Teruglezen - Weer geen akkoord, hoop gevestigd op zaterdag

We sluiten nu dit liveblog. Vandaag werd in Brussel een nieuwe poging gedaan om een akkoord te bereiken tussen Griekenland en zijn geldschieters, maar de deadline werd, net zoals wel vaker de afgelopen maanden, vooruitgeschoven. Het volgende overleg tussen de Eurotop en Griekenland vindt zaterdag plaats. Als er dan geen akkoord wordt bereikt, moeten de Europese regeringsleiders na gaan denken over plan B, zo stelde premier Rutte.

Tips- of opmerkingen? Mail naar onze redactie. Of reageer op Twitter @Volkskrant

Griekse premier Alexis Tsipras, Italiaanse premier Matteo Renzi en de Duitse bondskanselier Angela Merkel Beeld anp

Opnieuw kwamen Griekenland en zijn Europese geldschieters er niet uit. Op tafel lagen twee documenten: een pakket met Europese eisen samengesteld door de Europese Centrale Bank, het Internationaal Monetair Fonds en de Europese Commissie en het bod van de Griekse premier Alexis Tsipras.

Het overleg leidde tot niets. Voor zaterdag is er weer een samenkomen van de Eurotop belegd. De deadline voor de Griekse premier om zijn handtekening te zetten op de stippellijntjes onderaan het maatregelenpakket van de 'instituties', zoals de schuldeisers door de Grieken ook wel worden genoemd, komt steeds dichterbij.

Bij een akkoord ontvangt Athene de nog resterende 7,2 miljard euro van twee eerdere noodleningen (totaal 240 miljard) die het in 2010 en 2012 ontving van de eurolanden en het IMF. Tsipras vindt dat het IMF te 'extreme standpunten' inneemt.

Uit vertrouwelijke documenten blijkt dat het geduld bij premier Mark Rutte op is. Als de Eurogroep zaterdag geen akkoord bereikt met Griekenland, dan is het aan de regeringsleiders om na te denken over plan B, zo liet Rutte weten.

Op de eurotop wordt vandaag en morgen verder gesproken over de immigratieproblematiek en de rol van Groot-Brittanië in de Europese Unie.

'Zogenaamde experts en adviseurs hebben gezegd dat een Grexit maar een marginaal effect zal hebben. En niemand weet of ze gelijk hebben. Maar zij zullen nooit verantwoordelijk gehouden worden voor hun voorspellingen. In tegenstelling tot de mensen die hier rond de tafel zitten', zei Martin Schulz, voorzitter van het Europees Parlement. 'Wij moeten verantwoordelijke beslissingen nemen die we kunnen verdedigen tegenover het volk.'

Volgens Schulz hebben de Grieken enorme offers gebracht. En de schuldeisers flinke consessies gedaan. 'Het is nu aan de Griekse regering om de uitgestoken hand vast te pakken.'

EP-voorzitter Martin Schulz Beeld anp

De Europese Centrale Bank, het Internationaal Monetair Fonds en de Europese Commissie gaan de voorstellen van Griekenland nog een keer zorgvuldig onder loep leggen. 'Ze kwamen pas laat binnen', zo liet Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem weten bij het verlaten van het Eurogroepoverleg.

'Volgens de instituties is er op een aantal punten nog een groot gat met de Grieken', zo stelde hij. Optimistisch voegde hij toe: 'Maar de deur staat natuurlijk altijd open voor de Grieken om de voorstellen van de instituties te accepteren.'

Jeroen Dijsselbloem, voorzitter Eurogroep Beeld anp

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) verwacht dat Griekenland volgende week aan zijn betalingsverplichtingen zal voldoen. Dat zei een woordvoerder van het fonds donderdag op een persconferentie in Washington.

De Griekse overheid moet dinsdag in totaal 1,7 miljard dollar betalen aan het fonds. Het gaat daarbij om gebundelde verplichtingen, die eerder deze maand met goedkeuring van het IMF tot 30 juni werden uitgesteld. 'Wij verwachten dat de betaling zal worden voldaan', zei IMF-woordvoerder Gerry Rice.

Zonder nieuwe noodsteun van de eurolanden en het IMF is het echter de vraag waar Griekenland het geld voor de afbetaling vandaan kan halen. Donderdag slaagden de eurolanden er opnieuw niet in tot overeenstemming te komen over de aanpak van de Griekse crisis.

IMF-woordvoerder Gerry Rice Beeld anp

De Duitse bondskanselier Merkel heeft de Europese regeringsleiders op het hart gedrukt dat er voor het openen van de markten op maandag een deal met de Grieken moet liggen.

'We zullen ons niet laten chanteren door de Grieken', voegde ze daar aan toe.

De zon komt op achter een standbeeld van de Griekse godin Pallas Athena, in de Griekse hoofdstad Athene. Beeld reuters

Het overleg van de Eurogroep eindigt opnieuw zonder resultaat. Tijdens de vergadering van ministers van Financiën van de eurolanden lagen twee voorstellen op tafel: een van de 'trojka' van IMF, ECB en Europese Commissie en een tegenvoorstel van de Griekse regering.

Naar verwachting gaat de Eurogroep deze zaterdag weer om de tafel, om voor de deadline van 1 juli een akkoord te bereiken. De Europese regeringsleiders beginnen zo met hun 'reguliere' top.

De Griekse minister Yanis Varoufakis (Financiën) liet weten dat er niet alleen bezwaren zijn over de Griekse voorstellen, maar dat er ook andere landen dan Griekenland zijn die zich niet in alle onderdelen kunnen vinden van de voorstellen van de geldschieters.

Het overleg van de Eurogroep is voor onbepaalde tijd gestaakt. Tijdens de vergadering van ministers van Financiën van de eurolanden lagen twee voorstellen op tafel: een van de 'trojka' van IMF, ECB en Europese Commissie en een tegenvoorstel van de Griekse regering. Het Griekse plan voldoet nog niet aan de Europese wensen. De andere eurolanden voeren de druk op door een beter voorstel te eisen. Onderhandelingen gaan pas verder als Griekenland iets overhandigt wat op enige sympathie van de andere eurolanden kan rekenen.

Al dagenlang onderhandelt de Griekse regering met de Europese instituties en de eurolanden over de voorwaarden van een laatste noodlening van ruim 7 miljard euro. Griekenland heeft tot aanstaande dinsdag om een akkoord te bereiken, zo niet, dan krijgt het land geen geld en kan het niet langer aan zijn financiële verplichtingen voldoen. Dan dreigt faillissement en mogelijk een exit uit de euro.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel toonde zich bij aankomst in Brussel zeer bezorgd over de Griekse onderhandelingen. Het lijkt erop dat er geen vooruitgang maar achteruitgang is geboekt, zei ze. 'Maar deze kwestie is aan de Eurogroep en niet aan de regeringsleiders.'

'Het gaat in elk geval niet snel', zei premier Rutte bij aankomst in Brussel over de onderhandelingen met Griekenland. Hij wilde er geen 'weersverwachting' over uitspreken. Volgens Rutte zijn de Griekse voorstellen nog steeds de basis voor het gesprek met de eurolanden en de Europese instituties. De tijd dringt, zei hij. 'Het programma loopt op 30 juni af (komende dinsdag, red.) en een mogelijk compromis moet nog parlementaire goedkeuring krijgen in veel landen, dat kost tijd.'

Rutte impliceert dat er dit weekend een akkoord moet komen met de Grieken, zodat nationale parlementen zich er maandag of uiterlijk dinsdag over kunnen buigen. Alleen dan houdt Griekenland zicht op een noodlening van 7,2 miljard euro.

Premier Rutte in Brussel. Beeld belga


De regeringsleiders druppelen momenteel binnen bij het Raadsgebouw in Brussel. EU-president Donald Tusk zei bij aankomst dat migratie het belangrijkste punt op de agenda is. 'Het zal veel werk kosten om hierop consensus te bereiken.' Over Griekenland kon hij alleen zeggen dat 'er hard wordt gewerkt'. Tusk: 'Het zal nog veel uren kosten. De afgelopen uren waren kritiek, maar ik heb het gevoel dat dit Griekse verhaal een happy end zal krijgen.'

EU-president Donald Tusk bij aankomst in Brussel. Beeld afp

Vanmiddag komen ook de regeringsleiders van de EU-lidstaten bijeen voor regulier overleg. De top staat onder meer in het teken van de Europese migratieproblematiek. Ook zal er discussie zijn over de Britse wensen voor een andere, lossere invulling van het EU-lidmaatschap. Journalist Yannis Koutsomitis twittert grappend dat ook de Griekse premier Tsipras, terwijl de toekomst van zijn land op het spel staat, een paar uur moet gaan praten over de hervormingsplannen van de Britse premier Cameron.

Mogelijk bespreken de regeringsleiders ook de Griekse schuldencrisis mocht er vandaag nog resultaat komen uit de Eurogroep.

De Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis zit bij het Eurogroepoverleg tussen zijn collega's uit Spanje en Ierland. De tafelschikking werd verspreid op Twitter door de Finse minister Alexander Stubb. Varoufakis pleit al maanden voor kwijtschelding of soepeler afbetaling van Griekse schulden, zijn buurmannen De Guindos en Noonan (wier landen zelf ook strenge Europese pakketten hebben moeten slikken) zijn de meest uitgesproken tegenstanders van zijn voorstellen.

De Fin Stubb zit zelf bijna aan het hoofd, naast IMF-baas Christine Lagarde. Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem zit aan de ene kant van de langerekte tafel, aan het andere uiteinde zit eurocommissaris Moscovici die de euro in zijn portefeuille heeft.

Namens Nederland neemt staatssecretaris Eric Wiebes deel aan de gesprekken (omdat minister Dijsselbloem de voorzitter is). Wiebes zit tussen collega's uit Malta en Oostenrijk. Hij zit schuin tegenover Varoufakis.

Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem dirigeert de Griekse minister van Financiën Varoufakis naar zijn stoel. Beeld epa
Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem in Brussel. Beeld anp

De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble stelt voor aanvang aan de Eurogroepvergadering dat er nog steeds 'grote verschillen' bestaan tussen de Europese voorstellen en de Griekse wensen. Hij beweert dat de Grieken zelfs een stap terug hebben gezet en het gat tussen de geldschieters en Athene groter is geworden.

De Franse eurocommissaris Pierre Moscovici stelde juist vooraf aan de Eurogroep dat 'de standpunten nader tot elkaar komen'. 'We begrijpen elkaar en we begrijpen waar we staan.' Een oplossing is echter nog ver weg. 'We werken aan een overeenkomst.'

De Slowaakse minister van Financiën Peter Kazimir twittert: 'Ik heb werkelijk geen idee hoe groot de kans op een deal vandaag is.'

Een Griekse marktkoopman telt zijn geld. Beeld ap
De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble in Brussel vooraf aan het overleg van de Eurogroep. Beeld anp

'De instituties hebben een voorstel gedaan en zullen dat zo toelichten aan de Eurogroep', zei voorzitter Jeroen Dijsselbloem vooraf aan het overleg met de ministers van Financiën van de eurolanden. 'De Grieken zijn daar nog niet mee akkoord. We zullen moeten horen waar de Grieken staan.' Er zijn nog veel pijnpunten, zei hij. 'De pijn zit hem in heel veel onderwerpen.' Dijsselbloem heeft geen noodscenario's besproken. 'Dat ga ik ook niet doen met de Grieken aan tafel.'

Een door alle geldschieters unaniem goedgekeurd voorstel voor een oplossing van de Griekse schuldencrisis gaat nu voor goedkeuring naar de ministers van Financiën van de eurolanden (de eurogroep). Dat stellen bronnen in Brussel. Het zijn dus geen Griekse voorstellen, noch voorstellen waar Athene en de geldschieters het beide over eens zijn.

Deze voorstellen van de geldschieters (de eurolanden, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds) kunnen een basis vormen tot een akkoord, stellen de bronnen.

Al dagen wordt er in Brussel gesproken om een doorbraak te forceren in de al maanden slepende onderhandelingen over bezuinigingen en hervormingen in ruil voor financiële steun. Het is donderdagmiddag eerst de beurt aan de eurogroep. Later op de dag staat er ook nog een Europese top met regeringsleiders en staatshoofden van de EU gepland.

Naar verluidt liggen er in de Eurogroep straks twee voorstellen op tafel. Dat van de instituties en dat van de Grieken. Er zou geen overeenstemming zijn bereikt tussen de Grieken en de Europese instituties in de gesprekken vooraf aan de Eurogroep.

De Griekse premier Alexis Tsipras en Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker in Brussel. Beeld afp

'De voortekenen zijn niet gunstig, maar ik hoop natuurlijk dat de Eurogroep er uitkomt vanmiddag'. Dat zei premier Mark Rutte bij aankomst in Brussel tegen persbureau ANP. Om 13.30 is er opnieuw een Eurogroep (vergadering van ministers van Financiën van de eurolanden) gepland, gevolgd door een top van Europese leiders met Rutte. 'We blijven er natuurlijk op aansturen dat er vandaag besluiten genomen worden, en als het enigszins kan door de Eurogroep.'

Premier Rutte in Brussel. Beeld anp

Het topoverleg tussen IMF, ECB, de Europese Commissie en de Griekse premier Alexis Tsipras is afgelopen en lijkt resultaat te hebben opgeleverd. De instituties zullen hun plan voorleggen aan de Eurogroep, die om 13.30 bijeenkomt. Dat voorstel moet de basis vormen voor een akkoord. Het is nog onduidelijk in hoeverre Tsipras instemt met het pakket van de geldschieters.

Journalist Yannis Koutsomitis van het Duitse N-TV waarschuwt op Twitter dat met de term 'Greece papers' (Griekenland-documenten) niet de Griekse plannen wordt bedoeld, maar de plannen van de instituties voor Griekenland.

Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem arriveert in Brussel. Beeld ap
De Griekse premier Alexis Tsipras na afloop van de gesprekken met de Europese instituties. Beeld epa

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft het plafond voor de noodsteun aan Griekse banken donderdagochtend niet verder verhoogd. Dat meldde persbureau Bloomberg op basis van ingewijden.

De ECB verhoogde de afgelopen dagen meerdere keren het bedrag dat maximaal aan Griekse banken ter beschikking kan worden gesteld in de vorm van Emergency Liquidity Assistance (ELA). Die steun, die met goedkeuring van de ECB door de Griekse centrale bank wordt verleend, moet voorkomen dat Griekse banken omvallen.

De Griekse banken zijn bijzonder kwetsbaar, door de aanhoudende onzekerheid over de economische toekomst van Griekenland. Grieken hebben dit jaar naar schatting al ongeveer een vijfde van hun spaartegoeden weggehaald bij de banken. Die zijn daardoor volledig afhankelijk geworden van de noodsteun van hun centrale bank.

De noodsteun is niet onomstreden en kan worden gestaakt als minstens twee derde van de 23 bestuurders van de ECB dat wil. De Duitse centralebankpresident Jens Weidmann, die een van die bestuurders is, zei vorige maand al dat de steun volgens hem in strijd is met Europese regels. Volgens de Duitse krant Handelsblatt zijn inmiddels zes ECB-bestuurders tegen de steun.

Een pinautomaat van de Piraeusbank in Athene. Beeld reuters

IMF, ECB en de Europese Commissie (ook wel 'de istituties' of 'de trojka') bereiden momenteel een ontwerp voor dat ze vanmiddag willen voorleggen aan de Eurogroep (de vergadering van ministers van Financiën van de eurolanden), zo melden journalisten in Brussel. Ondertussen heeft de Griekse delegatie het eigen compromisvoorstel verspreid onder de eurolanden. Het lijkt erop dat de Eurogroep de knoop moet gaan doorhakken: is het compromis stevig genoeg om Griekenland een extra noodlening te geven of is het gat tussen de geldschieters en de Grieken te groot om te overbruggen?

De vergadering tussen de instituties en de Griekse premier Tsipras is afgelopen. Het resultaat van het overleg zal straks ter beoordeling voorliggen in de Eurogroep.

Een demonstrant in Athene protesteert tegen verdere bezuinigingsmaatregelen voor Griekenland. Beeld afp

De Europese Centrale Bank heeft vandaag opnieuw de Griekse banken van noodkrediet voorzien. Dat meldt een vertegenwoordiger van de Bank van Griekenland. Zolang de onderhandelingen tussen Griekenland en de Europese geldschieters lopen blijkt de ECB bereid de Griekse financiële sector te ondersteunen. Het ondersteuningsprogramma wordt binnen 24 uur geëvalueerd, mochten de onderhandelingen in Brussel op niets uitlopen.

ECB-president Mario Draghi. Beeld ap

Onderwijl is de deadline van 11.00 uur, waar The Financial Times over berichtte, gepasseerd. FT-journalist Peter Spiegel meldt dat er nog steeds verwoed wordt onderhandeld tussen de Griekse delegatie en het IMF, de ECB en de Europese Commissie. Spiegel berichtte eerder op basis van Brusselse bronnen dat de Griekse premier Tsipras vandaag tot 11.00 uur de tijd had om tot een deal te komen. Zou dat niet lukken, dan bleef alleen het Europese aanbod over en zou het slikken of stikken zijn voor de Grieken. Om 13.00 uur staat een nieuw Eurogroepoverleg gepland. De hoop is dat er voor die tijd een akkoord ligt waarover de ministers van financiën kunnen beslissen.

New York Times-journalist James Kanter meldt onderwijl dat het Griekse team druk bezig is met het printen van conceptvoorstellen vooraf aan de Eurogroepvergadering van vanmiddag.

Peter Spiegel van The Financial Times schetst het volgende scenario: als de Griekse premier Tsipras niet voor 11.00 uur een deal weet te sluiten met de Europese geldschieters, dan is de tijd van onderhandelen voorbij en geven de instituties het Europese plan terug aan de Eurogroep die vanmiddag bijeenkomt. Het moment van 'take it or leave it' voor Griekenland komt dan dichterbij, zeggen twee Brusselse bronnen tegen FT. Tsipras zal moeten tekenen bij het kruisje wil hij nog een noodlening krijgen, doet hij dat niet, dan houden de gesprekken op en kan Griekenland per juli niet meer aan zijn financiële verplichtingen voldoen.

Regeringspartij Syriza is zeer verdeeld over het compromis dat Tsipras begin deze week voorstelde aan Brussel. Uit een vertrouwelijk, elf pagina's tellend plan van de premier blijkt onder andere dat hij toegeeft aan de Europese eis om volgend jaar 1,8 miljard euro te bezuinigen op de pensioenen. De coalitiegenoot van Syriza, de rechts-populistische partij Onafhankelijke Grieken, is op dit moment in overleg over het plan. Eerder lieten zij weten niet akkoord te gaan met belastingverhogingen die het toerisme schaden. Mochten zij niet akkoord gaan, dan kan Tsipras mogelijk steun vinden bij de oppositie.

De koepelvakbond voor alle ambtenaren verwacht niet dat het voorstel door het parlement komt en wacht de stemming af. Een vakbondsleider laat alvast weten dat ze hervormingen niet zullen accepteren als die niet gepaard gaan met het saneren van de Griekse schulden door de geldschieters. 'Mogelijk gaan ze staken als ze niet hun zin krijgen', zegt Volkskrant-correspondent Sarah Venema, die momenteel in Athene is. 'Daarmee kunnen ze het hele land platleggen.'

De Griekse premier Alexis Tsipras verlaat het hoofdkwartier in Brussel. Beeld reuters
Aanhangers van de Griekse regeringspartij Syriza voor het parlement in Athene. Beeld ap

Om 9.00 uur vanochtend zijn de gesprekken tussen Griekenland en zijn onderhandelingspartners in Brussel hervat. De Griekse premier Alexis Tsipras spreekt in beslotenheid met voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker, ECB-baas Mario Draghi, IMF-baas Christine Lagarde en Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem.

Vanmiddag om 13 uur begint een vergadering van de ministers van Financiën van de eurolanden (de Eurogroep).

De politieke leiders proberen een doorbraak te forceren zodat de ministers van Financiën later vandaag hun zegen kunnen geven aan een akkoord.

Prent van de tekenaar Jos Collignon. Beeld Volkskrant

Het is een roerige tijd voor Griekenland en zijn geldschieters. De gesprekken verlopen moeizaam en nog altijd is niet duidelijk of er een akkoord in het verschiet ligt. Er wordt vooral veel gepraat. De hoofdrolspelers tijdens deze slotonderhandelingen zijn behalve de Griekse premier Tsipras ook de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, president Mario Draghi van de Europese Centrale Bank, de baas van het Internationaal Monetair Fonds Christine Lagarde en eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem. Gisteren kwam het gezelschap voor de zoveelste keer bijeen voor een overleg dat uiteindelijk zes uur duurde. 'Onduidelijk is of er vorderingen zijn gemaakt, en zo ja welke', schrijft correspondent Marc Peeperkorn. 'Ik blijf streven naar een oplossing', zei Dijsselbloem na de vergadering. Over de kansen op succes liet hij zich niet uit.

Afgelopen maandag gloorde er nog hoop toen Tsipras een 'alomvattend' saneringsplan presenteerde tijdens een speciale topontmoeting van de regeringsleiders in de eurozone. Juncker zei toen 'ervan overtuigd te zijn' dat deze week een deal wordt bereikt. Na doorrekening van het Griekse plan door de geldschieters werd het op substantiële onderdelen te licht bevonden. Lees hier waarom.


Zo bent u helemaal op de hoogte

De Volkskrant houdt een dossier bij met alle belangrijke artikelen, opiniestukken en analyses over Griekenland van de afgelopen dagen.

Een Griekse vrouw loopt langs een monument met biddende handen in Athene. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden