Live

Teruglezen - Trump én zoon Trump spieken bij vrouw tijdens het stemmen

Vandaag wordt duidelijk wie de nieuwe president van Amerika wordt: Hillary Clinton of Donald Trump. In dit blog leest u alles over de polls, de feiten en de geruchten, de onthullingen en het laatste nieuws. Het nieuwste liveblog vindt u hier.

Beeld afp

We sluiten dit liveblog af, maar houden natuurlijk nog lang niet op. In dit liveblog gaan we de hele nacht door.

Op het Pacifische eilandje Guam heeft 72 procent van de 165 duizend inwoners op Clinton gestemd. De uitslag op Guam telt niet mee voor de einduitslag - het eiland is Amerikaans territorium maar geen staat - maar was de afgelopen decennia jaar wel een uitstekende voorspeller. Al 32 (!) jaar is de uitslag op Guam hetzelfde als in de Verenigde Staten.

Om één uur vannacht komen de eerste exitpolls.

De Amerikaanse verkiezingen leven zelfs in Kenia. Inwoners van de vaderstad van president Barack Obama, Nyangoma-Kogelo, togen vandaag ook naar de stembus. De uitslag van de door de komiek Laurence Oyange georganiseerde schaduwverkiezing was helder: 78 van de 105 uitgebrachte stemmen waren voor Obama’s favoriet Clinton. Malik Obama, halfbroer van Obama en fan van Trump, boycotte de poll, liet Oyange weten. Nyangoma-Kogelo is de geboorteplaats van Obama’s vader. De stad hield ook een nepverkiezing in 2012 toen Obama werd herverkozen.

(Ben van Raaij)

Niet alleen Donald Trump heeft vandaag tijdens het stemmen bij Melania gespiekt, ook Eric Trump kon het niet laten om even te kijken wat zijn vrouw aan het doen was.

Beeld Twitter
Beeld Twitter

Eric Trump, de jongste zoon van Donald en vicepresident van The Trump Organization, heeft een tweet met een foto van zijn ingevulde stembiljet geplaatst, terwijl de kieswet in New York dit verbiedt. Trump junior werd snel op de vingers getikt en heeft de tweet inmiddels verwijderd, maar twitteraars maken zich nog steeds vrolijk (en kwaad) over de gênante misstap.

Het vergrijp kan Eric Trump maximaal één jaar celstraf en 1000 euro boete opleveren, maar het is hoogst onwaarschijnlijk dat dit gebeurt.

Beeld Twitter

De Amerikaanse presidentsverkiezingen zijn niet te vergelijken met verkiezingen zoals we die in Nederland kennen. In plaats van een landelijke verkiezing waarbij de meeste stemmen gelden, kent de VS een Kiescollege van 538 kiesmannen die uiteindelijk de nieuwe president kiezen.

Lees hier hoe het stelsel in elkaar steekt.

De waarde van de Mexicaanse peso ten opzichte van de dollar is dinsdag opgelopen naar het hoogste peil van de afgelopen twee maanden. Dat wijst op optimisme onder beleggers over de kansen van Hillary Clinton.

De Mexicaanse munt bewoog de afgelopen maanden mee met de Amerikaanse verkiezingsstrijd. Stijgende kansen voor Donald Trump leidden tot een diepe val van de peso, vanwege de vele hatelijke opmerkingen van de vastgoedmagnaat over Mexicanen en zijn wens om het vrijhandelsverdrag met Mexico en Canada op te breken.

De peso werd dinsdag bijna 1 procent meer waard, nadat de munt maandag al ruim 2 procent had gewonnen. Daarmee ligt de peso op koers voor de vierde achtereenvolgende dag met winst.

Een vrouw leeft zich uit op een Trump-pinata tijdens een protest in Mexico-Stad in oktober.Beeld afp

Drie, vier uur. Meer slaap heeft Donald Trump naar eigen zeggen niet nodig. Een eigenschap die in zijn familie zit, aldus de Amerikaanse presidentskandidaat in interviews. In zijn boek Think Like a Billionaire raadt de zakenmagnaat zijn lezers aan niet meer dan nodig te slapen, zodat je meer tijd overhoudt om de concurrentie voor te blijven.

Bestaan ze echt, mensen die met zo weinig slaap kunnen? Of is het allemaal borstklopperij, onder het motto 'kijk mij eens hard werken terwijl jij op één oor ligt'? Lees het hier.

Op deze kaart van Electionland - een Amerikaans dataproject waar 650 studenten journalistiek, 450 journalisten, 250 mediabedrijven, 2 NGO's en 7 techbedrijven aan meewerken - is te zien waar stemmers momenteel problemen ervaren. De verschillende stippen tonen waar lange rijen voor de stemlokalen staan, maar ook waar stemmachines kapot zijn of kiezers zich geïntimideerd voelen.

Trump controleert even of Melania zich wel aan de afspraak houdt.

De beurzen in Europa zijn dinsdag met kleine winsten de handel uitgegaan. Beleggers maakten er een rustige dag van, in afwachting van de uitslag van de presidentsverkiezingen aan de overzijde van de Atlantische Oceaan. Het gevecht tussen Donald Trump en Hillary Clinton heeft al een aantal dagen grote invloed op de beurshandel, omdat veel beleggers de onvoorspelbare Trump absoluut niet zien zitten.

Trump bij het stemlokaalBeeld afp

Stemmers aan het woord:

Wie Corinna Tanner (46)
Waar: Salt Lake City, Utah
Wat: huisvrouw
Stemt: Evan McMullin

‘Ik stem op een onafhankelijke kandidaat, Evan McMullin. Normaal stem ik altijd Republikeins, maar ik kan het niet over mijn hart verkrijgen om op Donald Trump te stemmen. Van Hillary Clinton moet ik ook niets hebben: zij is door en door corrupt. McMullin is iemand die mij wel aantrekt. Hij wil Trump en Clinton allebei van de overwinning afhouden, doordat ze net niet genoeg kiesmannen achter zich krijgen.

'De Republikeinse partij heeft met Trump feitelijk de deur voor ons gesloten. Hij spreekt neerbuigend en vol haat over vrouwen, Latino’s en gehandicapten. Dat is volstrekt onaanvaardbaar voor ons mormonen. De partij moet echt veranderen, anders voelen wij ons er niet meer thuis. Een deel van mijn familie is boos, omdat ik niet op Trump niet steun. Mijn grootvader zegt dat ik door Satan ben verleid. De buren vinden me ‘onvaderlandslievend’. Ze noemen ons ‘Sheeple’, mensen die als schapen achter McMullin aanlopen.’

(Bert Lanting)

Corinna TannerBeeld Guus Dubbelman

Volkskrantverslaggever Bert Lanting zit bij een stemlokaal in Newark, New Jersey, in de wijk Central Ward.

‘De opkomst is redelijk hoog. Het is natuurlijk nog vroeg op de dag, maar ze zeggen hoger dan gewoonlijk. Er wonen hier voornamelijk zwarte Amerikanen en Latino’s en wie je het ook vraagt: ze stemmen op Clinton.

‘Dat valt ook te verwachten, dit is echt een gebied waar armere mensen wonen. Het minimumloon ligt hier op 8,30 dollar per uur en Clinton is voor verhoging van het minimumloon. Mensen kunnen hun huur nauwelijks veroorloven. Newark ligt op een half uur afstand van New York, en je ziet hier ook steeds meer mensen uit New York die zich het leven daar niet meer kunnen veroorloven.

‘Verdwaalde Trumpstemmers ben ik nog niet tegengekomen. Ik vraag me af of die hier te vinden zijn. Dit zijn echt Democraten, die hopen dat Clinton meer kan betekenen voor de arme delen van de bevolking. Er zijn wel mensen die zeggen dat Clinton niet hun eerste keus is, maar ze zullen hier echt nooit op Trump stemmen.’

Stemmers aan het woord:

Wie: Laura Evans (20)
Waar: Phoenix, Arizona
Wat: student, werkt als receptioniste in een hotel
Stemt: Hillary Clinton

‘Ik heb voor de eerste keer gestemd: op Hillary Clinton. Niet omdat ik haar nu zo geweldig vindt, maar Trump stuit me tegen de borst. Vreselijk, op zo’n figuur zou ik nooit kunnen stemmen. Hij is een racist, een bekrompen figuur. Hij is kinderachtig en hij kan zich niet beheersen. Bovendien is er een hele sleep vrouwen die hem van aanranding beschuldigen. Zo iemand is niet geschikt om president te zijn. ‘Ik ben in een echt Democratisch gezin opgegroeid in Nebraska. Mijn grootouders zijn misschien wel de allergrootste fans van president Obama die er bestaan. Clinton is niet mijn eerste keuze. Ik zou liever hebben dat Michelle Obama kandidaat is, maar toch blijft het belangrijk: misschien krijgen we voor het eerst een vrouw als president!’

(Bert Lanting)

Laura EvansBeeld Guus Dubbelman

Vandaag maken de Amerikanen de keuze tussen Hillary Clinton en Donald Trump als hun nieuwe president. Wie live wil zien wie de verkiezingen wint, zal hoe dan ook lang moeten opblijven. Dit is hoe laat u de uitslagen per staat kan verwachten.

De verkiezingen zijn goed voer voor de populaire Amerikaans Late Night shows, met vaak comedians als presentatoren. De Engelse James Cordon, host van de Late Late Show, speelt met acteur Benedict Cumberbatch de sketch: ‘The Tale of Election 2016’.

Hierin vertelt ‘papa Benedict’ het verhaal van Hillary aan ‘zoon James’ voor hij gaat slapen. Hillary die de weg naar het Witte Huis moet afleggen en onderweg obstakels als het Oranje monster (Trump) moet verslaan. Of ze het Witte Huis ook haalt, dat verklapt papa niet. ‘Dat merk je als je morgen wakker wordt. Dan weten we of iedereen zijn plicht heeft gedaan en naar de stembus is geweest.’

(Saïne van Kan)

Donald Trump heeft zojuist, gekleed in zijn traditionele donkerblauwe pak met (veel te lange) blauwe das, een stem op zichzelf uitgebracht. Op Twitter circuleren video's waarop te zien is hoe Trump op zijn weg naar de stembus wordt uitgejouwd. 'New York haat je', riep iemand.

Gevraagd naar de uitslagen die zijn campagneteam tot nu toe heeft binnengekregen zei de presidentskandidaat dat die 'very good' zijn. 'Everything’s very good. It’s just very good, generally speaking.'

Rijen mensen staan vandaag te wachten in de Verenigde Staten. Niet alleen om te stemmen, maar ook om eer te betonen aan burger- en vrouwenrechtenactiviste Susan B. Anthony.

Al sinds 2014 komen mensen naar de grafsteen van Anthony. Tijdens haar leven zette zij zich in voor stemrecht voor vrouwen. Ze overleed zonder ooit gestemd te mogen hebben: in 1906. Pas in 1920 mochten vrouwen stemmen in de Verenigde Staten.

Toen Clinton de nominatie voor de democratische partij won, stond al een bord bij het graf van Anthony om haar te bedanken voor haar inzet voor het vrouwenkiesrecht. Nu Hillary Clinton in de race is voor het presidentsschap zijn de hoeveelheid bezoekers voor de grafsteen toegenomen. Velen laten hun ‘I Voted’ sticker achter op de grafsteen als een hommage aan de overleden activiste. De begraafplaats waar burger- en vrouwenrechtenactiviste Susan B. Anthony begraven ligt blijft ook langer open tijdens de verkiezingsavond.

Normaal gesproken sluit het kerkhof in Rochester (New York) om half zes ’s avonds, maar vandaag zullen de poorten tot negen uur geopend blijven.

(Iris Verhulsdonk)

Stemmers aan het woord:

Wie: Lyndon Johnson (71)

Waar: Jacksonville, Florida
Wat: gepensioneerd
Stemt: Donald Trump

‘Dit jaar kunnen we kiezen tussen Hitler en Caesar. Nou ja, zo voelt het. Ik heb op Donald Trump gestemd, maar een beetje met tegenzin. Ik stem meestal Republikeins, maar dit keer had ik liever gehad dat ze een andere kandidaat hadden gehad in plaats van Trump. ‘Hillary Clinton vertrouw ik niet, dus uiteindelijk heb ik toch voor Trump gekozen. Maar ik heb wel moeite met de krasse uitspraken die hij de hele tijd doet. Ik vraag me af hoe ze in de rest van de wereld naar hem kijken. Daar maak ik me wel zorgen over, maar misschien valt het wel mee. ‘Ik heb in de bouw van kolengestookte energiecentrales gewerkt. Ook daarom heb ik moeite met Clinton. Als zij aan de macht komt, betekent dat de doodsteek voor de kolenindustrie. Natuurlijk moeten we kijken naar schone energie, daar ben ik het helemaal mee eens, Maar Clinton wil veel te snel gaan. Je kunt de overgang van fossiele brandstoffen niet één-twee-drie voor elkaar krijgen.’

(Bert Lanting)

Lyndon Johnson (71)Beeld Guus Dubbelman

Op de voorpagina's van de kranten siert morgen de nieuwe president van de Verenigde Staten. Vandaag houden de Europese kranten 'hun adem in'.

In Duitsland vrezen ze voor Trump als president. Die Welt illustreert dit met een goudrode voorpagina waarop de Republikein te zien is met grote letters 'Apocalypse Now', het einde is nabij. De Duitse krant voorspelt een historische cesuur die zal aanbreken als Trump wint.

Ook de Duitse krant Hamburger Morgenpost staat kritisch tegenover Trump. De presidentskandidaat wordt een ‘horror-clown’ genoemd die niet gewenst is. De krant schrijft over 'de vreselijkste verkiezingscampagne uit de Amerikaanse geschiedenis' en houdt de adem in.

Ook in het dierenrijk is het koffiedik kijken naar de uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Diverse diersoorten hebben hun stem uitgebracht. De meningen zijn verdeeld.

In een Russische Royev Ruchey dierentuin kregen een tijger en een ijsbeer de keuze tussen twee pompoenen met de presidentskandidaten erop gegraveerd. De tijger ging voor Clinton, terwijl de ijsbeer de voorkeur gaf aan Trump.

In het Schotse Jedburgh loopt de ‘helderziende’ geit Boots rond. Het dier gaf eerder al aan dat er een Brexit zou komen. Nu heeft Boots een duidelijke voorkeur voor Clinton.

Het Chinese aapje Geda, dat dit jaar de Europese voetbaltitel van Portugal voorspelde, koos voor Trump. De keuze werd bezegeld met een kus voor de Republikein.

(Jente Ottenburghs)

IJsbeer Felix was er snel uit: hij koos voor Donald Trump.Beeld reuters
Bij tijger Yunona was de twijfel duidelijk zichtbaar. Uiteindelijk werd Hillary Clinton haar kandidaat.Beeld reuters

Dat zanger Stevie Wonder zich achter Hillary Clinton heeft geschaard, is geen verrassing. Als het om de steun van beroemdheden gaat, wint Clinton het dik van Trump. Maar de blinde zanger kon wel het grappigste uitleggen waarom mensen niet op Trump zouden moeten stemmen. Volgens hem was Trump aan het roer van het land vergelijkbaar met hem achter het stuur van een auto. Gevaarlijk, dus. Hij deed zijn uitspraken in een interview met de website Philly.com. Vrijdag gaf Wonder nog een optreden tijdens een campagnebijeenkomst voor Clinton.

De opmerking van Wonder was gevat, met name omdat hij recent nog figureerde als 'bestuurder' in het programma Carpool Karaoke naast de doodsbange talkshowpresentator James Corden.

Stevie Wonder.Beeld photo_news

Voor het eerst in acht jaar ervaart president Barack Obama niet de stress die hoort bij het kandidaatschap voor de presidentsverkiezingen. Hij weet dat hij het Witte Huis zal verlaten en heeft daar ogenschijnlijk vrede mee. Vanochtend trok hij zijn sportkleding aan voor een potje basketbal om de hoek, op een legerbasis in Washington D.C.

Overigens deed hij hetzelfde op de verkiezingsdagen in 2012 en 2008. Vier jaar geleden was voormalig NBA-ster Scottie Pippen een van zijn teamgenoten.

Bij de Jordaanse luchtvaartmaatschappij Royal Jordanian hebben ze humor. Het bedrijf plaatste vandaag op Twitter een aanbieding voor vluchten naar de VS, met de tekst: 'Mocht hij winnen... Reis naar Amerika, nu het nog kan'.

Daarmee verwijst de vliegmaatschappij naar de opmerkingen van Donald Trump en het weren van moslims als hij aan de macht komt. Meer dan 90 procent van de Jordaanse bevolking is moslim.

Eric Trump en Donald Trump Jr., de twee zoons van Donald Trump, hebben in tv-interviews aangegeven dat hun vader de uitkomst van de verkiezing zal accepteren 'als de uitslag eerlijk is'. Eric Trump benadrukte tegenover MSNBC dat 'een eerlijk gevecht' het belangrijkste is: 'Niet alleen tijdens deze verkiezingen, maar tijdens alle verkiezingen.'

Trump verkondigde meerdere malen dat de verkiezingen oneerlijk verlopen en media op de hand van Clinton zijn. Hij weet daarom niet of hij de uitslag van de verkiezing zal accepteren. Hij zei in een telefonisch interview met Fox News vandaag dat als hij verliest, hij de campagne als een 'enorme verspilling van tijd, energie en geld' zal beschouwen.

Een Keniaans ‘crisisteam’ gaat incidenten monitoren tijdens de Amerikaanse verkiezingen. Met behulp van ‘crowdmapping’, waarmee Amerikanen voorvallen tijdens het stemmen kunnen aangeven, brengen de Kenianen in kaart waar, wanneer en wat voor problemen zich voordoen op de dag waarop de Verenigde Staten een nieuwe president kiezen.

Om alle incidenten te verzamelen gebruikt het Keniaanse team software genaamd ‘Ushahidi’, wat in het Swahili ‘getuigenis’ betekent. Het programma is ontstaan in de nasleep van de presidentiële verkiezingen in Kenia in 2007. Toen presidentskandidaat Kibaki de verkiezingen had gewonnen, weigerde oppositiekandidaat Odinga de resultaten te erkennen. Hij beweerde dat er met de verkiezingen was geknoeid, waarop twee maanden aan rellen volgden. Meer dan duizend Kenianen vonden de dood en een half miljoen raakten ontheemd. Een groep programmeurs uit de hoofdstad Nairobi ontwikkelde toen Ushahidi om de geweldsuitbarstingen in het land in kaart te brengen.

In de VS bestaat eenzelfde vrees voor mogelijke schermutselingen. De Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump weigert te zeggen of hij de uitslag zal accepteren. Hij heeft meermaals beweerd dat de Amerikaanse verkiezingen oneerlijk zullen verlopen, ten gunste van zijn Democratische tegenstrever Hillary Clinton. Verschillende pro-Trump-groeperingen zouden plannen hebben om op intimiderende wijze bij stembureaus te posten. ‘We zullen alles monitoren, van verkiezingsgeweld tot voorlichting op het gebied van kiezers en politiek’, zegt uitvoerend directeur Daudi Were van Ushahidi tegen Quartz Africa. ‘We houden de hele verkiezingscyclus in de gaten, het goede en het slechte.’

Amerikanen die getuige zijn van intimidatie, misleiding, geweld of lange rijen kunnen dit via sms, Twitter of e-mail aangeven bij Ushahidi. Een groep Amerikaanse en Keniaanse vrijwilligers probeert die berichten te bevestigen, waarna het crisisteam een kaart ontwerpt waarop alle voorvallen in beeld komen.

Beeld photo_news
Beeld photo_news

Een ongemakkelijk moment gisteravond op de Britse televisie. De Amerikaanse schrijfster Ann Coulter verscheen op de BBC om haar boek ‘In Trump we trust’ onder de aandacht te brengen. Coulter zette uiteen waarom Trump op zoveel steun kan rekenen: ‘Veel mensen steunen zijn inhoudelijke kritiek op vrijhandel, het opengrenzenbeleid, hij neemt de meest populaire standpunten in.’ De presentatrice vatte haar stellingname als volgt samen: ‘Dus zijn persoonlijkheid gaf de doorslag om op hem te stemmen?’ Coulter: ‘Volgens mij zei ik precies het tegenovergestelde.’

We zouden bijna vergeten dat de Amerikanen vandaag voor meer dan het kiezen van een opvolger voor Barack Obama naar de stembus gaan. De Amerikanen mogen zich naast de keuze voor Hillary Clinton of Donald Trump – vooruit Libertijn Gary Johnson, groene activiste Jill Stein en gewezen CIA-agent Evan McMullin doen ook een gooi naar het Witte Huis - ook uitspreken over liefst 154 wetsvoorstellen en amendementen.

Deze zogeheten ballot initiatives gaan over onderwerpen als de consumptie van marihuana, de regulering van wapens, condoomgebruik in de porno-industrie, het extra belasten van sigaretten of een verhoging van het minimumloon. Vooral de inwoners van Californië krijgen de nodige voorstellen voorgelegd. Over zeventien wetsvoorstellen en amendementen mogen de bewoners van The Golden State zich buigen. De meeste aandacht gaat uit naar die over de doodstraf.

Opmerkelijk genoeg zijn er namelijk twee voorstellen over de doodstraf in Californië. Het ene voorstel stelt afschaffing van de doodstraf voor - de bewoners in de staat Nebraska mogen zich over een soortgelijk voorstel uitspreken. Het andere voorstel wil juist niet dat de doodstraf wordt afgeschaft.

Het onderwerp waar vandaag het meeste over gestemd kan worden, is marihuana. In negen Amerikaanse staten staat de versoepeling van de regels rond marihuana op het stembiljet: Arizona, Arkansas, Californië, Florida, Maine, Massachussetts, Montana, Nevada en North-Dakota. De voorstellen gaan over het gebruik ervan, bijvoorbeeld voor medicinale doeleinden in Florida, of zoals in Nevada het legale bezit ervan.

Het verklaart wellicht waarom Dan Vacek uit Minnesota zich namens de Legal Marijuana Now Party in tien Amerikaanse staten heeft ingeschreven als presidentskandidaat. Kijk voor het volledige overzicht van alle ballot initiatives op Ballotpedia.

Hillary Clinton heeft zojuist gestemd in het plaatsje Chappaqua, haar woonplaats in het zuiden van de staat New York. Ze stemde samen met haar man Bill rond acht uur 's ochtends en oogde opgewekt. Rond het stel waren tal van fotografen en aanhangers die selfies maakten met de Democratische presidentskandidaat. Het kleine stembureau, normaal een basisschool, was overvol toen Clinton stemde.

Ze stemde uiteraard op zichzelf en volgens haar was dat 'het meest nederige gevoel' dat ze ooit ervoer.

Buiten nam de presidentskandidaat uitvoerig de tijd om te praten met aanhangers, met om haar heen tal van beveiligingsmensen. Na zo'n twintig minuten vertrok ze in een zwart busje.

Beeld afp
Clinton vult haar stembiljet in.Beeld reuters
Clinton arriveert bij het stembureau in Chappaqua.Beeld reuters

Mocht u vannacht opblijven om de verkiezingen te volgen, zorg dan dat u in ieder geval om half twee voor de tv zit. Om één uur rollen de eerste exitpolls binnen, dat zullen geen game changers zijn.

Die volgen een half uurtje later, wanneer de voorlopige uitslag van vier swing states bekend wordt gemaakt. Vooral Florida, waar 29 kiesmannen op het spel staan, is van belang voor beide kandidaten. Verliest Trump de Sunshine State, dan lijkt de race zo goed als gelopen. Ook om half twee, en eveneens van groot gewicht: North Carolina (15 kiesmannen) en Ohio (18 kiesmannen). Pakt Clinton in deze exitpolls een overtuigende voorsprong op Trump, dan zijn de verkiezingen vroeg in de nacht beslist.

Weet 'The Donald' te verrassen, dan wordt het vermoedelijk een latertje. Om half drie volgt de uitslag van onder meer Pennsylvania (20 kiesmannen), een half uur later Michigan (16 kiesmannen). De laatste swing states (Arizona, Nevada en Iowa) presenteren hun exitpolls om vier uur 's nachts. Wie de hele rit wilt uitzitten, kan zijn of haar nachtrust vergeten. Om zeven uur sluiten de stemcomités af met de exitpoll van Alaska.

Mensen staan in de rij om te stemmen in de swing state Ohio.Beeld epa
Beeld De Volkskrant

Hoe reageren de financiële markten woensdag op de verkiezingsuitslag? Bloomberg ging op zoek naar de consensus onder deskundigen. Samengevat: Trump is armageddon, Hillary is vreugde. Behalve voor grondstoffen.

Amerikaanse aandelen
Als Clinton wint, zijn alle beleggers opgelucht en dat vertaalt zich in een acute opleving van de beurs. Toch profiteren niet alle bedrijven van haar zege. Mocht u banken en farmaceuten in portefeuille hebben, dan kunt u die aandelen het beste vandaag nog lozen. Deze bedrijven kunnen onder Hillary strengere regelgeving tegemoet zien. Dat betekent minder winst en dus lagere koersen in die sectoren. Als Trump wint dan verliezen alle beleggers op alle fronten als gevolg van de allesoverheersende onzekerheid over de beste man.

De dollar
De Fed, het stelsel van Amerikaanse centrale banken, durfde het onlangs niet aan om de rente te verhogen. Een mogelijke overwinning van Trump en daarmee gepaard gaande onzekerheid werd hiervoor als verklaring gegeven. Als Clinton wint, verdwijnt de onzekerheid en staat niets een renteverhoging in de weg. Buitenlandse beleggers zullen in dat geval hun spaargeld naar de VS dirigeren en dat betekent een stijging van de dollar. Als Trump wint, zeggen de experts op Bloomberg, dan ontvlucht alles en iedereen het land op zoek naar zekerheid. Dat betekent een dalende dollar, een stijgende euro, yen en Zwitserse franc. Mexico’s peso krijgt de hardste klappen als gevolg van Trumps protectionistische inborst.

Grondstoffen
Een zege van Hillary is volgens de deskundigen een zege voor het milieu. Dat heeft als keerzijde dat de prijs van olie en steenkool daalt. Mocht u vol in de grondstoffen zitten, dan kunt u of vandaag als een haas verkopen of gokken op een victorie van Trump. Zo’n beetje alle grondstoffen stijgen dan in waarde. Goud, omdat beleggers op zoek gaan naar zekerheid. Olie, omdat Trump de confrontatie met Iran zoekt. Steenkool, gezien de irrelevantie van CO2-uitstoot onder Trumps leiding.

Trump tijdens zijn laatste campagnebijeenkomst in New Hampshire.Beeld photo_news

Fox News sprak kort nadat de eerste stembureaus hun deuren openden over de telefoon met Donald Trump. Hij heeft besloten om op Trump te stemmen, grapte de Republikeinse presidentskandidaat, om vervolgens te reageren op de vraag of hij is veranderd tijdens zijn campagne. Hij leerde in ruim anderhalf jaar vooral dat 'de mensen geweldig zijn', zei hij.

Hij let vandaag vooral op de staten North Carolina en Florida - twee swing states die Trump moet winnen om kansrijk te blijven voor het presidentschap - en volgens hem doet hij het in beide staten 'erg goed'. Trump: 'En we doen het ook goed in New Hampshire, Ohio is geweldig. Een mooie plek. We gaan in Iowa, Ohio en New Hampshire winnen. Wie weet wat er uiteindelijk gebeurt, maar we gaan veel staten winnen.'

In de staten Florida, Delaware, Georgia, Illinois, Louisiana, Massachusetts, Maryland, Michigan, Missouri, New Hampshire, Pennsylvania, Rhode Island, South Carolina en een deel van Tennessee mogen mensen nu ook naar de stembus.

In zeventien staten kan er nu gestemd worden.

Mensen brengen hun stem uit in een stembureau in Brooklyn, New York.Beeld ap

Tim Kaine, de vicepresidentskandidaat van Hillary Clinton, heeft zojuist gestemd in zijn woonplaats Richmond in de staat Virginia. Kaine was er vroeg bij: iets na zes uur 's ochtends stond hij al bij het stembureau met zijn vrouw. Hem wacht ongetwijfeld nog een lange dag, en nacht.

Kaine werd bij het stembureau begroet door Clinton-aanhangers die in de rij stonden. Tegen journalisten zei hij dat hij met Clinton het land hoopt samen te brengen als de Democraten de verkiezingen winnen.

Een vrouw maakt een selfie met Kaine.Beeld ap
Kaine krijgt zijn stembiljet.Beeld ap

Een Nederlands succes heeft Clinton al binnen, ze heeft het broekpak populair gemaakt. De pantsuithype heeft zelfs het Binnenhof bereikt. PvdA-Kamerleden Keklik Yücel, Mei Li Vos en Marit Maij dragen vandaag in navolging van Clinton een broekpak.

Zeit online, de zowel Duits- als Engelstalige website van het Duitse weekblad Die Zeit, heeft haar bezoekers wereldwijd in 7 talen gevraagd op wie ze zouden stemmen: Trump of Clinton. Tot gisteren 15.00 uur kwamen uit 220 landen 273.000 stemmen binnen. Daarvan was 67 procent geldig. Van het totale aantal stemmen kwam 61 procent uit Duitsland.

De 18 landen van waaruit tenminste 1000 stemmen kwamen, lieten onderstaande verdeling zien. In totaal kreeg Hillary Clinton 69 procent van de stemmen en Donald Trump 31 procent. De uitslag verschilt echter per land. In Venezuela kreeg Clinton naar verhouding de meeste stemmen: 81,3 procent. Opmerkelijk is dat zij in Frankrijk op de minste steun kon rekenen: slechts 30,2 procent. Van de 18 landen met meer dan duizend stemmen, kreeg alleen in Polen (64,8 procent) en Frankrijk (69,8 procent) Donald Trump de meeste stemmen.

Beeld Zeit

Het is zes uur 's ochtends in het oosten van Amerika, en dat betekent dat in de grotere staten de stembureaus zijn geopend. Mensen in New York, Connecticut, een deel van Indiana, een deel van Kentucky, Maine, New Jersey en Virginia kunnen nu naar de stembus. Over een half uur mogen mensen in de swing states North Carolina en Ohio stemmen.

Terwijl miljoenen landgenoten voor scholen en andere stemlokalen in de Verenigde Staten in de rij staan om hun stem uit te brengen, is astronaut Shane Kimbrough vandaag de enige die kan zeggen dat hij niet op aarde was toen hij zijn stem uitbracht. Sterker: als Kimbrough in februari terugkeert op aarde, heeft de opvolger van Obama al zijn intrek genomen in het Witte Huis.

Wie dat zal zijn, Hillary Clinton of Donald Trump, maakt Kimbrough niet zoveel uit, liet de enige Amerikaan aan boord van het internationaal ruimtestation ISS diplomatiek weten. ‘Astronauten zijn vrij apolitiek’, zei Kimbrough tijdens een videoverbinding met het commandocentrum van ruimteorganisatie NASA in Houston, Texas.

Vlak daarvoor had de Amerikaanse astronaut zijn stem uitgebracht voor de presidentsverkiezingen vanuit het ruimtestation ISS. Kimbrough bracht zijn stem elektronisch uit. Vorige week deed de Amerikaanse astronaute Kate Rubins dat ook al vanuit de ruimte. Zij stemde vlak voor haar terugkeer naar de aarde.

Astronauten mogen tijdens Amerikaanse verkiezingen stemmen dankzij een wet uit 1997. De eerste astronaut die daarvan gebruik maakte was David Wolf, die zijn stem in 1997 uitbracht in een lokale Texaanse verkiezing vanuit het Russische ruimtestation Mir.

Shane Kimbrough.Beeld Shane Kimbrough via Twitter

De kans dat het vandaag tot de Amerikaanse nacht duurt voordat er een winnaar van de verkiezingen is, is groot. Een journalist van televisiezender C-SPAN heeft van alle verkiezingen sinds 1988 op een rijtje gezet hoe laat de kandidaten hun verlies slikten en de andere kandidaat begon aan de overwinningsspeech. De overwinningspeeches begonnen gemiddeld tegen middernacht in de VS, oftewel rond 6.00 uur 's ochtends in Nederland. Daarvoor had de andere kandidaat vaak al zijn verlies toegegeven.

Met de overwinningsspeech presenteert de nieuwe president zich voor het eerst aan het Amerikaanse volk. Volgens debatexpert Lars Duursma een belangrijk moment (+). Waar de winnende presidentskandidaat eerst over moet nadenken, is zijn 'Human wall paper', oftewel de mensen die achter hem of haar te zien zijn tijdens de toespraak. De verliezer moet juist geen mensen achter zich hebben. 'Hij of zij wil tijdens de speech een sobere setting zonder gedesillusioneerde supporters op de achtergrond.'

Alle overwinningsspeeches hebben volgens Duursma hetzelfde patroon. 'Eerst: nederigheid en bescheidenheid dat jij bent uitverkoren om dit hoge ambt te bekleden. Dan: je familie en medewerkers bedanken, de vrijwilligers die campagne voor je voerden, de mensen die op je stemden. This is your victory, klinkt het dan meestal, waarna de zaal in juichen uitbarst.

'Maar pas op. Miljoenen mensen in het land stemden niet op je. Dus dit is het moment om je tegenkandidaat de hemel in te prijzen; geweldige campagne, geweldige politicus, geweldig mens. Ook weer niet té veel, want anders voelen je eigen aanhangers zich bekocht. Vanwege alle polarisatie dit jaar wordt het deze keer nog spannend of de winnaar de verliezer wel zoveel lof wil toezingen.'

In de laatste dagen van zijn presidentschap blijkt Obama opeens opvallend populair. Met een populariteit van iets meer dan 52 procent is hij momenteel zelfs populairder dan president Ronald Reagan aan het eind van zijn tweede termijn in 1988.

Het maakt van hem een cruciaal wapen van de Democraten in de strijd om de swing states, zag verslaggever Bert Lanting gisteren bij een toespraak van Obama in Florida. 'Toch jammer dat we niet meer op hem kunnen stemmen' (+).

Clinton (links) en Obama na een campagnebijeenkomst maandag in Philadelphia.Beeld photo_news
Obama (links) en Clinton.Beeld reuters

Het barst van de opiniepeilingen in de verkiezingsrace. Hier de laatste stand van zaken aan de hand van een gemiddelde van alle peilingen. Wie haalt het eerst 270 kiesmannen binnen?

Na Hillary Clinton is Donald Trump met zijn vliegtuig geland in New York, waarmee nu ook zijn campagne ten einde is. Trump koos ervoor om met minder tromgeroffel te landen dan Clinton. Zij liet zich op het vliegveld verwelkomen door aanhangers. Trump liet het journaille dat hem achtervolgt landen op een ander vliegveld, dus geen triomfantelijke aankomstfoto's en -filmpjes. Hij hield zijn laatste campagnebijeenkomst in swing state Pennsylvania.

Eigenlijk is er een overeenkomst tussen Hillary Clinton en Donald Trump: ze beschouwen allebei New York als hun thuisstad. De presidentskandidaten volgen om die reden de uitslag van de verkiezingen allebei vanuit Manhattan. Clinton in een conferentiecentrum vlak bij Hudson Yards, het peperdure vastgoedproject aan de rivier de Hudson. Donald Trump zit drie kilometer verderop, in het Hilton hotel vlak bij de nieuwe torenflats van Midtown.

Onze correspondent Michael Persson beschrijft de locaties als 'voor veel Amerikanen het meest on-Amerikaanse stukje Amerika van Amerika'.

De zaal in het Hilton in Midtown Manhattan van waaruit Donald Trump vandaag de uitslag van de presidentsverkiezing volgt.Beeld ap
Beeld de Volkskrant

Het vliegtuig van Hillary Clinton is zojuist geland op Westchester County Airport in New York. Ze keerde terug van haar laatste campagnebijeenkomst in North Carolina. De Democratische presidentskandidaat wordt opgewacht door een handvol mensen die volgens een Los Angeles Times-journalist 'welkom thuis' scandeerden.

Voor Clinton zit de campagne erop. Ondertussen zijn de eerste uitslagen binnen. Drie kleine dorpjes in New Hampshire hebben na het openen van de stemlokalen meteen de stemmen geteld. Het resultaat: 25 stemmen voor Clinton en 32 voor Donald Trump.

Nooit eerder werd een campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen zo gekenmerkt door de botsing van karakters. Maar inhoudelijk verschillen de kandidaten natuurlijk ook hemelsbreed. Clinton en Trump staan lijnrecht tegenover elkaar (+).

Om de laatste twijfelaars over de streep te trekken, heeft vooral Hillary Clinton gisteren nog een bataljon aan beroemdheden ingezet. Afgelopen nacht had ze voor een campagnebijeenkomst in Pennsylvania zangers Bruce Springsteen en Bon Jovi gestrikt. In North Carolina trad zangeres Lady Gaga voor haar op.

En Trump? Die had gisteren geen beroemdheid aan zijn zijde, maar zei tijdens een campagnebijeenkomst in New Hampshire wel dat hij een van de bekendste atleten van de Verenigde Staten, quarterback Tom Brady van American footballclub New England Patriots, achter zich heeft staan.

Brady zelf heeft dit overigens nog niet bevestigd, hoewel hij eind vorig jaar wel zei dat Trump 'een goede vriend' van hem was. Vorig seizoen werd hij gefotografeerd met een 'Make America Great Again'-pet van Trump in zijn kleedkamerkast. Brady's vrouw, supermodel Gisele Bündchen, liet echter via Instagram weten dat zij en haar man Trump niet steunen.

Lady Gaga (links) en Hillary Clinton tijdens een campagnebijeenkomst in North Carolina.Beeld getty
Is Tom Brady een vriend van Donald Trump?Beeld ap

Niet eerder was de strijd tussen twee Amerikaanse presidentskandidaten zo vuil en chaotisch. Met de Amerikaanse verkiezingsdag komt er een einde aan deze genadeloze strijd. We frissen nog even uw geheugen op met dit overzicht vol video's en tweets.

In de dorpjes Dixville Notch, Hart's Location en Millsfield in New Hampshire, zijn vannacht de eerste stembureaus geopend. Inwoners konden vlak na middernacht gaan stemmen.

De uitslag van Dixville was als eerste bekend: volgens Amerikaanse media gaat Hillary op kop met vier stemmen. Trump kreeg er twee. De stemming in Dixville Notch leverde bij de vorige presidentsverkiezing geen duidelijke winnaar op. Toen kregen Barack Obama en zijn Republikeinse uitdager Romney allebei vijf stemmen.

Donald Trump deed het in het dorp Millsfield veel beter dan Clinton. Daar kreeg hij 16 van de 21 stemmen.

In de rest van het land hanteren de stembureaus overigens traditionelere openingstijden. Aan de oostkust openen de eerste staten hun stembureaus om 12.00 uur Nederlandse tijd. De stembureaus in Hawaï en delen van Alaska, waar het vijf uur vroeger is dan aan de oostkust, gaan als laatste open.

De stemmen worden geteld in Dixville Notch, New Hampshire.Beeld afp
Beeld afp

Meer mensen dan ooit tevoren hebben in de VS vervroegd hun stem uitgebracht. Meer dan 46 miljoen mensen stemden vroeg, aldus Politico. Dat is ongeveer 40 procent van het totale aantal stemmers dat verwacht wordt.

De vroeg uitgebrachte stemmen zijn nog niet geteld, maar gelet op wie er precies vervroegd naar de stembus is gegaan, hebben de Democraten reden om optimistisch te zijn. Vooral veel latino's gingen vroeg naar de stembus, bijvoorbeeld in staten als Nevada en Florida. Vooral de laatste staat is een belangrijke 'swing state'.

Steeds meer stemmers staan niet geregistreerd als zijnde republikein of democraat. Ook dat maakt het moeilijker om te duiden wat de vervroegd uitgebrachte stemmen betekenen voor Hillary Clinton en Donald Trump.

De uitslag van de verkiezingen in het plaatsje Dixville Notch. Clinton krijgt vier stemmen, Trump twee.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden