Teruglezen - VS geeft Rusland 48 uur om militaire oefeningen uit te leggen

De dood van vijf pro-Russische separatisten heeft het conflict in het oosten van Oekraïne vandaag verder op scherp gezet. Het Oekraïense leger doodde vanmiddag de vijf toen het drie controleposten in de buurt van de stad Slavjansk innam. Rusland reageerde woedend en waarschuwde Kiev.Volkskrant.nl volgde de ontwikkelingen op de voet in het liveblog. Lees de belangrijkste gebeurtenissen van vandaag hier na.

Een pro-Russische activist bij een controlepost nabij Slavjansk. Beeld afp

'Als het waar is dat het regime in Kiev het leger tegen burgers inzet, is dat een zeer ernstige misdaad tegen het eigen volk', zei president Vladimir Poetin. Hij dreigde met consequenties voor 'de mensen die zulke beslissingen nemen en de relatie tussen onze landen'.

Het nieuws over de dodelijke aanval op de controleposten kwam van de Oekraïense autoriteiten zelf. Zij noemden de vijf doden 'terroristen'.

'Oekraïense escalatie'
Rusland reageerde 'op de Oekraïense escalatie' door met militaire oefeningen te beginnen in het grensgebied op tien kilometer van de grens'. Minister van Defensie Sergej Sjojgoe verwees ook naar geplande NAVO-oefeningen in Polen en de Baltische staten. Aan die acties in de Oostzee doet onder meer een Nederlandse mijnenveger mee. Indien nodig is Nederland bereid om F-16's en een marinefregat naar Oost-Europa te sturen.

De Oekraïense regering eist opheldering over de Russische oefeningen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken liet weten dat Rusland binnen 48 uur moet uitleggen waar het mee bezig is.

Oekraïne, Rusland, de EU en de VS hebben vorige week afgesproken dat alle milities in het land de wapens moeten inleveren. Die zijn dat vooralsnog echter niet van plan. In het oosten houden pro-Russiche milities op diverse plaatsen overheidsgebouwen bezet.

Gijzeling
Een pro-Russische groepering gijzelt ook al dagen een aantal lokale bestuurders en journalisten. Ze dienen als 'wisselgeld' voor eventuele onderhandelingen. 'Weerzinwekkend en onwettig', oordeelde Amnesty International. De separatisten lieten donderdagavond de Amerikaanse journalist Simon Ostrovsky van de website Vice News vrij.

De tijdelijke regering in Kiev worstelt met de vraag hoe het de pro-Russische milities kan ontwapenen zonder dat de situatie verder uit de hand loopt. Rusland hamert er juist op dat de zogeheten Rechtse Sector moet worden aangepakt. Die nationalistische groep heeft volgens Moskou vrij spel en zou Russischsprekenden intimideren.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov verwijst ook nog altijd naar het akkoord van 21 februari. De deal die de pro-Europese oppositie en de toenmalige regering destijds tekenden, hield in dat er een regering van nationale eenheid zou komen. Dat gebeurde niet: het parlement zette een dag later president Viktor Janoekovitsj af.

24 april 2014, 18:23

Timmermans: Kans dat akkoord Genève een dode letter wordt
Rusland speelt 'hoog spel' in het oosten van Oekraïne omdat het zijn invloed niet gebruikt om de separatisten te overtuigen de wapens neer te leggen. Volgens minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken wordt de situatie steeds zorgelijker.

'Het valt zeer te betreuren dat Rusland niet bereid is zijn invloed aan te wenden om die groeperingen tot de-escalatie en dialoog te bewegen', aldus de minister donderdag op zijn Facebookpagina. Hierdoor loopt Moskou de kans dat het akkoord dat Rusland, de VS, Oekraïne en EU eerder overeenkwamen in Genève 'een dode letter' wordt. In de Zwitserse stad spraken de vier partijen af dat alle illegale gewapende groepen in Oekraïne worden ontwapend en dat bezette overheidsgebouwen worden ontruimd.

Frans Timmermans Beeld anp

24 april 2014, 18:15

Waar bevinden de Oekraïense troepen en de pro-Russische separatisten zich? Zie deze graphic:

24 april 2014, 17:53

Een tweet van de vrijgelaten journalist Simon Ostrovsky:

24 april 2014, 17:22

Oekraïne geeft Moskou 48 uur de tijd om uitleg te geven waarom het Russische leger militaire oefeningen houdt bij de grens. Dat zei de minister van Buitenlandse Zaken aan persbureau Reuters.

Het Oekraïense leger bij de Oost-Oekraïense stad Slavjansk Beeld afp

24 april 2014, 16:49

De Amerikaanse journalist Simon Ostrovsky is vrijgelaten. Hij werd sinds gisteren in Slavjansk vastgehouden. 's Nachts werd Ostrovsky door een groep gewapende pro-Russische separatisten tegengehouden. Samen met vier andere collega's, onder wie de cameraman met wie Ostrovsky samenwerkt, wordt hij een auto ingeduwd. De andere vier werden al eerder vrijgelaten.

Naar het motief van de gijzeling is het gissen. Mogelijk wordt Ostrovsky gezien als een verrader - iemand die de separatisten in een kwaad daglicht zet.

Beeld epa

24 april 2014, 16:37

De rechter heeft het huisarrest van de Russische oppositieleider Aleksej Navalny donderdag met een halfjaar verlengd. De criticus van president Vladimir Poetin mag geen bezoek ontvangen en ook niet communiceren via sociale media.

Navalny werd vorig jaar wegens verduistering tot een voorwaardelijke celstraf van 5 jaar veroordeeld. Tegen hem loopt ook nog een fraudezaak.

Serieuze bedreiging
Navalny wordt al langer gezien als een serieuze bedreiging voor het Russische establishment, omdat hij de eindeloze corruptie van de overheid aan de kaak stelt - en door de Russen wordt gehoord.

In 2008 liet Navalny voor het eerst van zich horen met een blog over corruptie en andere wanpraktijken binnen de grote staatsbedrijven. Een van zijn tactieken was om een kleine aandeelhouder te worden bij oliebedrijven of banken en daarna lastige vragen te stellen over gaten in de staatsboekhouding. De gangbare media negeerden hem volledig, maar via sociale media wist Navalny activisten te mobiliseren.

Navalny bij de rechtbank. Beeld epa
Beeld epa

24 april 2014, 16:26

Onderstaande cartoon reageert op eerdere uitspraken van Vladimir Poetin. 'Als het waar is dat het regime in Kiev het leger tegen burgers inzet, is dat een zeer ernstige misdaad tegen het eigen volk', zei hij. Hij dreigde met consequenties voor 'de mensen die zulke beslissingen nemen en de relatie tussen onze landen'.

24 april 2014, 15:44

Helikopters droppen boven woonwijken in Slavjansk en Kramatorsk A4-tjes met daarop een duidelijke waarschuwing voor 'Russische terroristen'. 'Let op verdachte situaties en blijf weg van regeringsgebouwen', staat er verder op.

24 april 2014, 15:27

24 april 2014, 15:18

De woordvoerder van de Russische president Poetin plaatst - in het licht van de recente ontwikkelingen - 'serieuze vraagtekens' bij de legitimiteit van de aangekondigde presidentsverkiezingen in Oekraïne, op 25 mei aanstaande. Dat zei hij zojuist tegen een groep journalisten.

Beeld ap

24 april 2014, 15:07

Amnesty International noemt de strategie van een pro-Russische militie 'weerzinwekkend en onwettig'. De militie houdt in het oosten van Oekraïne journalisten, activisten en bestuurders gegijzeld om de eigen onderhandelingspositie te versterken. Amnesty stelt dat er een risico is dat de gevangenen gemarteld zullen worden.

Pro-Russische demonstranten bij Slavjansk. Beeld epa

24 april 2014, 14:52

'Succesvolle operatie'
De interim-president van Oekraïne, Oleksandr Toertsjinov, heeft Rusland opgeroepen om zijn troepen aan de grens terug te trekken en te stoppen met 'chantage'. Oekraïne zal doorgaan met zijn 'succesvolle' operatie in het oosten van het land, zei hij verder.

24 april 2014, 14:42

Hulppakket IMF
Het Internationaal Monetair Fonds zegt dat het alle benodigde documenten van Oekraïne heeft ontvangen om zijn aanvraag voor financiële hulp te ratificeren.

Het fonds, dat een lening van 17 miljard dollar (12,3 miljard euro) heeft toegezegd, komt op 30 april bijeen om de hulp verder de analyseren.

24 april 2014, 14:27

Tijdelijk op pauze
De anti-terreuroperatie die vanmiddag is begonnen in Slavjansk is tijdelijk op pauze gezet, ondanks 'het verhoogde risico' dat Rusland troepen over de grens met Oekraïne stuurt. Dat heeft een hoge functionaris in Kiev gezegd, zo bericht The Wall Street Journal. De pauze is nodig 'om het plan te herformuleren', aldus de functionaris.

Pro-Oekraïense troepen houden een militaire oefening in Donetsk. Beeld ap

24 april 2014, 14:15

'Gegijzelde journalist vrij na onderzoek'
De zelfuitgeroepen 'volksburgemeester' van Slovjansk heeft aangekondigd dat de Amerikaanse journalist Simon Ostrovsky na nader onderzoek over zijn staatsburgerschap en de echtheid van zijn documenten vrijkomt.

De Amerikaans-Israëlische journalist, die werkzaam is voor VICE, wordt sinds dinsdag gegijzeld gehouden in het gebouw van de veiligheidsdiensten in Slovjansk.

Lees hier het verslag dat we deze week over zijn verdwijning schreven.

Simon Ostrovsky. Beeld YouTube

24 april 2014, 14:05

Gemeentehuis Marioepol omsingeld
Het Oekraïense ministerie van Binnenlandse Zaken meldt (volgens Kyiv Post) dat meer dan 100 mannen van de Nationale Garde - het recent opgezette vrijwilligersleger - het gemeentehuis in de kustplaats Marioepol hebben omsingeld om een uitbraak van separatistisch geweld te voorkomen.

Zo'n twintig gewapende mannen zouden het gebouw binnen zijn gegaan om de demonstranten te verjagen. Daarop braken er gevechten uit tussen pro-Oekraïense en pro-Russische betogers. Vijf mensen raakten gewond.

Op dit moment bezetten tien pro-Russische separatisten het gebouw.

Een pro-Russische activist voor het bezette overheidsgebouw in Marioepol. Beeld afp

24 april 2014, 13:43

Waarschuwing uit de lucht
'Kom niet dicht bij overheidsgebouwen.' Dat valt te lezen op waarschuwingsbriefjes die in Slavjansk door een Oekraïense helikopter zijn gedropt. Inwoners worden ook gewaarschuwd voor 'Russische terroristen'.

24 april 2014, 13:24

Op tien kilometer van de grens
Er is nu ook een video op YouTube verschenen met beelden die zouden aantonen dat Russische tanks, pantserwagens en artillerie zich op nog geen tien kilometer van de grens met Oekraïne bevinden.

24 april 2014, 13:07

Filmpje
Nog meer (bewegende) beelden van de anti-terreuractie die vandaag is begonnen in de omgeving van Slavjansk.

24 april 2014, 12:52

Militaire oefeningen aan de grens
Rusland is begonnen met militaire oefeningen bij de grens met Oekraïne 'als antwoord op de Oekraïense escalatie'. Ook voelt Rusland zich gedwongen te reageren op de NAVO-oefeningen in Oost-Europa.

'Als deze militaire machine niet gestopt wordt, dan zal dat leiden tot een groter aantal doden en gewonden', zei de Russische minister van Defensie Sergej Sjoigoe tegen persbureau Interfax. 'Geplande militaire oefeningen door de NAVO in Polen en de Baltische landen helpen ook niet om de situatie rondom Oekraïne te normaliseren.'

Russische militairen nemen deel aan een militaire oefening in de Volgograd-regio, niet ver van de grens met Oekraïne. Beeld AFP

24 april 2014, 12:44

Kozak met strafblad
Oekraïne beschuldigt Rusland ervan dat het troepen heeft gelegerd in Oost-Oekraïne. Maar niet alle gewapende pro-Russische milities werken voor de overheid, bericht TIME. In werkelijkheid is een van de mannen die in het artikel wordt geïnterviewd een kozak met strafblad.

Lees het hier.

24 april 2014, 12:37

'Het centrum is rustig'
New York Times-journalist Andrew Roth is op weg naar Slavjansk. Lees hieronder zijn twitterverslag.

24 april 2014, 12:22

Reactie Europese Unie
'Wij erkennen het recht van Oekraïne om legitieme actie te ondernemen om zijn soevereiniteit en territoriale integriteit te verdedigen.'

Dat staat in een verklaring van de Europese Unie.

24 april 2014, 12:20

Kaart
Voor de goede orde: hier ligt Slavjansk.

Eerder maakte onze datavisualisator al deze kaart, waarop de verdeling van de verschillende etniciteiten in Oekraïne staat aangegeven.

24 april 2014, 12:13

Volksrepubliek Donetsk verklaart de oorlog
De leiders van de zelfverklaarde Volksrepubliek van Donetsk hebben opgeroepen tot een algemene mobilisatie van separatisten in reactie op de anti-terreuractie in de omgeving van Slavjansk. 'Een gecombineerde militaire operatie is nu van kracht in Slovjansk', aldus de leiding tegenover het Russische persbureau Interfax.

24 april 2014, 12:05

Filmpje
Op YouTube is een filmpje verschenen van de anti-terreuroperatie die vanmiddag in Slavjansk in gang is gezet.

24 april 2014, 12:02

'Journalisten, ga weg!'
De zelfuitgeroepen 'volksburgemeester' van Slavjansk staat bij een door separatisten bezette controlepost en roept daar tegen journalisten dat ze weg moeten gaan.

24 april 2014, 11:48

Separatisten heroveren controlepost
Eén van de controleposten die vanmiddag door Oekraïense soldaten werden veroverd, is heroverd door pro-Russische separatisten. Een journalist van het persbureau Reuters zag hoe de Oekraïense militairen met pantservoertuigen zich na ongeveer twee uur terugtrokken van de controlepost bij het dorp Chrestysjtsje, nabij Slavjansk. De twee andere controleposten zijn voor zover bekend nog in handen van Oekraïense troepen.

Beeld reuters

24 april 2014, 11:47

Overzicht belangrijkste gebeurtenissen
- Oekraïense militairen veroverden vanmiddag drie controleposten op separatisten bij de stad Slavjansk.

- De separatisten hebben één post weer ingenomen en versterkten hun positie met zandzakken.

- Bij eerdere vuurgevechten kwamen vandaag vijf separatisten om het leven. Eén militair (die aan regeringszijde vocht) raakte gewond.

- Volgens de Russische president Vladimir Poetin moet Kiev op consequenties rekenen als het leger daadwerkelijk is ingezet. Dat zou een 'zware misdaad tegen het eigen volk zijn', aldus de president.

- Oekraïne liet gisteren weten dat de 'anti-terreuroperatie' van het leger tegen separatisten door zou gaan. De operatie begon vorige week maar lag stil vanwege een bestand rond de paasdagen.

- De Oekraïense regering beweerde vanochtend dat Oekraïense troepen een nachtelijke aanval hebben afgeslagen op een militaire basis in de Oost-Oekraïense stad Artemivsk, tussen Donetsk en Slavjansk.

- Vorige week donderdag sloten Oekraïne, Rusland, de Verenigde Staten en de Europese Unie een akkoord. De vier partijen spraken in Genève af dat alle illegale gewapende groeperingen de wapens moeten inleveren en bezette overheidsgebouwen moeten verlaten. In ruil daarvoor beloofde Kiev af te zien van geweld tegen de bezetters.

Beeld reuters
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.