Live

Teruglezen - Turkije en EU akkoord over migratieplan, zondag 20 maart in werking

De 28 EU-leiders hebben vandaag een een definitieve asieldeal gesloten met Turkije. In ruil voor het terugnemen van vluchtelingen vraagt Turkije geld, vrij reizen in de EU en versnelling van EU-toetredingsgesprekken. Lees hier het liveverslag van De Volkskrant van de gesprekken in Brussel en het uiteindelijke akkoord.

De onderhandelaars Juncker, Davutoglu, Tusk en Rutte vrijdag in Brussel. Beeld reuters

18 maart 2016, 22:28

De belangrijkse punten van de deal

Na twee dagen van intensief overleg sloten de leiders van de Europese Unie en Turkije een akkoord om samen de stroom migranten in te dammen. Nog eenmaal de belangrijkste punten van het ‘tijdelijke, buitengewone' plan, dat op zondag 20 maart in werking treedt.

- Turkije neemt alle nieuwe migranten die illegaal aankomen op Griekse eilanden terug. Alle migranten krijgen een individuele toets om uit te maken of het gaat om een economische migrant of iemand die recht heeft op bescherming. De asielaanvraag van migranten wordt in samenwerking met de vluchtelingenorganisatie UNHCR behandeld. Griekenland zal alle steun krijgen van de andere EU-lidstaten bij het opzetten van de hele operatie. Vanaf zondag vallen alle nieuwe migranten onder dit systeem, maar het duurt enige tijd voor alles praktisch kan worden uitgevoerd. Vanaf 4 april waarschijnlijk zullen de eerste migranten daadwerkelijk vanuit Griekenland naar Turkije worden teruggestuurd.

- Europese landen laten op korte termijn voor elke Syriër die Turkije terugneemt een Syrische vluchteling overkomen uit Turkse opvangkampen. Het gaat vooralsnog om maximaal 72.000 mensen. Alle Syriërs die niet op illegale manier geprobeerd hebben Europa te bereiken, komen hier in eerste instantie voor in aanmerking.

- Zodra de stroom migranten is beëindigd of substantieel is teruggebracht, zullen EU-landen op vrijwillige basis vluchtelingen opnemen uit Turkse opvangkampen.

- Turken kunnen ‘uiterlijk vanaf eind juni' zonder visum naar Europa reizen mits Turkije aan alle voorwaarden voldoet. Turkije zal dan uiterlijk eind april moeten kunnen aantonen de criteria te hebben nageleefd.

- Nieuwe beleidshoofdstukken in de onderhandelingen over toetreding van Turkije tot de EU worden zo snel mogelijk geopend. Een hoofdstuk over begroting wordt nog lopende het Nederlands voorzitterschap geopend.

- De 3 miljard euro die de EU heeft vrijgemaakt voor verbetering van de omstandigheden voor vluchtelingen in Turkse kampen wordt versneld uitgekeerd. In een week zullen hier meer geschikte projecten worden voorgesteld. Voor 2018 stelt de EU nog eens 3 miljard euro beschikbaar.

- De EU en Turkije gaan proberen gebieden in Syrië, nabij de Turkse grens, te creëren waar het relatief is veilig is voor vluchtelingen (safe haven).

- Turkije zal alle voorzorgsmaatregelen nemen om te voorkomen dat er nieuwe zee- of landroutes voor migranten komen.

18 maart 2016, 19:25

Nederlander coördineert migratiedeal

Een Nederlandse topdiplomaat bij de Europese Commissie is aangesteld om het gesloten migratieakkoord tussen de EU en Turkije verder uit te werken en te coördineren. Maarten Verwey werd vrijdag benoemd door Jean-Claude Juncker, de voorzitter van het dagelijks bestuur van de EU. Verwey werkt sinds 2011 bij de Europese Commissie. Daarvoor was de econoom werkzaam op het ministerie van Financiën.

Verwey krijgt als taak samen met de EU-lidstaten en de betrokken agentschappen De Grieken te ondersteunen bij alles wat nodig is om de hele operatie uit te voeren. Zo moeten er tolken, rechters, bewakers en andere asielexperts worden aangesteld om de nieuwe migranten te kunnen verwerken, voordat ze naar Turkije kunnen worden teruggestuurd.

18 maart 2016, 17:06

Amnesty en Vluchtelingenwerk kritisch

Vluchtelingenwerk Nederland en mensenrechtenorganisatie Amnesty International reageren kritisch op de deal tussen de Europese Unie en Turkije. Volgens Amnesty is het ‘onmogelijk om deze deal in te laten gaan zonder dat daarbij mensenrechten geschonden worden’. Volgens de mensenrechtenorganisatie heeft Griekenland ‘geen normaal functionerend asielsysteem’ en is Turkije voor vluchtelingen ‘helemaal niet veilig’.

Ook Vluchtelingenwerk Nederland zet zijn vraagtekens bij de veiligheid van vluchtelingen in Turkije. ‘Turkije zet vluchtelingen gevangen, ontneemt hen hun vluchtelingenstatus of stuurt ze terug naar onveilige landen zoals Afghanistan. Om vluchtelingen naar Turkije te sturen is dus geen veilige optie.'

Verder wijst de organisatie erop dat volgens Europese wet- en regelgeving eerst individueel getoetst moet worden voordat iemand mag worden teruggestuurd. 'De asielprocedure in Griekenland is absoluut niet op orde, dus ook dat zal niet goed verlopen. De goede elementen uit de deal, investeren in opvang in de regio bijvoorbeeld, worden daardoor wat ons betreft overschaduwd of teniet gedaan.'

18 maart 2016, 16:46

Rutte: deal goed voor alle partijen

De afspraken tussen de Europese Unie en Turkije om de migratiecrisis samen op te lossen en de stroom migranten een halt toe te roepen is 'verstandig' en 'goed voor alle partijen'. Zo kwalificeerde premier Mark Rutte de deal na afloop van overleg. Hij was in zijn rol van tijdelijk voorzitter van de EU nauw betrokken bij voorgesprekken om de EU en Turkije tot elkaar te brengen.

'Deze deal is goed voor vluchtelingen omdat ze in Turkije betere opvang krijgen, omdat ze niet meer de levensgevaarlijke overtocht moeten maken. Dit is goed voor Turkije dat hulp krijgt bij de opvang van vluchtelingen en dit is goed voor Europa dat niet meer op een ongecoördineerde manier zulke aantallen vluchtelingen krijgt.'

Rutte noemde het akkoord dan ook een 'buitengewone belangrijke stap'. Hij verwacht dat dit de doorbraak is in de migratiecrisis.

18 maart 2016, 15:57

Tusk bevestigt: EU en Turkije akkoord

En daar is de officiële bevestiging van EU-president Donald Tusk: de EU en Turkije hebben een akkoord bereikt.

18 maart 2016, 15:02

Davutoglu schuift aan bij EU-leiders

De Europese regeringsleiders zijn eruit. De vergadering van de 28 lidstaten zit erop, meldt de woordvoerder van EU-president Tusk. Nu schuift de Turkse premier Davutoglu aan om gezamenlijk het migratieakkoord tussen de EU en Turkije te beklinken.

De Franse president Hollande schudt de hand van de Turkse premier Davutoglu tijdens de EU-Turkije-top in Brussel. Beeld ap

18 maart 2016, 14:24

De deal:

- Turkije neemt vanaf maandag alle migranten terug die de oversteek wagen vanaf de Turkse kust naar de Griekse eilanden.
- Turkije garandeert het principe van 'non-refoulement' van het VN-vluchtelingenverdrag, wat inhoudt dat vluchtelingen niet kunnen worden teruggestuurd naar onveilige landen.
- De EU en Turkije openen het hoofdstuk 'begroting' in de gesprekken over een eventueel toekomstig Turks EU-lidmaatschap. Cyprus, dat bedenkingen heeft bij de toetredingsgesprekken vanwege de Turkse bezetting van Noord-cyprus, zal gesprekken over dit weinig controversiële hoofdstuk niet blokkeren met een veto.
- Turkije wil sneller de beloofde 3 miljard euro van de EU. De Europese Commissie zegt toe binnen een week vluchtelingenprojecten in Turkije aan te wijzen die in aanmerking komen voor financiering.

Verder blijft de deal zoals deze vorige week maandag in de steigers was gezet: Turkije neemt vanaf volgende week alle migranten terug. Voor elke Syriër die per boot teruggaat naar Turkije neemt de EU een Syriër legaal over uit Turkije. De EU en Turkije werken aan het mogelijk maken van vrij reizen voor Turkse burgers naar en binnen de EU. Dit moet eind juni rond zijn.

De 28 EU-leiders zijn akkoord met dit voorstel dat is opgesteld door EU-president Tusk, Europees Commissievoorzitter Juncker en de Turkse premier Davutoglu. Het akkoord wordt officieel beklonken als straks Davutoglu aanschuift bij de regeringsleiders.

18 maart 2016, 14:10

EU-leiders akkoord met Turks voorstel

Bronnen in Brussel melden dat de EU-leiders instemmen met het voorstel dat EU-president Tusk heeft opgesteld in onderhandeling met Turkije. De Finse premier Juha Sipila bevestigt op Twitter dat er een deal is. Ook de Tsjechische premier twittert zijn instemming met het Davutoglu-Tusk-voorstel.

Waarschijnlijk schuift de Turkse premier Davutoglu zometeen aan bij de Europese regeringsleiders om de deal definitief te beklinken.

18 maart 2016, 14:02

Wie is de baas?

Europese Raad, Europese Commissie, Europees Parlement, tijdelijk EU-voorzitter, het is gemakkelijk om in Brussel door de bomen het bos niet meer te zien. De Volkskrant maakte een video: wie is de baas?

18 maart 2016, 13:54

'Wir schaffen das heute'

Het gaat ons vandaag lukken, twittert Martin Selmayr, de hoogste ambtenaar van Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. Hij gebruikt in zijn tweet de omstreden woorden van de Duitse bondskanselier Angela Merkel: 'Wir schaffen das heute', schrijft hij.

18 maart 2016, 13:44

'Migranten vanaf 20 maart terug'

Turkije is bereid vanaf aanstaande zondag alle migranten die de oversteek wagen naar Griekenland terug te nemen. Dit horen journalisten in Brussel van ambtenaren betrokken bij de gesprekken tussen de Europese Raad, de Europese Commissie en Turkije.

Om Cyprus niet voor het hoofd te stoten heeft EU-president Tusk naar verluidt voorgesteld om alleen hoofdstuk 33 van de toetredingsgesprekken met Turkije te openen. Dit hoofdstuk gaat over begroting en financiën, een weinig controversieel onderwerp. Cyprus heeft grote bedenkingen bij het openen van hoofdstukken, het noorden van het eiland is bezet door Turkije. Zolang die situatie voortduurt kan volgens Nicosia geen sprake zijn van (gesprekken over) een Turks EU-lidmaatschap.

In het voorstel dat Tusk aan de EU-leiders voorlegt krijgt de uitruil van Syrische vluchtelingen (bootvluchtelingen uit Griekenland terug naar Turkije, Syrische vluchtelingen legaal vanuit Turkije naar Europa) een plafond van 72.000 mensen. De EU stemt pas in met visumvrij reizen voor Turken in Europa wanneer Turkije zijn afspraken nakomt.

18 maart 2016, 13:10

Overleg afgerond, EU-landen aan zet

Het eerste deel van de onderhandelingen tussen de EU en Turkije is afgerond. EU-president Donald Tusk licht op dit moment de 28 EU-landen in over wat er in dat vooroverleg met premier Davutoglu is besproken.

Tusk kreeg vannacht van de Europese regeringsleiders het mandaat om namens hen in klein comité met Davutoglu verder te onderhandelen. Uit dat gesprek van vanochtend, waar ook Commissievoorzitter Juncker en premier Rutte (als tijdelijk EU-voorzitter) aan deelnamen, is een nieuw voorlopig akkoord voortgekomen.

Hierover buigen de 28 EU-lidstaten zich momenteel. Davutoglu wacht ondertussen af. Hij heeft onderwijl het raadsgebouw verlaten. Als de lidstaten groen licht geven mag hij straks aanschuiven om de deal definitief te beklinken.

De Turkse premier Davutoglu (rechts) voor aanvang van de top in Brussel. Beeld ap

18 maart 2016, 12:22

Tegelijkertijd overleg over Libië

Terwijl en petit comité wordt onderhandeld met Turkije, spreken andere regeringsleiders over de situatie in Libië. De leiders van Duitsland, Frankrijk, Engeland, Italië en Spanje zijn in gesprek met EU-buitenlandchef Federica Mogherini.

Libië baart veel EU-landen grote zorgen. Terreurbeweging IS krijgt steeds meer voet aan de grond in het noord-Afrikaanse land en wanneer een deal met Turkije wordt bereikt, zou opnieuw een vluchtelingenstroom vanuit Libië kunnen ontstaan. Vooral de Italiaanse premier Renzi waarschuwt voor de gevaren die dreigen aan de overkant van de Middellandse Zee. Eerder opperde hij al om militair te interveniëren.

De Duitse Merkel, Britse Cameron en Franse Hollande in overleg tijdens de EU-top in Brussel. Beeld ap

18 maart 2016, 12:21

Gesprek met Davutoglu gaat verder

EU-president Tusk, Commissievoorzitter Juncker en premier Rutte (tijdelijk EU-voorzitter) hervatten hun gesprek met de Turkse premier Davutoglu, twittert de woordvoerder van Tusk.

18 maart 2016, 12:09

Wat als Brussel een natuurdocu was?

Politico-verslaggever Craig Winneker keek om zich heen in de perszaal van het raadsgebouw en vroeg zich af: wat als Sir David Attenborough, de befaamde voice-over van Britse natuurdocumentaires, verslag zou doen van deze Brusselse habitat? Hij maakte onderstaand filmpje van een kudde journalisten die een hoge EU-ambtenaar omsingelen.

18 maart 2016, 11:58

Ondertussen in de Brusselse perszaal

Met enige regelmaat komen Brusselse ambtenaren of vertegenwoordigers van de lidstaten in de perszaal in het raadsgebouw het journaille bijpraten over wat achter de schermen gebeurt. Dergelijke gesprekken zijn te herkennen aan een samenklontering van journalisten, meestal ergens in het midden van de zaal.

18 maart 2016, 11:45

Wederom een technische pauze

Het gesprek met Davutoglu is opnieuw tijdelijk geschorst voor een 'technische pauze'. Volgens onze Brusselcorrespodent Marc Peeperkorn houdt dit in dat de verschillende partijen in beraad gaan over nieuwe voorstellen alvorens ze weer samen om tafel gaan. Het gesprek tussen Davutoglu, Tusk, Juncker en Rutte wordt om 13.00 uur hervat. Dat betekent dat de plenaire sessie met de EU-regeringsleiders, die voor 13.00 uur gepland stond, vertraging oploopt.

18 maart 2016, 11:29

En toen waren ze nog met z'n 27'en...

De Deense premier Lars Lokke Rasmussen heeft Brussel verlaten en is teruggekkeerd naar Copenhagen. Hij laat zich tijdens de rest van de onderhandelingen vertegenwoordigen door premier Rutte. De Nederlandse premier is als tijdelijk EU-voorzitter ook aanwezig bij gesprekken tussen EU-president Tusk en de Turkse premier Davutoglu. Zij hopen rond 13.00 uur verslag uit te kunnen brengen aan de EU-leiders, die vervolgens opnieuw hun positie gaan bepalen voordat het gesprek met Turkije weer wordt hervat.

18 maart 2016, 10:56

'Intense gesprekken zijn gaande'

'Intense gesprekken zijn gaande', meldt de Cyrpiotische woordvoerder Nikos Christodoulides. Cyprus heeft grote moeite met het versnellen van EU-toetredingsgesprekken met Turkije. Het noordelijke deel van Cyprus is in handen van Turkije. Hier moet eerst verandering in komen voordat weer gesproken kan worden over een mogelijk Turks EU-lidmaatschap, vinden de autoriteiten in Nicosia. Mogelijk is een compromis toch denkbaar. Het bericht van de woordvoerder lijkt erop te duiden dat Cyprus tijdens de technische pauze van de onderhandelingen is geraadpleegd.

18 maart 2016, 10:53

Gesprek Tusk en Davutoglu hervat

'De technische pauze is voorbij', twittert de woordvoerder van EU-president Tusk. Het gesprek tussen EU-president Tusk, Commissievoorzitter Juncker, premier Rutte en de Turkse premier Davutoglu wordt hervat.

18 maart 2016, 10:46

Bedankt voor wat?

Alle vergaderingen van de regeringsleiders vinden in Brussel achter gesloten deuren plaats, maar doorgaans zijn er wel camera's bij het informele begin van een ontbijt, lunch, diner of andere onderhandelingssessie. De buitenwereld kan het vriendelijke gekeuvel zien vooraf aan de echte gesprekken. Zo ook van het ontbijt vanochtend van EU-president Tusk, Commissievoorzitter Juncker en premier Rutte met de Turkse premier Davutoglu. Tusk zegt tegen Davutoglu: 'Opnieuw bedankt voor...' En dan gaat de camera uit.

Het fragment wordt gedeeld door Dirk Hoeren, de Brusselverslaggever van het Duitse Bild Zeitung.

18 maart 2016, 10:34

Ontbijt geschorst voor 'technisch werk'

Het ontbijt met EU-president Tusk, Europees Commissievoorzitter Juncker, premier Rutte (die aanwezig is als tijdelijk EU-voorzitter) en Davutoglu, dat even voor 9.00 uur vanochtend begon, is tijdelijk geschorst, meldt de woordvoerder van Tusk. De pauze wordt benut voor 'technisch werk'. Het principeakkoord tussen Turkije en de EU bevat veel juridische en praktische haken en ogen. Mogelijk buigen Europese en Turkse experts zich momenteel over deze aspecten. Het is nog niet bekend wanneer het gesprek met Davutoglu wordt hervat.

18 maart 2016, 10:30

Erdogan: EU moet naar zichzelf kijken

Terwijl zijn premier in Brussel tot een akkoord met de EU probeert te komen, sneert de Turkse president richting Europa. De EU moet eerst eens naar zijn eigen staat van dienst kijken met betrekking tot de vluchtelingenpolitiek, alvorens Turkije de les te lezen. Dat heeft de Turkse president Erdogan vrijdagochtend gezegd in een televisietoespraak. Lees hier het nieuwsbericht.

18 maart 2016, 10:20

EU-leiders hebben standpunt bepaald

De 28 regeringsleiders kwamen gisteravond bijeen in Brussel om een onderling standpunt te bepalen voor de onderhandelingen van vandaag. Rond middernacht werden ze het eens over het mandaat dat ze EU-president Tusk meegeven voor het gesprek met Davutoglu. Hij spreekt vanochtend met de Turkse premier en brengt om 13.00 uur verslag uit aan de regeringsleiders. Lees hier het nieuwsbericht over dag 1 van de EU-Turkije-top.

De Volkskrant deed ook gisteren live verslag. Lees het hier terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.