Teruglezen: rumoerige dienst Mandela van minuut tot minuut

Nelson Rolihlahla Mandela werd vandaag herdacht in het Soccer City-stadion in Johannesburg. 95.000 mensen, onder wie vele wereldleiders, waren in het stadion bijeen om een laatste eer te bewijzen aan de Zuid-Afrikaanse vrijheidsstrijder. Vooral de Amerikaanse president Obama gooide hoge ogen met een meeslepende en persoonlijke toespraak. De weinig populaire Zuid-Afrikaanse president Zuma had juist moeite om nog enige sympathie te krijgen van het publiek. Vorige week donderdag verloor, zoals correspondent Kees Broere schreef, de wereld zijn 'Betere Ik'. Volkskrant.nl deed live verslag, lees het hieronder terug.

Obama afgebeeld op een groot scherm in het stadion in Johannesburg. Beeld ap
Obama afgebeeld op een groot scherm in het stadion in Johannesburg.Beeld ap

14.30 uur - Herdenking komt tot een einde
De Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma is een van de laastste sprekers in het stadion in Johannesburg, hij krijgt na veel gefluit ook nog een bescheiden applaus van het publiek. Het stadion loopt langzaam leeg. Veel mensen zijn inmiddels naar huis.

De Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma. Beeld reuters
De Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma.Beeld reuters

14.15 uur - Tweede Kamer staat stil bij Mandela
De Tweede Kamer stond vandaag aan het begin van de vergadering stil bij het overlijden van Mandela. Premier Rutte sprak de Kamer toe: 'Mandela bouwde aan een nieuwe Zuid-Afrika, met een wijsheid die kenmerkend voor hem was. Hij was een verbinder. Hij had een speciale band met Nederland. Dat maakt ons verdriet alleen maar intenser. Nederland was voor hem speciaal niet vanwege het woord apartheid, maar vanwege de strijd tegen apartheid.

'De erfenis van Mandela is blijvend. Het is zijn moed en een compromisloze keuze voor de vrijheid. Wij herdenken hem met het diepste respect.'

Premier Rutte in de Tweede Kamer. Beeld ANP
Premier Rutte in de Tweede Kamer.Beeld ANP

13.48 uur - Jacob Zuma, president van Zuid-Afrika
De Zuid-Afrikaanse president Zuma wordt voorafgegaan door een lofzanger die met luide zinnen een relatie schetst tussen het verleden en het heden. Een band zingt een lied waarin de namen Zuma en Mandela aan elkaar worden gekoppeld. Tegelijkertijd zijn veel Zuid-Afrikanen reeds naar huis, ze hebben geen behoefte om naar Zuma te luisteren.

Dan spreekt Zuma, allereerst richt hij zich tot de nabestaanden van Mandela, dan tot alle leiders en hoogwaardigheidsbekleders die bij de herdenking aanwezig zijn. Vanaf de tribune klinkt zowel gejuich als gefluit voor Zuma. Hij noemt een lied dat wordt gezongen over Mandela: 'We zingen dat hij uniek is, dat er niemand is zoals hij. De hele wereld rouwt om Mandela. Iedereen heeft een mandelamoment gehad waarin hij ons leven aanraakte. Nooit eerder heeft ons land een leven gevierd zoals we dat van Madiba vandaag vieren.'

Zuma citeert Mandela die in 1951 voor de jeugdafdeling van het ANC sprak: 'Het is waar, de strijd zal zwaar zijn. Maar de spirit van de mensen kan niet vernietigd worden.' Hij citeert ook Madiba toen die in 1962 werd veroordeeld: 'Ik ben door de wet tot crimineel gemaakt, niet om wat ik heb gedaan, maar om waar ik voor sta, om wat ik denk, vanwege mijn geweten.'

Zuma: 'De enorme emotie die wij voelden op die dag in februari 1990 toen Mandela werd vrijgelaten, zijn moeilijk om uit te drukken. Zuid-Afrika had een leider nodig als Madiba om ons door een moeilijk transitie te helpen van apartheid naar een vrije, democratische samenleving.'

De Zuid-Afrikaanse president herhaalt: 'Er is niemand als Madiba, hij was de enige in zijn soort.'

De Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma. Beeld afp
De Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma.Beeld afp

13.40 uur - President Raul Castro van Cuba
Namens Cuba spreekt president Raul Castro, broer en opvolger van de oude Fidel Castro. 'Het leven van Mandela leert ons dat alleen een gezamenlijke inspanning van alle naties een antwoord kan vormen op de uitdagingen die ons bestaan bedreigen. Cuba's kinderen hebben Afrikaans bloed in de genen. Wij hebben het privilege om te vechten en te bouwen zij aan zij met Afrikaanse naties.'

Castro memoreert het bezoek van Mandela aan Cuba, kort na zijn vrijlating. Castro: 'Mandela zei toen: 'Het Cubaanse volk heeft een speciaal plekje in de harten van de Afrikaanse volken.' Mandela zal herinnert worden omdat hij zijn ziel kon reinigen van het gif dat daar was geplant. Hij wist dat een nieuw Zuid-Afrika niet gebouwd kon worden op haat en wraakgevoelens. Eer en glorie aan kameraad Mandela en het heldhaftige volk van Zuid-Afrika.'

13.38 uur - Obama vertrokken
De Amerikaanse president Barack Obama heeft het stadion in Johannesburg inmiddels verlaten. Kijk hier de hele speech van Obama terug.

13.28 uur - De president van India
De speech van president Pranab Kumar Mukherjee van India wordt verstoord door een enthousiaste band die luide muziek speelt vanaf de tribune. De ceremoniemeester spreekt via de microfoon de band toe: 'Ik weet dat jullie het leven van Madiba willen vieren. Heb geduld, nog slechts drie sprekers te gaan. Laat de president van India uitspreken. Dankuwel.'

Mukherjee memoreert Mandela als een visionair, 'een icoon dat de hele wereld inspireerde'. 'Zijn leven en strijd staan voor hoop voor onderdrukten in Zuid-Afrika en de wereld. Hij herinnert ons met zijn geweldloze strijd tegen apartheid aan de principes van de vader van onze natie Mahatma Gandhi.'

De Indiase president schetst de paralellen tussen de Indiase vrijheidstrijder Ghandi en de Zuid-Afrikaanse Mandela. India en Zuid-Afrika rouwen samen: 'Wij staan naast jullie in jullie tijd van rouw.'

De Indiase president Mukherjee. Beeld epa
De Indiase president Mukherjee.Beeld epa

13.20 uur - De Namibische president Pohamba
Hifikepunye Lucas Pohamba, de president van Namibië, is de enige Afrikaanse leider die spreekt bij de herdenking van Mandela. 'Madiba was een uniek geschenk aan de wereld. Zijn nalatenschap zal nooit vergeten worden en zal altijd voorleven. Moge zijn ziel rusten in eeuwige vrede.'

De Namibische president Pohamba. Beeld ANP
De Namibische president Pohamba.Beeld ANP

13.15 uur - Mensen wachten niet op Zuma
Het stadion in Johannesburg loopt langzaam leeg, ondanks dat de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma nog moet spreken. NOS-correspondent Bram Vermeulen vertelt vanuit het stadion dat bijna niemand van de aanwezigen de behoefte heeft om naar Zuma te luisteren. Zuma, leider van Mandela's partij ANC, wordt achtervolgd door corruptieschandalen. Telkens als de Zuid-Afrikaanse president in beeld komt in het stadion klinkt gefluit vanaf de tribunes. Het contrast is groot met de reactie van de mensen op de speech van Obama, bij ieder woord van de Amerikaanse president hingen de mensen aan zijn lippen.

13.08 uur - De Chinese vice-president Li Yuanchao
De vice-president van China, Li Yuanchao, herinnert zich Mandela als een vriend van China. 'Mandela leidde het volk van Zuid-Afrika naar de overwinning in de strijd tegen apartheid. Het Chinese volk zal altijd de herinnering koesteren aan zijn bijdrage aan de goede relatie tussen China en Afrika. We zijn diep bedroefd door het verlies van zo'n grote vriend.' De speech wordt zin voor zin vertaalt door een tolk. Yuanchao eindigt zijn bijdrage in het Engels. 'Hoewel de grote man niet meer onder ons is, zullen zijn gedachten en geest voor altijd voorleven.'

Na de speech van de Amerikaanse president Barack Obama zijn veel aanwezigen vertrokken. De speeches van de Braziliaanse president Rousseff en de Chinese vice-president hadden, mede doordat zij moesten worden vertaald door een tolk, niet het opzwepende karakter van die van Obama.

13.00 uur - Braziliaanse president Dilma Rousseff
Na Obama spreekt de Braziliaanse president Dilma Rousseff. Ze prijst Mandela als een voorbeeld voor Zuid-Afrika, voor Brazilië, voor Zuid-Amerika en de hele wereld. 'Mandela's gevecht en dat van Zuid-Afrika werd een model voor iedereen die vecht voor gerechtigheid, vrijheid en gelijkheid.'

'Hij inspireerde vrouwen en mannen, jongeren en volwassenen om te vechten voor onafhankelijkheid en sociale rechtvaardigheid.' De Brazilianen zijn trots op het Afrikaanse bloed in hun aderen, zegt Rousseff. 'Het Braziliaanse volk buigt voor de herinnering aan Mandela.' Tot slot deelt ze haar medeleven met de nabestaanden van Mandela en het volk van Zuid-Afrika. Ze sluit af: 'Lang leve Mandela voor altijd!'

De Braziliaanse president Rousseff in Johannesburg. Beeld reuters
De Braziliaanse president Rousseff in Johannesburg.Beeld reuters

12.50 uur - Obama: 'Mandela inspireert me een beter mens te zijn'
'Een man als Mandela kon niet alleen de gevangene bevrijden, maar de cipier ook', zegt Obama in zijn speech in het Soccer City-stadion in Johannesburg. 'Verzoenen is niet het verleden vergeten, maar het bestrijden met de waarheid. Hij veranderde wetten, hij veranderde harten. Voor het volk van Zuid-Afrika en iedereen die hij wereldwijd inspireerde, is dit een tijd van rouw, en een tijd om een heroïsch leven te vieren. Het is ook een tijd van reflectie. Om ons af te vragen hoe goed we zijn lessen hebben toegepast in ons eigen leven.'

'Het is een vraag die ik mezelf stel, als mens en president. De VS heeft een lange periode van rassensegregatie overwonnen. Michelle en ik zijn schatplichtig aan die strijd. Onze vooruitgang mag echter niet verhullen dat er nog een lange weg is te gaan. We zien nog steeds kinderen lijden onder honger en ziekte. In de hele wereld zitten nog mensen vast vanwege hun overtuiging, seksuele oriëntatie en geloof. Wij moeten ook handelen in naam van rechtvaardigheid en vrede. Er zijn te veel mensen die Mandela's waarden van gelijkheid steunen, maar geen verantwoordelijkheid dragen voor maatregelen om ze ook na te leven. (...) Er zijn te veel van ons die aan de zijlijn cynisch achteroverleunen. '

Zuid-Afrika, zegt Obama, laat zien dat verandering mogelijk is. Laat zien dat we iets kunnen bereiken door te geloven in gelijkheid.

'Iemand als Mandela zullen we nooit meer zien. Maar jonge mensen van Afrika, jullie kunnen ook zoiets bereiken. Dertig jaar geleden, als student, leerde ik over Mandela. Het maakte iets in me wakker, en ik begon aan de reis die me hier bracht. Hoewel ik nooit zo'n groot voorbeeld zal zijn als Mandela, inspireert hij mij een beter mens te zijn.'

Obama spreekt tijdens de herdenking van Mandela. Beeld epa
Obama spreekt tijdens de herdenking van Mandela.Beeld epa
Een vrouw in het Soccer City-stadion in Johannesburg. Beeld afp
Een vrouw in het Soccer City-stadion in Johannesburg.Beeld afp

12.31 uur - Barack Obama
Dan is het de beurt aan de Amerikaanse president Obama.

Het is hem, zegt hij, een grote eer om in Johannesburg te zijn. Om een leven als dat van niemand anders te vieren. Hij bedankt Zuid-Afrika voor het delen van Mandela met de wereld.

Mandela's strijd was de strijd van alle mensen ter wereld en in Zuid-Afrika, zegt Obama. 'Madiba, geboren tijdens de Eerste Wereldoorlog, zou uitgroeien tot de laatste grote bevrijder van onze wereld. Net als Martin Luther King gaf hij een stem aan zaken. Als Lincoln wist hij zijn land bijeen te houden. Net als de founding fathers van de Verenigde Staten kon hij de vrijheid van toekomstige generaties garanderen. Hij werd niet alleen gekozen tot president, maar was ook bereid af te treden na één termijn.

'Het is verleidelijk hem alleen te herdenken als een icoon die glimlacht, maar daar was hij het zelf helemaal niet mee eens. Madiba wilde zijn twijfels met ons delen, zijn misrekeningen, zijn overwinningen. Ik ben geen heilige, zei hij, tenzij je een heilige definieert als een zondaar die blijft proberen.

'Hij heeft ons laten zien wat mogelijk is in ons eigen leven. Obama herhaalt de woorden van Mandela, waarin hij zei bereid te zijn te leven voor een ideaal, maar ook om daarvoor te sterven.'

Mandela begreep de banden die mensen door hun ziel verbindt, zegt Obama. Hij snapt, als het Afrikaanse woord ubuntu, dat wij allemaal verbonden zijn op manieren die we zelf niet zien.

President Obama bij aankomst. Beeld afp
President Obama bij aankomst.Beeld afp

12.28 uur - Obama schudt Castro de hand
Historisch moment terwijl de Amerikaanse president Obama het podium bestijgt: hij schudt de hand van de Cubaanse president Raúl Castro. Cuba en de VS golden lang als aartsvijanden.

12.14 uur - Mevrouw Zuma
Nkosazana Dlamini Zuma is aan het woord. ze is de ex-vrouw van de huidige president van Zuid-Afrika, en voorzitter van de Afrikaanse Unie. Overigens de eerste vrouw die dat is. Haar inleiding wordt onderbroken door ceremonieleider Ramaphosa, er wordt te hard gezongen. Of men daar mee wil ophouden.

'Afrika rouwt', zegt Zuma. Maar tegelijkertijd wordt het leven van Afrika gevierd. 'We zijn trots op je, Madiba.'

'Mandela was altijd bereid te luisteren naar mensen, ook als hij het niet met ze eens was. Praten met hem was altijd een les.' Mandela, zegt Zuma, gaf niet alleen Zuid-Afrika vorm, maar ook Afrika en de wereld.

12.06 uur - Willem-Alexander
Mocht u zich afvragen of koning Willem-Alexander binnen is: dat is hij. Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken, ook aanwezig, plaatste onderstaande foto op zijn Facebookpagina.

12.00 uur - Ban Ki-moon
Volgende spreker is VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon. Namens de Verenigde Naties biedt hij zijn excuses aan. Hij hoopt dat we snel de regenboog te zien krijgen, refererend aan Zuid-Afrika als regenboognatie, zoals Mandela het land ook doopte.

'Nelson Mandela was meer dan een van de grootste leiders van ons tijdperk. Hij was een van de grootste leiders. Hij was een voorbeeld voor ons allen.' (...) 'De Zuid-Afrikaanse democratische transitie was ook een overwinning van de idealen van de VN, en iedereen die ooit het gif van racisme heeft gevoeld.'

Terwijl oud-president Bush van de Verenigde Staten in beeld komt, wordt gefloten in het stadion.

'Mandela', vervolgt Ban Ki-moon zijn verhaal, had een hart dat groter was dan dit stadion. 'Moge hij rusten in vrede.' Ki-moon sluit af met een paar woorden in het Xhosa.

11.56 uur - Obama
Na de woorden van de kleinkinderen van mandela wordt gevraagd om de applaudiseren als iemand gesproken heeft, en er wordt gevraagd om discipline. Ceremonieleider Ramaphosa moet zijn woorden onderbreken, want de Amerikaanse president Obama is aanwezig en wordt met luid gejuich ontvangen.

De vraag om discipline is vermoedelijk ook vanwege het constante gejoel als Jacob Zuma, de huidige president van Zuid-Afrika in beeld komt.

Graca Machel, weduwe van Mandela, wordt begroet door Winnie Mandela. Beeld getty
Graca Machel, weduwe van Mandela, wordt begroet door Winnie Mandela.Beeld getty

11.52 uur - Kleinkinderen
Na een dankwoord aan vertegenwoordigers van een aantal aanwezige landen, worden een paar van Mandela's kleinkinderen naar voren gevraagd. Hij had er 18.

Mandela, je torende boven de wereld uit, zegt een van hen. 'Wij groeten je, Madiba.'

'Een reus is gevallen, hij verlichtte onze weg naar de vrijheid, naar vrede en verzoening.'

null Beeld afp
Beeld afp
Mandela's oudste kleinzoon, Mandla Mandela. Beeld reuters
Mandela's oudste kleinzoon, Mandla Mandela.Beeld reuters

11.42 uur - Familie
Vervolgens is het de beurt aan de familie, in dit geval Thanduxolo Mandela.

'We zijn hier ook om een geweldig leven te vieren. Vandaag bestaat er vooral dankbaarheid voor zijn leven. Namens de familie wil ik iedereen bedanken en alle religieuze stromingen ter wereld voor hun gebeden voor ons. Ons verdriet wordt met de dag minder vanwege het internationale verdriet om onze stichter. (...) Mandela was een groots man, maar nedering in alle dingen.'

'Hij ging om met koningen, koninginnen en presidenten, maar ook met gewone mensen. Hij was altijd een man an het bolk. Hoe groot de eerbetonen aan hem ook waren, hij wist waar hij thuishoorde. hij is een kind van Afrika, een kind van Thembu. Je zult altijd herinnerd worden. Wat daar zo mooi aan is, is dat Mandela gewild zou hebben dat de machtigen en de zwakken, de rijken en de armen, iedereen deelt het rouwen hier. Ik weet zeker dat Madiba glimlacht vanuit de hemel. Dit is wat hij wilde. De gelijkheid van mensen, de broederschap der mensenheid. Daar streefde hij zijn hele leven naar.'

(...)

'Laten we bidden om de droom in leven te houden, en het menselijke in elkaar te blijven zien. Wij, de familie van Mandela, gaan met u een afspraak aan. We zullen ons blijven inzetten voor de waarden en ideeën waar Mandela voor stond. In deze geest hopen wij dat u ons zult blijven steunen en leiden. Omdat we zijn wie we zijn vanwege u. Hij zou niet minder hebben geaccepteerd. Laat de roep om zijn nalatenschap in ere te houden tot ver buiten onze grenzen klinken. We moeten van onze wereld een betere plek maken.'

11.29 uur - Andrew Mlangeni
Medegevangene Mlangelni spreekt. Hij zat gevangen met Mandela op Robbeneiland. Hij was een van de eerste die zei dat we rekening moesten houden met het verscheiden van Mandela.

De verbinding met Zuid-Afrika hapert, maar tussendoor is te horen wat Mlangeni zegt: 'Ik ben heel blij met de enorme hoeveelheid liefde en bewondering die door u getoond wordt. Madiba kijkt op ons neer. En het leidt geen twijfel dat zijn glimlacht terwijl hij de mensen in zijn geliefde land ziet, die zijn verenigd in het vieren van zijn geliefde leven.'

Mandela was een 'geweldig voorbeeld na zijn vrijlating', zegt Mlangeni. 'Hij beschreef zijn onderdrukkers als integere mensen. 'Nelson Mandela was een inspiratie voor ons met zijn opoffering en geduld. Hij gaf hoop toen er geen hoop was. Hij perste optimisme uit negativiteit en zorgen. Het is moeilijk zo'n individu te vergelijken met algemene idealen.'

Dankzij het leiderschap van Mandela, zegt Mlangeni, is hij de persoon geworden die hij nu is. 'Daarvoor kan ik hem niet genoeg danken.' 'We moeten samen wijs genoeg en vastbesloten zijn om de waarden van Mandela in erer te houden.'

Een beregende afbeelding van Nelson Mandela in Soccer City in Johannesburg. Beeld getty
Een beregende afbeelding van Nelson Mandela in Soccer City in Johannesburg.Beeld getty

11.10 uur - Religieuze opening
Door leiders van verschillende wereldreligies - het jodendom, het hindoeisme, de islam en het christendom, wordt de dienst geopend. Te beginnen met Warren Goldstein, de opperrabijn van Zuid-Afrika, die Mandela vergelijkt met de bijbelse Jozef. Door hindoe- en moslimleiders wordt Mandela vervolgens 'onze vader' en 'icoon van vrede' genoemd.

Intussen is de Amerikaanse president Obama vertrokken naar het stadion tijdens het begin van de dienst, volgens de correspondent van AFP in Zuid-Afrika Johannes Myburgh.

Thabo Makgoba, aartsbisschop van Kaapstad, hoopt dat Zuid-Afrikanen en de rest van de wereld de waarden waar Mandela voor stond kunnen vasthouden in hun harten en hoofden.

Het stadion in Johannesburg. Beeld anp
Het stadion in Johannesburg.Beeld anp

11.03 uur - Welkom
Ceremonieleider Cyril Ramaphosa heet de aanwezigen welkom, met name de leiders van Zuid-Afrika en hun voorgangers, en de familie van Nelson Mandela. Met name bij oud-president Mbeki en de weduwe en ex-vrouwen van Mandela wordt uitbundig gejuicht.

Meer dan honderd landen zijn vertegenwoordigd in Zuid-Afrika, zegt Ramaphosa, hij bedankt Zuid-Afrika voor de manier waarop Mandela, 'onze vader'.

De regen, zegt Ramaphosa, kon hij niet stoppen. 'Maar in Zuid-Afrika zegt men: als het regent tijdens je begrafenis, staan de poorten van de hemel hoogstwaarschijnlijk open.'

'Op vele manieren willen we Madiba vandaag zeggen dat zijn lange mars over is, dat hij van het uitzicht kan gaan genieten. Zijn lange mars is over, de onze moet nog beginnen.'

undefined

Aartsbisschop Desmond Tutu en Kofi Annan, oud-secretaris-generaal van de VN. Beeld ap
Aartsbisschop Desmond Tutu en Kofi Annan, oud-secretaris-generaal van de VN.Beeld ap

10.59 - De herdenkingsdienst is begonnen, met een koor dat het Zuid-Afrikaanse volkslied ten gehoren brengt.

10.51 uur - Afwezigen
Uiteraard is niet elke wereldleider in het stadion in Johannesburg. Dat zou in sommige gevallen te maken kunnen hebben met de gedeelde geschiedenis van sommige landen met Zuid-Afrika. De Israëlische premier Netanyahu zei eerder deze week dat een reis naar Zuid-Afrika te duur is. Maar daarbij had de Israëlische regering nauwe banden met het apartheidsregime in Zuid-Afrika, en Mandela's ANC juist met de Palestijnen. Ook de Turkse president en premier zijn niet aanwezig, volgens correspondent Bram Vermeulen (nu namens de NOS in Zuid-Afrika, daarvoor in Turkije) mogelijk omdat het ANC goede banden onderhield met de Koerdische afscheidingsbeweging.

Groot-Brittannië, de voormalig kolonisator, stuurt premier Cameron zijn voorgangers Mayor en Blair. Namens, eveneens voormalig kolonisator, Nederland zijn, zoals eerder bekend, koning Willem-Alexander en minister Timmermans van Buitenlandse Zaken aanwezig. Dat premier Rutte niet gaat, is protocol; Willem-Alexander is als koning staatshoofd.

10.29 uur - Vertraging
De regen zorgt, het is misschien bekend, voor vertraging. Nog niet alle gasten en mensen zijn binnen in het stadion, vermoedelijk vanwege het weer. De herdenkingsbijeenkomst zou om 10.00 uur beginnen.

Intussen worden de aanwezige wereldleiders begroet, zoals de president van Cuba, Raúl Castro, en premier Li van China. Ook de familie, inclusief weduwe Graca Machel en ex-vrouw Winnie Mandela is binnen.

10.26 uur - Pienaar
Veel aandacht voor de aankomst van Francois Pienaar. Hij was aanvoerder van het rugbyteam dat in 1995 wereldkampioen rugby werd. Rugby gold, en geldt deels, als een blanke sport bij uitstek in Zuid-Afrika, maar Mandela kwam kijken bij de finale. Bij de ceremonie, daarna, waarbij het team werd geëerd, droeg Mandela bovendien het shirt van de Springboks, zoals het team genoemd wordt. Met het nummer van Pienaar.

Francois Pienaar bij aankomst in het stadion. Beeld ap
Francois Pienaar bij aankomst in het stadion.Beeld ap

10.19 uur - ANC
Het stadion begint behoorlijk vol te raken, zegt NOS-correspondent Bram Vermeulen vanuit Soccer City in Johannesburg. Maar ondanks dat is de energie er niet minder om. 'De sfeer heeft iets van de voetbalwedstrijd om de wereldbeker in 2010.'

Dat het niet helemaal vol zit, zou ook te maken kunnen hebben met de populariteit van het ANC in Zuid-Afrika, de partij van Mandela. Het ANC anno 2013 is niet het ANC van Mandela. Ook zijn er veel mensen aanwezig met de rode baret van de Economic Freedom Fighters, opgericht door oud-voorzitter van de ANC-jeugdliga Julius Malema, die het ANC moest verlaten.

Tijdens zijn korte interview komt oud-president Mbeki binnen, onder luid gejuich.

null Beeld afp
Beeld afp
Soccer City, vanochtend. Beeld reuters
Soccer City, vanochtend.Beeld reuters

10.07 uur - Regen
Vol is het stadion nog lang niet, dat kan iets te maken hebben met de regen in Zuid-Afrika. Hoewel het er nu zomer is, regent het al dagen. Voor vandaag gelden voor sommige delen van het land zelfs waarschuwingen vanwege het vele water. Ondanks de regen loopt het stadion overigens wel vol, volgens correspondent Kees Broere.

Behalve Bono, die kennelijk achter hem zit, zijn Desmond Tutu binnen, evenals oud-president Jimmy Carter, premier David Cameron van Groot-Brittannië en Jacob Zuma, president van Zuid-Afrika.

09.56 uur - Veiligheid
Veel is er van tevoren te doen over de veiligheid van de wereldleiders en andere aanwezigen in het stadion. Achter het podium waar de wereldleiders zitten is kogelvrij glas geplaatst, maar volgens Verashni Pillay, redacteur van de krant Mail & Guardian, worden tassen van de aanwezigen niet echt doorzocht.

De 14-jarige Thomas in het Soccer City-stadion in Johannesburg. Beeld ap
De 14-jarige Thomas in het Soccer City-stadion in Johannesburg.Beeld ap

09.34 uur - Nelson Rolihlahla Mandela Madiba Khulu Tata
Mandela zal vandaag ook veelvuldig Madiba genoemd worden, naar de clanname die hij kreeg van het Xhosa-volk. Maar wanneer mag je hem eigenlijk Madiba noemen, en hoe zit het met zijn andere (bij-)namen? Uitleg staat hier.

Het FNB-stadion in Johannesburg waar de herdenkingsdienst voor Mandela vandaag plaatsvindt. Beeld ap
Het FNB-stadion in Johannesburg waar de herdenkingsdienst voor Mandela vandaag plaatsvindt.Beeld ap

08.57 uur - De toespraken
President Jacob Zuma van Zuid-Afrika houdt een toespraak en ook internationale leiders als Barack Obama (VS), Raúl Castro (Cuba), Dilma Rousseff (Brazilië) en Ban Ki-moon (VN) zullen spreken. Tientallen staatshoofden en regeringsleiders wonen de herdenking bij. Ook beroemdheden die zich keerden tegen de apartheid, zoals Bono en Peter Gabriel zijn afgereisd.

De NOS zendt de plechtigheid rechtstreeks uit op Nederland 1 vanaf 10 uur (Nederlandse tijd). In Zuid-Afrika zelf is de dienst op tal van plaatsen te volgen via grote schermen. Volgens de planning zal het eerbetoon ongeveer 4 uur duren.

Het officiële programma van de herdenkingsbijeenkomst vandaag. Beeld -
Het officiële programma van de herdenkingsbijeenkomst vandaag.Beeld -

08.20 uur - Stadion stroomt vol
Het Soccer City-stadion begint langzaam vol te lopen voor de herdenkingsdienst voor Nelson Mandela. Regeringsleiders en staatshoofden, Zuid-Afrikanen en miljoenen anderen over de hele wereld zullen daar vandaag Nelson Mandela herdenken.

De herdenking is een van de grootste bijeenkomsten van wereldleiders in de recente geschiedenis. In de wijk Soweto in Johannesburg zullen ongeveer honderd hoogwaardigheidsbekleders, onder wie koning Willem-Alexander, een ceremonie bijwonen voor de overleden oud-president.

Lange rijen
Dinsdagochtend stonden er al lange rijen Zuid-Afrikanen met paraplu's bij de ingang van het enorme voetbalstadion in Johannesburg. Sommigen van hen hebben daar al sinds maandagnacht staan wachten. Allemaal hopen ze aanwezig te kunnen zijn bij de herdenkingsdienst.

De poorten van het stadion zijn om 05.30 uur opengegaan, een half uur later dan gepland. Veel Zuid-Afrikanen komen te voet naar het stadion, waar Mandela voor het laatst in het openbaar verscheen tijdens het wereldkampioenschap voetbal in 2010. Anderen komen per trein, die dinsdag gratis rijdt, net als de bus. Ze dragen Zuid-Afrikaanse vlaggen, ze zingen en dansen. Honderden agenten houden de situatie rondom het stadion in de gaten. De meeste wegen in de omgeving zijn om veiligheidsredenen afgesloten.

null Beeld ap
Beeld ap
Zingende en dansende mensen in Soccer City. Beeld reuters
Zingende en dansende mensen in Soccer City.Beeld reuters
Een van de afbeeldingen van Nelson Mandela die aan de buitenzijde van het FNB-stadion in Johannesburg, ook wel bekend als Soccer City, worden bevestigd. Beeld reuters
Een van de afbeeldingen van Nelson Mandela die aan de buitenzijde van het FNB-stadion in Johannesburg, ook wel bekend als Soccer City, worden bevestigd.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden