympische Spelen en de APEC-vergadering, wel alle maatregelen uit de kast haalt om de lucht blauw te krijgen.

'Ze hadden die klimaattop in Peking moeten houden, dan hebben wij ook eens schone lucht', verzuchten internetgebruikers op de sociale media. 'Kan de regering al die miljarden die ze aan schonere lucht zeggen te besteden, ook eens gebruiken? We willen niet alleen schone lucht op speciale dagen en dan de rest van het jaar teleurgesteld zijn.'

Door het rampenplan vroeg van kracht te laten gaan en iedereen te waarschuwen zich voor te bereiden op fabriekssluitingen en verkeersbeperkingen, probeert de overheid nieuwe woedeuitbarstingen de kop in te drukken. Ondanks alle maatregelen kruipt de AQI langzaam richting de 255. (16.18 uur lokale tijd)

Het smogniveau stijgtBeeld screenshot

'Tante, heeft de smog veel invloed op uw leven?'
'Enorm veel! Zie je niet eens dat ik je oom ben en niet je tante?'

Een grap met een baard, die van de oom die wordt aangezien voor een tante, duikt elke smogcrisis weer op. Het mopje dateert uit eind 2011, toen tijdens de eerste grote smogcrisis de staatsmedia de moed erin hielden door te wijzen op de mooie kanten van luchtvervuiling. 'Smog zorgt voor een stortvloed aan geintjes en grappige berichtjes over de vervuiling op de sociale media, waardoor we met zijn allen meer lachen dan normaal.'

De baardgrap op Chinese social mediaBeeld -

Een beroemde rapper geeft een concert in Mentougou, een Pekings district. Het publiek is onzichtbaar door de smog, #enjoy Beijing smog, plaatst hij op de twitterdienst Weibo.

De post van de bekende rapper over zijn optredenBeeld -

Persbureau Xinhua meldt dat verschillende overheidsinstanties met elkaar in de clinch liggen over de oorzaak van de smog. De dienst Constructiewerkzaamheden zegt dat de luchtvervuiling van het autoverkeer komt, en niet van het cementstof van bouwputten. De Milieudienst geeft de schuld aan de stadsverwarming. Metereologen wijzen op het windstille weer en de kans op sneeuw. Het goede nieuws: in negen steden is men nu in staat om precies uit te zoeken wie de grote vervuiler is. In Peking is de auto volgens Xinhua de grootste boosdoener.

Staatsomroep CCTV adviseert automobilisten langzaam te rijden in verband met slecht zicht, en mensen zonder auto kunnen het best morgen en overmorgen, als de luchtvervuiling zijn piek bereikt, zoveel mogelijk binnen blijven. Laat ik nu net voor allebei die dagen afspraken buiten de deur hebben. Dan vandaag maar een kantoordagje. (14.15 uur lokale tijd)

Twee foto's genomen op dezelfde plekin Peking. Eén op een heldere dag, de andere op een dag dat de smog in de stad hangt.Beeld afp

Vreemd genoeg valt de smog met 237 op de Air Quality Index (AQI) best mee. Het is eigenlijk niet eens genoeg voor een Code Oranje, want daar moet 300 AQI voor zijn. Volgens de Chinese staatsmedia is het alarm ‘preventief’. Dat is nieuw en hoopgevend. Nu kunnen alle noodmaatregelen, zoals fabrieken sluiten en auto’s van de weg halen, al worden ingezet zonder dat we eerst moeten stikken met een AQI van 300. De gemeente wil een herhaling vermijden van de smogcrisis vorige week, toen de smog zo extreem zwaar was dat de gewone appjes de AQI niet konden meten. Die appjes komen tot 500, terwijl de echte waarde op sommige momenten meer dan 950 bedroeg. In deze cijferbrei is eigenlijk maar een getal belangrijk: volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zijn AQI-waardes hoger dan 25 al ongezond. (12.55 lokale tijd)

Er staat een stuk minder files dan normaal. Dat komt omdat alle overheidsinstellingen onder Code Oranje het gebruik van dienstauto’s moeten minimaliseren. (9.00 uur lokale tijd)

Normaal wordt op maandag op elk Chinees schoolplein de vlag gehesen en het volkslied gezongen, maar bij Code Oranje houden scholen de leerlingen binnen. Vorige week waren veel mensen met kinderen woedend dat er geen Code Rood werd afgegeven – dan sluiten de scholen – terwijl de smogwaarden vijf dagen gruwelijk hoog waren.

Het smogbeleid verschilt per school. Sommige scholen laten gymlessen buiten gewoon doorgaan, anderen gedogen dat ouders hun kinderen op smogdagen thuishouden. Sommige scholen hebben niet eens luchtfilters in de klaslokalen en staan ook niet toe dat ouders van hun eigen geld een luchtzuiveringsmachine kopen en aan de school doneren. (8.30 uur lokale tijd)

Een lege school op maandagochtend in het Huajiadi-districtBeeld WASSINKLUNDGREN

De winterschilders werken gewoon door. Ze hangen acht uur lang aan touwen in de buitenlucht. Zonder mondkapje. 'Wij vrezen de smog niet. Wij zijn alleen maar bang voor sneeuw, want dan droogt de verf niet goed en moet alles over', zeggen ze. (8.00 uur lokale tijd)

Beeld WASSINKLUNDGREN
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden