Live

Teruglezen - Voor V&D en aantal andere ketens dreigt faillisement

De rechtbank in Amsterdam heeft warenhuisconcern V&D uitstel van betaling verleend. Alle vestigingen van V&D en La Place blijven in de komende periode open. Wel worden cadeaukaarten van V&D niet meer geaccepteerd. Dit liveblog is afgesloten, lees het hieronder terug.

Winkelend publiek voor de deur van La Place in Amsterdam. Beeld Io Cooman
Winkelend publiek voor de deur van La Place in Amsterdam.Beeld Io Cooman

De koopkracht van veel Nederlanders neemt toe, werd vandaag bekend. Maar de kans is groot dat mensen hun geld in 2016 niet meer bij een winkel van V&D kunnen uitgeven: de keten kreeg uitstel van betaling. V&D is niet de enige: drogisterijketen DA en een flink aantal schoenenwinkels van moederbedrijf Macintosh dreigt te verdwijnen uit het straatbeeld.

- Bij V&D werken zo’n 10 duizend mensen, voor hen dreigt nu ontslag. Bij DA zijn ruim tweehonderd mensen in vaste dienst en Macintosh heeft ruim 5 duizend werknemers.

- V&D dreigt kopje onder te gaan doordat eigenaar Sun Capital dinsdag een kredietgarantie van 47 miljoen euro introk. Lees hier meer.

- Cadeaubonnen, Air Miles en oudejaarsloten zijn bij V&D niet meer geldig, tot woede van sommige klanten. Hier de complete lijst.

- Het slechte nieuws voor een aantal winkelketens betekent niet dat het slecht gaat met de economie. Integendeel, zegt chef economie van de Volkskrant Xander van Uffelen. Hij noemt het een waterscheiding tussen de bedrijven die het goed doen, en bedrijven die het tempo niet bijbenen. ‘Rond de kerst draaien veel bedrijven de grootste omzetten. Dan valt het extra op als je opeens 20 procent minder omzet draait dan je concurrenten.’

- Als het aankomt op een faillisement voor V&D, is nog niet duidelijk wat er met de panden van de keten gaat gebeuren. Vooral in de wat minder grote steden kan leegstand in het hart van het centrum een groot probleem worden, zegt expert op het gebied van ontwikkelingen in de winkelmarkt Gerard Zandbergen.

Wat staat de imposante gebouwen van de V&D te wachten de komende tijd? De gebouwen, vaak midden in de stad met meerdere verdiepingen, zijn niet zomaar te vullen.

Volgens expert op het gebied van ontwikkelingen in de winkelmarkt Gerard Zandbergen, is het afhankelijk van het scenario wat er gaat gebeuren met V&D. ‘Het kan natuurlijk zijn dat iemand het overneemt, maar hoogstwaarschijnlijk zal dit een faillissement worden. Normaal gesproken kan de curator zelf beslissen of er een doorstart komt en hebben de pandeigenaren dat te accepteren.’

Maar verschillende verhuurders hebben, toen ze afspraken maakten over kortingen op de huur, aangedrongen op allerlei gunstige huurvoorwaarden. ‘Hierbij heeft een deel van de verhuurders afgedongen dat zij moeten instemmen met een eventuele doorstart.’ De curator kan dus niet overal zelf beslissen over de doorstart.

De voor Locatus werkzame expert vervolgt: 'In de twintig grootste steden zal het geen probleem zijn de panden weer te vullen wanneer ze leeg komen te staan. Zorgwekkender is wat er in de veertig steden die daarna komen gaat gebeuren.’ Daar zou leegstand een probleem kunnen worden. V&D zit namelijk vaak in het hart van een dorp of stad, waardoor daar ‘een groot gat’ komt.

Die zijn niet zomaar te vullen volgens Zandbergen, en ‘klanten lopen liever niet langs leegstaande panden. Het is een trend dat mensen steeds minder gaan winkelen in kleinere steden en steeds meer in de grote steden. Dit zou met het vertrek van V&D kunnen gaan versnellen, wat gevolgen heeft voor de rest van de middenstand in de kleinere steden en dorpen.’

Quote

In de twintig grootste steden zal het geen probleem zijn de panden weer te vullen wanneer ze leeg komen te staan

Gerard Zandbergen, volgens expert op het gebied van ontwikkelingen in de winkelmarkt

De twee bewindvoerders die bij V&D zijn aangesteld, hebben al ruime ervaring met de ondergang van bedrijven. Kees van de Meent was eerder al bewindvoerder bij boekenwinkel Polare, dat op 24 februari 2014 failliet verklaard is. Bij verschillende panden van Polare was er sprake van een doorstart of overname na het faillissement. Hanneke De Coninck-Smolders is eerder bewindvoerder geweest bij filmdistributeur A-Film en het Amsterdamse architectenbureau van Sambeek & van Dam.

De bewindvoerders moeten van de rechtbank vooral letten op de belangen van de schuldeisers. Vandaar ook dat ze woensdag gelijk de klantenkaarten en cadeaubonnen van V&D direct geblokkeerd hebben.

De bewindvoerders hebben een juridische achtergrond. Van de Meent heeft van 1985 tot 1990 gestudeerd aan de Universiteit Leiden. Daar heeft hij zich bekwaam gemaakt op het gebied van belastingrecht en Nederlands recht. Sindsdien is hij advocaat bij Höcker Advocaten (Amsterdam) in ondernemingsrecht en insolventie recht. Vanaf januari 1999 is hij managing partner van Höcker Advocaten. De Coninck heeft haar studie in Maastricht gevolgd en heeft daar Nederlands recht gestudeerd. Daarna volgde een specialisatieopleiding insolventierecht. Na deze succesvol te hebben afgerond ging ze aan de slag bij Van Doorne N.V. als advocaat. Op dit moment is ze advocate en eigenaar van advocatenkantoor BLIX. Een kantoor wat zich bezig houdt met ondernemingsrecht, insolventierecht en arbeidsrecht.

Bewindvoerder Kees van de Meent. Beeld ANP
Bewindvoerder Kees van de Meent.Beeld ANP

Toch spijtig dat ze failliet zijn, zegt Jurgen Latijnhouders. Onderweg naar de bioscoop met zijn twee zoons van zeven en drie, stopt de mediatrainer even om het plakkaat op het raam te bekijken van de vestiging in de Kalverstraat. ‘Wegens omstandigheden gaan wij later open. Dank voor uw begrip’, staat op het uitgeprinte witte A4’tje. De winkel is trouwens al open, maar op een aantal plaatsen hangen de provisorische aanplakbiljetten nog steeds.

‘Ik was gisteren nog even in de V&D om naar een jas te kijken’, zegt Latijnhouders. ‘Maar meer for old times sake. Ik weet nog dat ik dacht: ‘werkt dit eigenlijk nog wel?’ V&D is een achterhaald systeem. Het duurdere segment warenhuis snap ik wel, maar bij de V&D is het mij totaal niet duidelijk waar zij nog voor staan. Toch voelt het gek dat het nu voorbij is. Het heeft iets triests.’

Winkelend publiek voor de ingang van La Place in Amsterdam. Beeld Io Cooman
Winkelend publiek voor de ingang van La Place in Amsterdam.Beeld Io Cooman

Wat er nu met het personeel gaat gebeuren, blijft de grote vraag, stellen de bonden. De 400 man die eerder dit jaar te horen kregen dat ze ontslagen zouden worden als gevolg van een reorganisatie, waren in de veronderstelling dat ze een ontslagvergoeding zouden meekrijgen. Waarschijnlijk gaat door dat plan nu een streep, zegt Niels Suijker van FNV. 'Het goede nieuws is dat de rest in ieder geval niet dubbel wordt gepakt door eerst salaris in te leveren, en straks ook nog een lagere uitkering te krijgen. Dat hebben we in ieder geval weten te voorkomen door het loonoffer tegen te gaan. Dat neemt niet weg dat het bijzonder zuur is voor iedereen die bij V&D en La Place betrokken is.'

'De salarissen tot en met december zijn in ieder geval uitbetaald en de winkels zullen tot nader orde open blijven. Als mensen via de curator alsnog ontslagen worden, geldt ook dan een opzegtermijn van 4 tot 6 weken. Maar de vraag die wel boven de markt hangt: wat gaat er nu in de winkels gebeuren. Klanten mogen niet meer ruilen, geen tegoedbonnen inleveren. Leveranciers zullen hun spullen wellicht willen terughalen. De winkels blijven dus open, maar het is maar de vraag hoe.'

Quote

Het goede nieuws is dat de rest in ieder geval niet dubbel wordt gepakt door eerst salaris in te leveren

Niels Suijker van vakbond FNV
De vestiging van V&D in Groningen. Beeld ANP
De vestiging van V&D in Groningen.Beeld ANP

Van plan om de V&D vandaag een bezoekje te brengen? Hier leest u wat u kunt verwachten als klant. Hou bijvoorbeeld rekening met cadeaubonnen; die kunnen niet meer ingewisseld worden. Ook worden bijvoorbeeld geen Oudejaarsloten meer verkocht.

Een vrouw in een blauwe jas – haar naam wil zij niet delen – stuit voor een dichte deur als zij haar ‘kerstverrassing’ wil inleveren bij de V&D in de Kalverstraat, ziet verslaggever Joris Zwetsloot. Die verrassing was een cadeaubon van 35 euro van haar werkgever, wie dat is vindt zij ook niet ter zake doen. ‘Het wordt pas echt een verrassing als ik er straks niets meer voor kan krijgen. Ik hoorde van het faillissement op de radio en ik ben meteen langsgekomen om te informeren.’

Als de V&D uiteindelijk opengaat om half 11, krijgt zij van een medewerker te horen dat het warenhuis geen waardebonnen meer aanneemt. Ruilen voor geld of voor een ander artikel zit er ook niet meer in, ‘wij innen alleen nog’, zegt een medewerker. Het humeur van de vrouw met de kerstverrassing slaat subiet om. Briesend loopt zij door de La Place naar buiten, de medewerker probeert haar te sussen en werkt haar de deur uit. ‘Stelletje oplichters’, zegt ze. ‘Gisteren gewoon nog cadeaubonnen verkopen, maar die vandaag niet meer inleveren. Ik ben blij dat jullie failliet zijn.’

Quote

Gisteren gewoon nog cadeaubonnen verkopen, maar die vandaag niet meer inleveren. Ik ben blij dat jullie failliet zijn

Klant
De V&D in Groningen. Beeld ANP
De V&D in Groningen.Beeld ANP

Fokke & Sukke zien nog wel kansen voor V&D.

Mensen die nog een cadeaukaart van V&D bezitten, hebben pech. Cadeaukaarten worden niet meer geaccepteerd aan de kassa. De warenhuizen van V&D en de restaurants van La Place blijven voorlopig nog wel gewoon open. De webshop is in verband met de financiële problemen uit de lucht gehaald.

Dat V&D giftcards, boekenbonnen, Fashioncheques en andere cadeaukaarten niet meer kan innemen, is volgens een woordvoerder een wettelijke verplichting die bij uitstel van betaling hoort. De zegsman adviseert mensen wel om de bonnen nog niet weg te gooien of door te knippen. V&D hoopt ze op een later moment wel weer te kunnen accepteren.

Er kunnen momenteel ook geen Air Miles meer worden ingewisseld of uitgegeven. Het kopen van oudejaarsloten bij V&D is eveneens niet meer mogelijk.

De webshop staat op zwart om er voor te zorgen dat klanten geen nieuwe bestellingen meer kunnen plaatsen. Bestelde kerstcadeautjes en andere producten die al zijn betaald, worden volgens de woordvoerder nog wel afgeleverd.

De webshop staat op zwart om er voor te zorgen dat klanten geen nieuwe bestellingen meer kunnen plaatsen. Beeld ANP
De webshop staat op zwart om er voor te zorgen dat klanten geen nieuwe bestellingen meer kunnen plaatsen.Beeld ANP

Ook volgens Niels Suijker van FNV is het duidelijk: Sun Capital heeft de stekker eruit getrokken. ‘Sun was bereid geld in het bedrijf te investeren, mits er kostenbesparingen zouden volgen. Die besparingen zijn er gekomen, vanuit vrijwel iedereen, en het was bovendien bekend dat er tijd nodig was om weer financieel op het rechte pad te komen. Daarom waren er ook garanties gedaan door Sun van eerst twee, en later vier jaar. Het verbaast mij dus ook zeer dat ze een half jaar later toch de stekker uit de onderneming trekken. Ik kan het niet plaatsen en ik krijg inmiddels ook de indruk dat V&D het niet kan plaatsen. Sun heeft zich een onbetrouwbare partner getoond. Meer kan ik er niet van maken.’

‘Er is een nieuw winkelconcept aangekondigd, maar dat is nog lang niet uitgerold’, zegt Suijker. ‘Collecties, zo gaat dat nu eenmaal in de modebranche, worden lang van tevoren ingekocht. Echte veranderingen zouden dus sowieso pas vanaf 2016 zichtbaar worden. Het is gewoon heel raar dat Sun instemt met een kostenbesparing, maar V&D vervolgens niet de tijd geeft ook iets aan de omzetkant te doen. Het kan gewoon geen verrassing zijn dat dat dit jaar nog niet gebeurt.’

Niels Suijker van FNV. Beeld ANP
Niels Suijker van FNV.Beeld ANP
Quote

Sun heeft zich een onbetrouwbare partner getoond. Meer kan ik er niet van maken

Niels Suijker van vakbond FNV

'We gaan de grootste opheffingsuitverkoop ooit tegemoet,' aldus retaildeskundige Rupert Parker Brady. 'Eerst wordt er natuurlijk gekeken of er geïnteresseerden zijn om de boel over te nemen, maar het warenhuis geef ik daarvoor weinig kans. LaPlace maakt daarentegen wel kans op een doorstart.'

Volgens Brady speelt de 'Indian Summer' absoluut een rol in de nekslag van V&D. 'Dat zien we ook bij Macintosh, ze hadden het toch moeilijk met het aanhoudende warme weer. Maar niet alleen deze twee hadden het er moeilijk mee. Alle winkels gaan nu in de sale om hun spullen nog enigszins kwijt te kunnen na tegenvallende uitgaven in de laatste maanden van het jaar.'

Maar doorslaggevend is het private-equity bedrijf Sun Capital geweest. 'Deze heeft waarschijnlijk besloten de stekker eruit te trekken, de directie staat met de rug tegen de muur.' In zijn column schrijft Brady hoe Sun Capital 'zonder enige emotie' omgaat met V&D.

Quote

Alle winkels gaan nu in de sale om hun spullen nog enigszins kwijt te kunnen na tegenvallende uitgaven

Retaildeskundige Rupert Parker Brady

Bij de vestiging aan de Kalverstraat in Amsterdam zijn de meeste omstanders treurig gestemd dat het met de bekende winkel gedaan is. Maar er zijn ook kritische geluiden te horen, merkt verslaggever Joris Zwetsloot. Zoals van Jurgen Latijnhouders: 'Ik vind het triest dat V&D sluit. Ik kom er al mijn hele leven. Ik was er gisteren even met mijn zoontje om naar wat spullen te kijken en ik vond het eigenlijk toch wel een achterhaald systeem. Ze horen niet bij het duurdere segment en echt goedkoop zijn ze ook niet. Werkt dit nog wel, dacht ik. Maar nu het dan echt voorbij is, vind ik het toch wel triest.'

Hard waren de woorden eerder dit jaar tijdens de talloze rechtszaken die V&D voerde met de vakbonden. ‘Wij hebben deze structurele besparing nou eenmaal nodig om weer een gezond bedrijf te worden; het is het laatste ontbrekende puzzelstukje’, zei de V&D-directeur Sanne Oosterhoff tegen de rechter. Of John der Ent, per 1 maart de topman van V&D, die beloofde dat zijn nieuwe strategie het warenhuis binnen twee jaar weer winstgevend kon maken. Er glooit hoop aan de horizon, zei hij, mits er eerst – ook door het personeel – bespaard wordt.

Het ging om een loonoffer van 5,8 procent, dat iedere werknemer moest brengen. Nee, zeiden de bonden een half jaar lang in koor. De uitkomst was uiteindelijk dat het loonoffer er niet kwam. Nu zijn ze daar blij om, zegt Martijn den Heijer van vakbond CNV. ‘Het voelt zelfs een beetje alsof we nu echt ons gelijk hebben gehaald. Als we toen niet aan onze principes hadden vastgehouden, als wij toen de directie volledig hadden vertrouwd, hadden straks, als het warenhuis echt ter ziele gaat, tienduizend mensen met een lagere WW thuisgezeten.’

Den Heijer denkt niet dat het warenhuis het gered had als er wel een loonoffer was gedaan. Vooral omdat het alternatief – een baanoffer waardoor 400 mensen de afgelopen maanden werden ontslagen – ongeveer hetzelfde bedrag opbracht, wat nu te weinig blijkt.

Wat er de komende tijd met het personeel gaat gebeuren, is nog onduidelijk volgens de bonden. De kans bestaat op een doorstart, maar dan wel met minder vestigingen dan de huidige 62. Dat heeft gevolgen voor de stadscentra van kleinere steden, waar de toeloop minder zal worden, maar het heeft ook zeker gevolgen voor het personeel aldaar. ‘Maar een schrale troost: de mensen die straks zonder baan zitten, hebben in ieder geval de WW-uitkering waar ze recht op hebben. Dat is tenminste nog iets, zo vlak voor Kerst.’

Om de veiligheid van het personeel te garanderen, krijgt de klantenservice in een aantal V&D-winkels extra beveiliging. Dat meldt Martijn den Heijer van de vakbond CNV aan RTL Nieuws.

De extra beveiliging geldt in ieder geval voor de grote V&D-filialen, zoals die in Utrecht.

null Beeld anp
Beeld anp

Warenhuisketen V&D hoopt nog met een zo groot mogelijk deel van het bedrijf verder te kunnen gaan. Uitstel van betaling hoeft niet het einde te betekenen van V&D en de bijbehorende restaurants van La Place, zegt een woordvoerder van het bedrijf. 'Het kan ook het begin zijn van een nieuw begin.'

Hij wijst op de gang van zaken bij installateur Imtech, dat onlangs op de fles ging. Van dat bedrijf hebben veel gezonde onderdelen een doorstart kunnen maken.

De door de rechter aangestelde bewindvoerders van V&D zijn nu bezig alle mogelijkheden voor de keten te onderzoeken. Ze gaan met alle partijen in gesprek en zullen proberen voor zo veel mogelijk medewerkers de baan te behouden, aldus de zegsman.

De vestiging van V&D in Haarlem opende woensdagochtend later haar deuren. Beeld ANP
De vestiging van V&D in Haarlem opende woensdagochtend later haar deuren.Beeld ANP
Quote

Uitstel van betaling hoeft niet het einde te betekenen van V&D en de bijbehorende restaurants van La Place

Woordvoerde V&D

‘Het werd begin deze week natuurlijk al onrustig toen bleek dat het deze herfst slecht ging, zelfs slechter dan een jaar daarvoor’, zegt Martijn den Heijer van vakbond CNV. ‘Dat was de tijd dat de crisis voor het eerst losbarstte bij het warenhuis. Maar als je de wilde plannen van de CEO uit mei in in ogenschouw neemt – waar iedereen alle vertrouwen in had en waar veel positiefs uitstraalde – plus het feit dat er in september een grote reorganisatie heeft plaats heeft gevonden, dan is dit toch wel echt verrassend.’

Vanuit V&D klinkt de uitleg Indian Summer – omdat er, vanwege het warme weer, minder handschoenen en winterjassen werden verkocht, zijn de financiele problemen dusdanig geworden, dat een surseance de enige oplossing bleek. ‘Ik geloof die uitleg niet’, zegt Den Heijer. ‘Als de zachte herfst V&D uiteindelijk de nek om draaide, dan voel ik mij voor de gek gehouden. Het personeel heeft een half jaar lang onderhandeld, offers gedaan, er zijn mensen ontslagen omdat het niet anders kon, zei de directie. En dan zijn het een paar graden extra die je de nek omdraaien? Kom op, daar kun je toch geen beleid op maken? Het klimaat is al een tijdje zacht, dus het kan toch niet dat je op zoiets wankels je plannen baseert?’ De echte uitleg komt volgens Den Heijer uit de Verenigde Staten, waar private equity-eigenaar Sun Capital geen zin meer had bij te storten in een bodemloze put. ‘Al aan het begin van het jaar dacht ik: wat gaat Sun doen? Stappen ze eruit, gaan ze door? Ze hebben zich toen gecommitteerd aan de plannen, ze hebben zelfs de rol van de banken overgenomen die geen heil meer zagen in het warenhuis. Maar ze zullen hun rekensom inmiddels herzien hebben, en de uitkomst was blijkbaar niet goed.’

Eric Bos, directeur van de Groningse vestiging, staat de pers te woord. Beeld ANP
Eric Bos, directeur van de Groningse vestiging, staat de pers te woord.Beeld ANP

Verslaggever Joris Zwetsloot staat bij de vestiging in de Amsterdamse Kalverstraat. 'De deuren van de La Place zijn net opengegaan', licht hij telefonisch toe. 'Er staat een groepje mensen te wachten. Sommigen van hen zijn gekomen uit nieuwsgierigheid, anderen om hun tegoedbonnen nog even in te leveren of spulletjes te ruilen omdat ze op de radio hadden gehoord dat de V&D zou gaan sluiten.'

Maar niet iedereen is op de hoogte. 'Maaike van Laren komt verbaasd aangefietst met een V&D-tas aan haar stuur. Daarin zitten drie spijkerbroeken die ze wil ruilen. Ze zegt dat ze niet zoveel in de winkel komt maar wel regelmatig iets online bij V&D bestelt. Als de maat niet goed is komt ze alsnog naar het filiaal om het artikel te ruilen. 'Ik had het niet verwacht, maar toen ik een aantal maanden geleden hoorde dat het zo slecht met V&D ging besefte ik wel dat ik er niet zo vaak kom. Nu de feestdagen eraan komen heb ik er wel wat inkopen gedaan, maar over het algemeen kom ik er niet zoveel''. Veel mensen noemen het spijtig dat de winkels nu moeten sluiten.'

Quote

Nu de feestdagen eraan komen heb ik er wel wat inkopen gedaan, maar over het algemeen kom ik er niet zoveel

Maaike van Laren winkelt in de Kalverstraat

Als V&D en Macintosh geen doorstart maken, verliest de detailhandel twee iconen. In veel binnensteden zal de leegstand oplopen, wat afbreuk doet aan de aantrekkingskracht op het winkelend publiek, aldus Detailhandel Nederland woensdag in een reactie op de financiële problemen bij de warenhuisketens.

'Dit zal een enorme uitdaging vormen voor gemeenten om hun binnensteden vitaal te houden. Het benadrukt de noodzaak om retaildeals te sluiten. In deze deals, die worden gesloten met de winkeliers, kunnen afspraken worden gemaakt over het aanpakken van leegstand en bijvoorbeeld het verlagen van parkeertarieven', stelt Guido van Woerkom, voorzitter van de winkeliersvereniging.

Slechte verkopen als gevolg van het warme weer in november en december hebben V&D kennelijk de nekslag gegeven, zegt CNV-bestuurder Martijn den Heijer.

'In die maanden had het echt moeten gebeuren, heb ik begrepen. Maar blijkbaar slaat de nieuwe strategie niet aan en komen de klanten niet.'

Quote

V&D is niet meer relevant, er komen geen klanten meer

'De stekker had er eigenlijk in februari al volledig uitgetrokken moeten worden. V&D is niet meer relevant, er komen geen klanten meer'. Dat zegt Cor Molenaar, hoogleraar e-marketing aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, woensdag in een reactie op de nieuwe financiële problemen bij de winkelketen.

Volgens de hoogleraar heeft het bestuur van de keten dit jaar geen nieuwe visie laten zien. 'Het was meer pappen en nathouden. Het is ze niet gelukt om met een onderscheidend aanbod te komen ten opzichte van Primark, H&M, Wehkamp en Bol.com', vertelt de hoogleraar.

De vestiging van V&D in Haarlem. Beeld ANP
De vestiging van V&D in Haarlem.Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden