Teruglezen: verkiezingen in Syrië, op voorhand een gelopen race

In Syrië woedt al meer dan drie jaar een burgeroorlog, maar dat weerhoudt het land er niet van om presidentsverkiezingen te organiseren. Het is een gelopen race: de huidige president Bashar al-Assad zal winnen. Zijn twee tegenkandidaten zijn bij het grote publiek onbekend en bovendien op de hand van de regering. Volkskrant.nl hield gedurende de dag een liveblog bij, met behalve verkiezingsnieuws ook berichten over de huidige stand van zaken in het land. Lees het hieronder terug.

Verkiezingsborden van de Syrische president Assad in het centrum van Damascus, waar Syriërs de duiven voeren. Beeld belga

3 juni 2014, 14:02

Teruglezen
Voor het eerst in meer dan vier decennia konden Syriërs vandaag voor een andere presidentskandidaat dan een lid uit de Assad-clan kiezen. Een wijziging in de grondwet heeft dit mogelijk gemaakt. Desondanks staat de verkiezingsuitslag al bij voorbaat vast: de huidige president, Bashar al-Assad, is vrijwel verzekerd van een verkiezingszege. De andere twee kandidaten, Hassan al-Nouri (die een school runt voor bedrijfswetenschappen) en Maher Hajjar (ex-lid van de Communistische Partij), zijn voor het grote publiek onbekenden. Voor de bühne spreken ze lovend over de president. Ook voor hen is duidelijk: zij zullen niet winnen, Assad zal nogmaals zeven jaar regeren.

De internationale gemeenschap en de Syrische oppositie hebben de verkiezingen afgedaan als 'een farce'. Waarnemers uit de VS, EU of van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) zijn niet aanwezig om toe te zien op een eerlijk verloop van de verkiezingen. Wel zijn er waarnemers uit landen als Rusland, Libanon, Iran, Zimbabwe, Oeganda, Bolivia, de Filipijnen, Venezuela, Tadzjikistan en Noord-Korea.

De Syrische minister van Buitenlandse Zaken sprak juist van 'democratische en pluriforme verkiezingen die een uiting zijn van de vrije wil van het volk'.

Vluchtelingen konden niet stemmen
Na meer dan drie jaar burgeroorlog, telt Syrië 6,5 miljoen ontheemden. Daarvan wonen er meer dan 3 miljoen in het buitenland. Alleen Syriërs die permanent in het buitenland wonen, zijn in deze verkiezingen geoorloofd te stemmen. Vluchtelingen hebben dat recht niet toebedeeld gekregen.

De stembusgang verliep in de loop van de middag relatief rustig, ondanks de verschillende aanslagen met mortieren die rebellen uitvoerden op de hoofdstad Damascus. Daarbij vielen, voor zover bekend, geen doden. Wel enkele gewonden. In de noordelijke miljoenenstad Aleppo werden door de Syrische luchtmacht aanslagen met vatenbommen uitgevoerd waarbij volgens de oppositie zeker 12 doden vielen. Ook rebellen bestookten de stad en voerden tevens aanslagen uit op de kustregio Latakia, de thuishaven van Assad.

De islamitische oppositie, die zich heeft verenigd in het Islamitisch Front, waarschuwde burgers in een verklaring om niet te gaan stemmen. Tegelijkertijd beloofde het Front geen aanslagen uit te voeren op stembureaus.

Lees hieronder de ontwikkelingen gedurende de dag terug.

Een lid van de Syrische oppositie in België protesteert tegen het kandidaatschap van Assad. Beeld ap
De Syrische premier Wael al-Halqi brengt zijn stem uit in Damascus. Beeld afp
De Syrische president Bashar al-Assad brengt zijn stem uit. Naast hem zijn vrouw Asma. Beeld reuters

3 juni 2014, 13:09

Waarnemers?
Nee, waarnemers uit de VS, EU of van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) zullen vandaag niet aanwezig zijn om toe te zien op een eerlijk verloop van de verkiezingen in Syrië. Maar er zijn wel degelijk waarnemers, schrijft persbureau AFP. Die zijn onder meer afkomstig uit Rusland, Libanon, Iran, Zimbabwe, Oeganda, Bolivia, de Filippijnen, Venezuela, Tadzjikistan en Noord-Korea.

3 juni 2014, 12:23

'Vatenbommen in Aleppo'
Het Syrische leger zou vandaag vatenbommen hebben gedropt boven de oppositionele wijk Bustan al-Qasr in Aleppo. Dat meldt de oppositie. Onderstaande foto's zouden uit de wijk afkomstig zijn. Op Twitter wordt gesproken van 12 doden.

Bronnen binnen de regering melden juist dat rebellen de stembusgang proberen te verstoren met aanslagen.

De vatenbommen, oude olievaten gevuld met explosieve stoffen, hebben in Aleppo en omgeving al aan honderden mensen het leven gekost.

Beeld reuters
Beeld reuters

3 juni 2014, 12:00

'Samen zullen we dit opbouwen'
Op een totaal verwoest gebouw in Homs, de centrale Syrische stad die vorige maand volledig werd heroverd op de rebellen, is een verkiezingsposter van Assad te zien. De tekst luidt: 'Samen zullen we dit opbouwen'.

3 juni 2014, 11:56

'Luchtaanval op Dariya'
Volgens de oppositie voert de Syrische luchtmacht een aanval uit boven Dariya, een buitenwijk van Damascus. Onderstaande beelden, die door ons niet geverifieerd kunnen worden, zouden daarvan getuigen.

3 juni 2014, 11:50

Selfie met Assad
Assad laat zich niet kennen. Al lachend laat hij zich met enkele jongeren vereeuwigen in een selfie.

3 juni 2014, 11:12

Mortieraanslagen
De hoofdstad Damascus is vandaag getroffen door verschillende (kleine) mortieraanslagen. Onder meer de wijken Mezzeh, Zablatani, al-Dwylah, Mazraah, al-Malki en het centraal gelegen Omayyad-plein zijn door rebellen bestookt met mortiergranaten. Er zijn voor zover bekend geen doden gevallen, wel enkele gewonden. Ook de kustregio Latakia, de thuishaven van de Assad-familie, werd door rebellen aangevallen.

Desondanks verloopt de stembusgang tot nu toe overwegend vreedzaam, zo melden twee verslaggevers van persbureau AP.

'De doffe geluiden van explosies klinken op afstand terwijl pro-regeringstroepen en rebellen in nabijgelegen plattelandsstadjes vechten. Aswolken van grijze rook circelen in de lucht', schrijven Bassem Mroue en Zeina Karam.

3 juni 2014, 10:14

Minister van BuZa op tv
De Syrische minister van Buitenlandse Zaken Walid Muallem is voor het eerst sinds de regering in maart een offensief begon tegen de oppositie in het openbaar verschenen. De staatstelevisie heeft beelden uitgezonden waarop te zien is hoe Muallem zijn stem uitbrengt.

'Ik groet de Syrische mensen die naar de stembureaus gaan op deze historische dag waarin we de woorden die we in Genève formuleerden (tijdens de vredestop over Syrië, red.) nieuw leven inblazen: 'Niemand kan de Syriërs bevelen opleggen'. Vandaag stemmen de Syriërs om hun vrije wil te uiten in deze democratische en pluriforme verkiezingen. Ze geven hun toekomst vorm en verkiezen een leider in absolute vrijheid en transparantie.'

De Syrische minister van Buitenlandse Zaken Walid al-Muallem (links) met zijn Russische collega Sergej Lavrov. Beeld epa

3 juni 2014, 10:08

Stembusgang in Tartous
De Syrische Nationale Defensie heeft een video vrijgegeven van de stembusgang in de havenstad Tartous, een van de machtsbastions van president Assad. Het stembureau is behangen met Syrische vlaggetjes. De werknemers dragen sjaaltjes van de Syrische vlag en Assad neemt een centrale positie in op posters waarop de drie deelnemende kandidaten worden afgebeeld.

De stemmen verdwijnen voor de telling in vergrendelde plastic boxen.

3 juni 2014, 9:29

Oppositie waarschuwt: ga niet stemmen
De islamitische oppositie in Syrië heeft een gezamenlijke verklaring uitgegeven waarin ze burgers waarschuwt om niet te gaan stemmen. Tegelijkertijd ontkent de oppositie dat het van plan is om aanslagen uit te voeren op stembureaus.

In een interview met Volkskrant.nl zegt een ex-strijder van het Islamitisch Front hierover:

'We zien de verkiezingen als comedy. Mensen die gaan stemmen zijn niet goed bij hun hoofd. Maar we zullen geen aanslagen uitvoeren op gewone burgers die naar de stembureaus gaan. Onze aanslagen zijn nooit op burgers gericht, louter op regeringssoldaten.'

3 juni 2014, 9:07

'Al-Nusra terroristische organisatie'
Turkije heeft al-Nusra, de aan Al Qaida gelieerde oppositiebeweging in Syrië, toegevoegd aan zijn lijst met terroristische organisaties. Dat meldt de Turkse krant Hurriyet.

De Verenigde Staten bestempelden al-Nusra in december 2012 al tot terreurorganisatie. Verschillende landen en organisaties zoals Australië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Naties volgden.

Al-Nusra hangt een zeer conservatieve islamitische leer aan. De organisatie is voorstander van invoering van de sharia en voert geregeld publieke executies uit.

Strijders van al-Nusra in Khan Sheikhoun, in de noordelijke Idlib-provincie. Beeld reuters
Een strijder van de aan Al Qaida gelieerde terreurgroep al-Nusra in Syrië. Turkije heeft al-Nusra aan zijn terreurlijst toegevoegd. Beeld reuters

3 juni 2014, 8:56

Assad brengt stem uit
De Syrische president heeft zijn stem uitgebracht in een stembureau in hoofdstad Damascus. Naast hem zijn vrouw Asma, met wie hij in 2000 trouwde. Het stel heeft drie kinderen.

Beeld afp

3 juni 2014, 8:49

'Breng uw stem hier uit'
In de noordelijke stad Aleppo, voorheen het economische centrum van Syrië, heeft de groep 'Funny Media Activist' met graffiti leuzen op muren geschreven. Hieronder de Syrische artiest Jumaa. De vertaling van de woorden luidt: 'Breng uw stem hier uit'. Het is een ironische verwijzing naar het feit dat er in de door rebellen gedomineerde wijken in Aleppo niet gestemd kan worden.

Beeld afp

3 juni 2014, 8:36

#AssadCampaignSlogans
De afgelopen weken dreven tegenstanders van de president de spot
met zijn verkiezingscampagne. Onder de hashtag #AssadCampaignSlogans stroomden de suggesties voor slogans binnen. Hieronder een selectie.

3 juni 2014, 8:25

6,5 miljoen ontheemden
Uit het overzicht van The Internal Displacement Monitoring Centre van dit jaar blijkt dat Syrië bovenaan staat voor wat betreft het aantal ontheemden. Maar liefst 6,5 miljoen mensen (van de in totaal 22 miljoen inwoners die Syrië voor de burgeroorlog telde) zijn van huis en haard verdreven.

3 juni 2014, 8:00

99 procent van de stemmen
De huidige president kwam veertien jaar geleden aan de macht. Er waren toen wel verkiezingen, maar die kunnen meer beschouwd worden als een referendum. Kiezers konden voor of tegen Assad stemmen. Met 99 procent stemmen vóór nam Bashar het stokje over van zijn vader Hafez al-Assad, die in 2000 overleed na het land 29 jaar te hebben bestuurd. Ook in 2007 waren er verkiezingen, zonder tegenkandidaten.

Assad is van huis uit oogarts. Hij voltooide zijn opleiding in Londen. Lange tijd leek het erop dat zijn oudere broer Basel het ambt van zijn vader zou overnemen, maar die kwam in 1994 bij een auto-ongeluk om het leven. De jonge Bashar (hij was toen 29 jaar oud) werd halsoverkop teruggefloten naar Syrië, waar hij werd klaargestoomd voor het presidentschap, een functie die hij naar verluidt nooit zou hebben geambieerd.

Een man arriveert met foto van Assad en de Syrische vlag in een stembureau in Damascus. Beeld ap

3 juni 2014, 7:56

Verkiezingscampagne
De afgelopen weken werd de hoofdstad Damascus opgesierd door grote beeltenissen van de Syrische president Assad, die vandaag min of meer verzekerd is van een verkiezingszege.

Beeld afp
Beeld ap
Beeld ap

3 juni 2014, 7:11

Vrees voor aanslagen
Internationale waarnemers vrezen dat de verkiezingen door rebellen worden aangegrepen om aanslagen te plegen in een poging de stembusgang te verstoren. Afgelopen dagen vielen er in de noordelijke miljoenenstad Aleppo al meer dan vijftig doden bij aanslagen door oppositiegroepen. Ook het regeringsleger viel de stad aan, onder meer door middel van luchtaanvallen.

Jeremy Bowen, correspondent voor de BBC, meldt op Twitter dat de straten in Syrië er vandaag stil bij liggen. 'Veel mensen blijven thuis uit angst voor onrust.'

3 juni 2014, 7:05

Twee tegenkandidaten
In totaal hebben zich 24 kandidaten aangemeld voor deelname aan de verkiezingen. Daarvan werden er slechts twee goedgekeurd door het Constitutionele Hof. Die twee zijn, niet erg verrassend, op de hand van de regering. Voor het grote publiek zijn het vrijwel onbekenden.

Correspondent Remco Andersen schrijft vandaag in de Volkskrant dat de Engelstalige Wikipediapagina van tegenkandidaat Hassan al-Nouri slechts één regel telt: 'Hassan al-Nouri (geb. 1960) is een kandidaat in de Syrische presidentiële verkiezingen'.

'Nouri runt in Damascus een school voor bedrijfswetenschappen en belooft economische hervorming', schrijft Andersen. 'Zo wil hij de grotendeels staatsgeleide economie in Syrië omsmeden tot een vrijemarkteconomie. Over prangender kwesties, zoals de verwoestende burgeroorlog die raast in zijn land, doet Nouri geen uitspraken; behalve dat hij het honderd procent eens is met het aanpakken van 'de ongelofelijke terroristen', oftewel de rebellen.'

Maher Hajjar, de andere tegenkandidaat, heeft volgens Andersen weinig van zich laten horen. 'Tussen de duizenden foto's van Assad en diens slogan 'samen' ontwaar je in Damascus een enkele keer het gelaat van Maher Hajjar. Zijn slogan is 'Syrië steunt Palestina', in lijn met de nationale ideologie van Syrië als Arabisch baken van verzet tegen Israël.'

Hassan al-Nouri. Beeld ap
Mahed Hajjar. Beeld afp
Verkiezingsposters van de twee tegenkandidaten in de hoofdstad Damascus. Beeld ap

3 juni 2014, 6:54

Studentenprotest
Studenten in Hama, een centraal gelegen stad in Syrië die van oudsher bekend staat als anti-Baath (de partij van Assad), hebben rood poeder in rivier de Orontes gestrooid. Hiermee willen ze een signaal afgeven: 'vrije' verkiezingen kunnen niet plaatsvinden als er een burgeroorlog in het land woedt die al aan meer dan 150.000 mensen het leven heeft gekost.

Op de achtergrond van onderstaande filmpje is een van de watermolens te zien die Hama voor de burgeroorlog tot toeristische trekpleister maakten.

3 juni 2014, 6:53

Telefoon- en internetlijnen plat
Midden-Oosten-correspondent voor The Washington Post, Sam Dagher, meldt op Twitter dat de internet- en telefoonlijnen sinds zaterdag geregeld plat liggen. Dit is een beproefde methode van de Syrische regering om de communicatie te verstoren onder het mom van verscherpte veiligheidsmaatregelen.

3 juni 2014, 6:46

Stemlokalen geopend
Vanochtend om 7.00 uur (lokale tijd, het is er een uur later) gingen de eerste stemlokalen in Syrië open. Dat betekent niet dat iedereen zomaar kan gaan stemmen. In de gebieden die onder controle vallen van de rebellen - met name in het noorden en oosten van het land - kan niet gestemd worden. Alleen in gebied dat in handen is van het regime - globaal gezien tussen de hoofdstad Damascus en de kustplaats Latakia - kan de rode pen ter hand genomen worden.

In sommige Syrische ambassades in het buitenland kon afgelopen dagen alvast gestemd worden. België, Frankrijk en Duitsland weigerden hun ambassades open te stellen voor verkiezingen die ze 'een farce' noemen.

Alleen Syriërs die permanent in het buitenland verblijven mochten stemmen. Vluchtelingen hadden daar het recht niet toe. In Libanon ontstond er voor de ambassade in Beiroet zo een grote chaos dat het gebouw tijdens de stembusgang tijdelijk zijn deuren sloot.

Een man in Damascus brengt zijn stem uit op Assad, de beoogde winnaar. Beeld ap
Beeld reuters
Lange rijen voor de Syrische ambassade in Beiroet, waar Syriërs die permanent in Libanon wonen hun stem willen uitbrengen. Beeld getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden