Teruglezen - Verdachte Berlijn wordt verhoord, toedracht nog onduidelijk

Een vrachtwagen is maandagavond ingereden op een kerstmarkt in Berlijn. De politie spreekt van een aanslag. Er vielen zeker 12 doden en 50 gewonden. Er is een verdachte aangehouden. Lees hier terug wat er gisteravond van minuut tot minuut gebeurde.

null Beeld afp
Beeld afp

Hierbij sluiten we het liveblog af. Een overzicht van wat we tot nu toe weten over de gebeurtenissen op de kerstmarkt in Berlijn.

- Negen mensen zijn om het leven gekomen en minstens vijftig anderen zijn gewond geraakt toen een truck op een kerstmarkt in Berlijn inreed.

- Volgens de politie reed de vrachtwagen 50 tot 80 meter zigzaggend over de kerstmarkt.

- De politie heeft enkele uren na de aanslag een verdachte gearresteerd, maar het is onduidelijk of dit de chauffeur is. De man wordt op dit moment verhoord. In de cabine van de vrachtwagen is het lijk gevonden van een man.

- Over de identiteit van de slachtoffers kan de politie niets zeggen, maar er zouden zich wel toeristen onder de slachtoffers bevinden.

- Er is nog niet bevestigd dat het om een aanslag of een ongeluk gaat, maar de politie vermoedt dat het een bewuste aanval is geweest.

- ‘De aanslag in Berlijn past in het dreigingsbeeld en het dreigingsniveau in Nederland gaat dan ook niet omhoog’, meldt de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) Dick Schoof.

- De vrachtwagen heeft een Pools kenteken en is eigendom van het Poolse transportbedrijf Ariel Zurawski. Op de Poolse televisie vertelt de eigenaar van het bedrijf dat zijn neef de chauffeur was van de wagen, volgens hem ‘een zeer ervaren chauffeur’. Het bedrijf houdt er rekening mee dat de dode bijrijder die in de truck is aangetroffen door de politie, mogelijk die chauffeur is.

- Facebook heeft de Safety Check geactiveerd, waarmee mensen in Berlijn zichzelf als veilig kunnen markeren. Facebook zet de tool in bij grote rampen.

null Beeld afp
Beeld afp
null Beeld afp
Beeld afp

In het verleden hebben vaker terroristische aanslagen plaatsgevonden in Duitsland.

- Tijdens de Olympische Spelen in München in 1972 gijzelden en vermoorden Palestijnse nationalisten, onder de naam Zwarte September, elf leden van het Israëlische olympisch team en een West-Duitse politieofficier.

- In de jaren zeventig en tachtig pleegden de links-extremistische Rote Armee Fraktion een reeks aanslagen in Duitsland. De RAF wordt verantwoordelijk gehouden voor 34 dodelijke slachtoffers.

- Op het Oktoberfest in 1980 in München overleden twaalf mensen bij een bomontploffing. Een jonge neonazistische student is verantwoordelijk gehouden voor de aanslag.

- Deze zomer schoot een 18-jarige 'lone wolf' negen mensen dood bij een McDonald's-restaurant, eveneens in München. Zijn beweegredenen worden onderzocht.

Andreas Baader en Gudrun Ensslin, leden van de RAF. Beeld anp
Andreas Baader en Gudrun Ensslin, leden van de RAF.Beeld anp

Enkele kranten hebben hun voorpagina van de krant van morgen reeds gedeeld:

De veiligheid op de Franse kerstmarkten is ‘onmiddellijk opgevoerd’ na de aanslag in Berlijn. Dit meldt de Franse minister van Binnenlandse Zaken Bruno Le Roux. De Franse president François Hollande zegt in een eerste reactie na de aanslag onthutst te zijn. ‘De Fransen delen het verdriet van de Duitsers na deze tragedie, die heel Europa treft’, aldus Hollande.

Op de Franse nationale feestdag Quatorze Juillet reed een 31-jarige Tunesiër met een vrachtwagen in op een mensenmenigte in Nice. Er kwamen 86 mensen om het leven, onder wie zeker elf kinderen. Meer dan vierhonderd mensen raakten gewond. De Franse premier Bernard Cazeneuve tweette maandagavond in het Duits: ‘Ganz Frankreich steht an Deutschlands Seite’: ‘Heel Frankrijk schaart zich achter Duitsland.’

De politie van Berlijn meldt op Twitter dat er een straat in de buurt van de Breitscheidsplatz is afgezet vanwege een verdacht voorwerp.

De kerstmarkt op de Breitscheidsplatz is een van de grootste toeristische attracties van Berlijn. Fotograaf en journalist Mischa Heuer heeft foto's op twitter gezet van hoe de plek er vorige week uitzag.

De Franse president François Hollande heeft zijn medeleven betuigd aan bondskanselier Angela Merkel.

Ook de burgemeester van Nice heeft op Twitter gereageerd op de aanslag. ‘Horror in Berlijn. Mijn steun voor de burgemeester en het Duitse volk. Nooit meer.#iloveberlin #ilovenice’.

Op de Franse nationale feestdag Quatorze Juillet reed een 31-jarige Tunesiër met een vrachtwagen in op een mensenmenigte op de Promenade des Anglais in Nice. Er kwamen 86 mensen om het leven, onder wie zeker 11 kinderen. Meer dan vierhonderd mensen raakten gewond. Ook bevonden zich veel toeristen onder de slachtoffers; bijna de helft van de doden was afkomstig uit het buitenland.

null Beeld reuters
Beeld reuters

‘De aanslag in Berlijn past in het dreigingsbeeld en het dreigingsniveau in Nederland gaat dan ook niet omhoog’, meldt de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) Dick Schoof. ‘We hebben eerder bij gemeenten al gevraagd om aandacht voor kerstmarkten en eventuele maatregelen’, zegt een woordvoerder. ‘Bij grote evenementen worden waar nodig ‘inrijbeperkende’ maatregelen genomen.’

'De terroristische dreiging in en tegen Nederland vertoont grote overeenkomsten met die in de rest van West-Europa', zei Schoof vorige maand tegen de Volkskrant.

Dat in Nederland nog geen grote aanslag is gepleegd, doet hier niets aan af. Volgens Schoof zou het hoogmoed zijn om te zeggen dat dit komt door het werk van de NCTV.

Promovendus en terrorisme-expert Jelle van Buuren van de Universiteit Leiden noemt 'dom geluk' als een verklaring. Ook zijn Frankrijk, Duitsland en de Europese hoofdstad Brussel mogelijk prestigieuzere doelwitten voor jihadisten. 'En door de aanslag op Theo van Gogh heeft Nederland een voorsprong met preventiemaatregelen.'

null Beeld afp
Beeld afp

De man die vermoedelijk de chauffeur van de vrachtwagen was op het moment van de aanslag, wordt op dit moment verhoord. Dat meldt de Duitse politie tijdens een persconferentie. Over het motief en de nationaliteit van de verdachte is niets bekend gemaakt. Van de vrachtwagen wordt onderzocht of hij is gestolen.

Over de identiteit van de slachtoffers kan de politie niets zeggen, maar er zouden zich wel toeristen onder de slachtoffers bevinden. Er zijn geen aanwijzingen voor verder gevaar in de stad.

Bondskanselier Merkel is zojuist gebriefd door de Duitse minister van Binnenlandse Zaken en de burgemeester van Berlijn over de vermoedelijk aanslag op de kerstmarkt op de Breitscheidplatz in de hoofdstad. Haar woordvoerder Steffen Seibert geeft via Twitter de reactie van de regering op het ‘vreselijke nieuws’. ‘We rouwen om het doden en hopen dat de vele gewonden geholpen kunnen worden.’

null Beeld Volkskrant
Beeld Volkskrant

‘Berlijn treurt. En wij treuren mee om de vele doden en gewonden’, zo reageert premier Mark Rutte maandagavond. ‘We denken aan iedereen die vanavond vergeefs wacht op de thuiskomst van zijn geliefde.’ Hij heeft de Duitse bondskanselier Angela Merkel ‘namens Nederland ons medeleven overgebracht en aangeboden te helpen waar het kan’.

Ook minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken reageerde maandagavond geschokt op het ‘afschuwelijke' nieuws over de kerstmarkt in Berlijn. Hij herhaalde dat er omstreeks 22.00 uur geen sprake was van Nederlandse slachtoffers. ‘Een feestelijke kerstsfeer slaat om in diep verdriet. Onze gedachten zijn bij de slachtoffers en hun nabestaanden. We leven intens mee met het Duitse volk en onze Duitse collega's.’

Mark Rutte. Beeld anp
Mark Rutte.Beeld anp

De Duitse politie heeft op dit moment geen aanwijzingen voor verdere gevaarlijke situaties in de omgeving rond het Breitscheidplatz. De politie roept iedereen op weg te blijven van de plaats waar een vrachtwagen met Poolse nummerplaat maandagavond inreed op een kerstmarkt. ‘Alle vluchtroutes zijn nodig.’

De verdachte van de aanslag in Berlijn is aangehouden door de politie, niet ver van het plein waar de kerstmarkt plaatsvond. De vrachtwagen waarin hij reed, heeft een Pools kenteken en is eigendom van het Poolse transportbedrijf Ariel Zurawski. Dat heeft de manager van de firma, Lukasz Wasik, via de telefoon bevestigd aan het Belgische HLN.

Op de Poolse televisie vertelt de eigenaar van het bedrijf dat zijn neef de chauffeur was van de wagen, volgens hem ‘een zeer ervaren chauffeur’. In de truck zat ook een passagier, die is overleden. Het Poolse bedrijf houdt er rekening mee dat de dode bijrijder die in de truck is aangetroffen, mogelijk die chauffeur is.

Er zijn nog geen officiële mededelingen gedaan over de verdachte.

Een Engelse toerist zegt tegen persbureau AP dat de grote vrachtwagen hem op zo’n drie meter miste. De truck reed vervolgens in op de kerstmarkt, dwars door tafels en houten kraampjes. ‘Het was zeker weten opzettelijk’, aldus Mike Fox. De Engelsman zegt dat hij slachtoffers zag met botbreuken en dat er mensen vast waren komen te zitten onder kerstkraampjes.

Facebook heeft de Safety Check geactiveerd, waarmee mensen in Berlijn zichzelf als veilig kunnen markeren. Facebook zet de tool in bij grote rampen.

Volkskrantcorrespondent Sterre Lindhout vanuit Berlijn: 'Waar iedereen vorig jaar, tijdens de grote vluchtelingenstroom, voor vreesde lijkt nu waarheid te zijn geworden.'

'Inmiddels is een heel groot gebied afgezet. De stress is minder groot nu bekend is dat de chauffeur is aangehouden. Er zijn heel veel mensen op straat, reizigers die van Bahnhof Zoo komen, nieuwsgierigen die voor de afzetlinten willen zien wat er is gebeurd. Zo dichtbij het station Bahnhof Zoo zijn ook veel toeristen en andere reizigers op straat die nog van niks weten. Het is opvallend dat, anders dan in Frankrijk, maar heel weinig agenten een groot wapen dragen.

'De vrachtwagen is matzwart, de voorruit is verbrijzeld. Er liggen zilver- en goudkleurige dekens onder waar mogelijk nog lichamen onder liggen. Achter staat een lichtblauw huisje met ijspegels als decoratie. Achter de afzetlinten staat een witte tent. Dat is een noodhospitaal, waar ik net nog een brancard naar binnen zag rijden. Ambulances rijden af en aan.'

De Berlijnse politie roept mensen op te helpen door thuis te blijven en geen geruchten te verspreiden. Via Twitter vraagt de politie verder om niet naar de plek van de aanslag te komen en de straten vrij te houden voor politievoertuigen.

'We werken op volle toeren. Tweet ons als u belangrijke informatie heeft', aldus de politie op Twitter. Ook roept ze op geen video's te verspreiden van de plek des onheils. 'Zo schendt je de privacy van de slachtoffers en hun nabestaanden.

'Mensen zijn verpletterd', twitterde een bezoeker, Emma Rushton. 'Ik ben veilig, ik ben veilig.' Rushton zei zeker tien gewonden te hebben zien liggen op de grond. Volgens haar reed de truck met hoge snelheid door de markt.

Sander Nijdam vanuit Berlijn op Radio 1: 'We zijn behoorlijk geschrokken, we wilden even ergens iets aan eten en wilden terug naar de kerstmarkt voor een toetje. Toen we daar aankwamen was het net gebeurd. Een politiewagen werden er twee, drie. We wisten meteen: het is niet iets kleins dat hier gebeurd is. Er was geen paniek op straat, maar men was wel onrustig. (...) Op de radio hoorden we dat er iemand was ingereden op de kerstmarkt. We wisten alleen niet wat er aan de hand was tot we pushberichten kregen.'

Volgens een politiewoordvoerder heeft de vrachtwagen 50 tot 80 meter zigzaggend over de kerstmarkt gereden.

De vrachtwagen na het incident. Beeld epa
De vrachtwagen na het incident.Beeld epa

Een verdachte is gearresteerd en de bijrijder is omgekomen, zo melden verschillende Duitse media.

NOS-correspondent Judith van de Hulsbeek: 'De woordvoerder van de politie zegt net dat er een verdachte vastzit. De bijrijder zit nog in de vrachtwagen en is dood. Het is nog niet bekend wie de vrachtwagen gereden heeft.'

Een paar dagen geleden brachten Duitse media nog het nieuws dat een 12-jarige Duits-Iraakse jongen een aanslag wilde plegen op Duitse kerstmarkt. Het ging niet om de nu getroffen markt in Berlijn, maar om een kerstmarkt in het Duitse Ludwigshafen am Rhein.

De jongen, die banden zou hebben met terreurorganisatie Islamitische Staat, is inmiddels opgepakt. Toch kon hij daarvoor al twee aanslagpogingen ondernemen.

Op 26 november probeerde de jongen een zelfgemaakte spijkerbom tot ontploffing te brengen op de door hem uitgezochte kerstmarkt. Zijn poging mislukte omdat de ontsteker niet werkte. Enkele dagen later probeerde hij het nog eens, ditmaal met een zelfgemaakte bom in een rugtas bij het stadhuis van Ludwigshafen. Een voorbijganger vond zijn tas en schakelde onmiddellijk de politie in. De explosievenopruimingsdienst maakte de bom vervolgens onschadelijk.

Een journalist van de Duitse krant Bild is ter plekke en toont een livestream via Periscope:

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft maandagavond nog geen aanwijzingen dat er Nederlanders zijn onder de slachtoffers van de vermoedelijke aanslag in Berlijn. De Nederlandse ambassade in Berlijn heeft contact met de lokale autoriteiten en zoekt uit of er Nederlanders zijn onder de slachtoffers, aldus een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Volgens de politie zijn er negen doden gevallen. Het Duitse persbureau AFP zegt dat er zeker 50 gewonden zijn. De politie gaat uit van een aanslag, zo meldt het Duitse persbureau DPA. De dader zou gevlucht zijn. De vrachtwagen heeft een Pools kenteken uit de stad Gdansk

Volgens de Duitse krant Die Welt is er al meerdere dagen in Berlijn sprake van de dreiging van een aanslag.

De kerstmarkt is ontruimd en het gebied eromheen is afgezet door de politie. De nabijgelegen Budapester Strasse is geheel geblokkeerd. Daar is ook een plek ingericht waar mensen worden opgevangen.

De kerstmarkt vindt plaats op de Breitscheidsplatz in de wijk Charlottenburg, rondom de Gedächtniskirche nabij de Kurfürstendam. Het is één van de populairste kerstmarkten van de Duitse hoofdstad. De markt heeft zo'n 170 kraampjes.

null Beeld afp
Beeld afp

Omstreekt 20.00 uur maandagavond is een vrachtwagen ingereden op een kerstmarkt in Berlijn. De vrachtauto reed voor de Gedächtniskirche over het voetpad en kwam daar tot stilstand en zou daarbij meerdere kraampjes omver hebben gereden.

Op een live-video op de Facebookpagina van de Berliner Morgenpost zijn vernielde kramen op de kerstmarkt te zien. Een fotograaf van DPA zag politieagenten met machinepistolen voor de ingang van de nabijgelegen dierentuin. Een dader zou zijn gevlucht.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden