Live

Teruglezen - PvdA'er Arib wint met 83 stemmen van VVD'er Elias

PvdA-Kamerlid Khadija Arib is door 83 Kamerleden gekozen tot de nieuwe Kamervoorzitter. Ze won van VVD'er Elias, CDA'er Van Toorenburg en PVV'er Bosma. De Volkskrant deed live verslag van de verkiezing. Lees het hieronder terug.

Arib krijgt een peptalk van fractieleider Samsom. Beeld anp

13 januari 2016, 20:35

'Ik dank jullie'

De drie andere kandidaten feliciteren en zoenen de nieuwe Kamervoorzitter Arib.

Arib richt een eerste woord tot de Kamer: 'Ik zal er alles aan doen om het komende jaar deze Kamer alle ruimte te geven. Ik dank jullie. Ik ben een beetje ontroerd, dus ik stop hier.' Ze schorst de vergadering.

Op Twitter volgt meteen een eerste uithaal van Wilders: 'Wat een nepparlement! De beste kandidaat wordt het niet en we eindigen met een Marokkaanse voorzitter.' De PVV-fractie stemde blanco in de laatste ronde. Wilders verlaat de zaal zonder Arib te feliciteren. PVV'er Bosma, die in de derde ronde strandde met 11 stemmen, feliciteerde Arib wel uitgebreid.

Arib en Bosma tijdens de verkiezing van de nieuwe Kamervoorzitter. Beeld anp

13 januari 2016, 20:31

Arib wint met 83 stemmen

Stemuitslag ronde 4:
Elias: 51
Arib: 83
Ongeldig: 15

PvdA-Kamerlid Arib wint met een overtuigende meerderheid de verkiezingen voor het Kamervoorzitterschap.

13 januari 2016, 20:22

Laatste keer stemmen tellen

Ook de vierde en laatste ronde zit erop. Het stembureau telt de stemmen.

Kamerleden worden één voor één bij het stembureau geroepen. Beeld anp
VVD-kandidaat Ton Elias. Beeld anp

13 januari 2016, 20:15

Ronde 4, de laatste ronde

Het is tijd voor ronde 4, dit keer écht de allerlaatste. Alleen stemmen op Arib (PvdA) en Elias (VVD) zijn nog geldig.

Kamerlid Henk Krol brengt zijn stem uit. Beeld anp

13 januari 2016, 19:48

Uitslag ronde 3

Bosma: 11
Van Toorenburg: 32
Elias: 44
Arib: 60
Ongeldig: 2

Er is een vierde ronde nodig tussen Arib en Elias, de kandidaten van PvdA en VVD. Arib staat 16 stemmen voor op Elias. Er zijn nog 45 stemmen van de twee andere kandidaten te verdelen over Arib en Elias.

13 januari 2016, 19:41

Stemmen tellen ronde 3

Momenteel telt het stembureau de stemmen van ronde 3.

13 januari 2016, 19:22

Uitslag ronde 2

Bosma: 13
Van Toorenburg: 34
Elias: 43
Arib: 56
Vermeij: 2
Ongeldig: 1

Wij waren in de veronderstelling dat nu een laatste ronde volgt tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen. De procedure blijkt anders te zijn. Omdat ook stemmen zijn uitgebracht op Vermeij, die geen kandidaat is, gaat ook de derde ronde tussen de vier kandidaten: Van Toorenburg, Elias, Bosma en Arib.

Op naar ronde 3 (niet langer een 'vrije ronde') met de vier kandidaten.

13 januari 2016, 19:06

Tweede keer stemmen tellen

De tweede ronde zit erop. De stemmen worden geteld. De vergadering is opnieuw geschorst. Hierna gaan de twee kandidaten met de meeste stemmen door.

13 januari 2016, 18:56

Stemmingsronde 2

Het is tijd voor de tweede ronde. Wederom doen alle kandidaten mee. Dit keer zijn de briefjes niet oranje, maar blauw.

13 januari 2016, 18:54

Schorsing loopt uit

Die schorsing van tien minuten blijkt flink uit te lopen. We wachten tot de fracties terugkeren en met de tweede ronde kan worden begonnen.

13 januari 2016, 18:36

Arib aan kop in eerste ronde

En de uitslag van de eerste ronde luidt:
'Er zijn 146 geldige stemmen uitgebracht en drie ongeldige stemmen. 2 stemmen op mevrouw Vermeij (die geen kandidaat is, red.). 16 stemmen op de heer Bosma. 30 stemmen op mevrouw Van Toorenburg. 40 stemmen op de heer Elias. 58 stemmen op mevrouw Arib.'

De vergadering wordt 10 minuten geschorst zodat de fracties kunnen overleggen. Daarna volgt een tweede stemronde waar alle kandidaten aan deelnemen. De twee kandidaten met de meeste stemmen gaan dan door naar een laatste ronde. Zoals het er nu uitziet zijn dat Arib en Elias, de coalitiekandidaten.

13 januari 2016, 18:23

Stemmen worden geteld

De eerste ronde zit erop. Het stembureau telt de stemmen.

13 januari 2016, 18:03

Stemmingen

Kamerleden Van Nispen (SP), Maij (PvdA), Van der Linden (VVD) en Bruins Slot (CDA) zijn aangesteld als leden van het stembureau. Op verzoek van de SP zal na de eerste stemronde tien minuten pauze worden ingelast voor overleg (mocht een tweede ronde nodig zijn).

Het stemmen gaat hoofdelijk en wordt gedaan met stembriefjes. 149 Kamerleden zijn aanwezig, alleen GroenLinks-leider Jesse Klaver is er niet. Hij heeft net een tweede kind gekregen. Elk Kamerlid wordt bij naam naar voren geroepen om zijn of haar briefje in de stembus te doen.

Als in de eerste ronde geen enkele kandidaat een meerderheid haalt, volgt een tweede ronde met alle vier de kandidaten. Mocht een derde ronde nodig zijn, dan gaat het tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen uit de tweede ronde.

De kandidaten in Vak K. Beeld anp

13 januari 2016, 17:53

debat geschorst, om 19 uur stemmingen

Alle kandidaten hebben zich verdedigd in het debat met de Kamer. Rond 19.00 uur volgen de stemmingen. In maximaal drie ronden moet blijken wie een meerderheid van de stemmen krijgt.

PVV'er Martin Bosma maakte indruk met een humorvol en strak betoog, maar hij heeft niet expliciet afstand genomen van de opvatting van PVV-leider Wilders dat de Kamer een 'nepparlment' is. Ook PvdA-kandidaat Khadija Arib maakte de Kamer meerdere keren aan het lachen. Zij hoefde na haar verhaal geen enkele vraag te beantwoorden. De betogen van VVD'er Elias en CDA'er Van Toorenburg waren een stuk zakelijker.

Van Toorenburg en Bosma in Vak K. Beeld anp

13 januari 2016, 17:32

'Ik heb liefde voor het parlement'

ChristenUnie-Kamerlid Voordewind vraagt hoe Bosma zal omgaan met zijn eigen fractievoorzitter en opmerkingen als 'nepparlement'. Bosma: 'Ik ben een robot met het reglement van orde op mijn harde schijf. Ik ben niet bang voor een hard debat. Is onze geloofwaardigheid ermee gediend om de mening van 40 procent van de burgers buiten de orde te plaatsen?'

Keijzer van het CDA vraagt: 'Vindt u ook dat u voorzitter bent van een 'nepparlement'?' Bosma: 'Ik heb mijn liefde voor het Nederlands parlement net beleden. Verder heb ik geen mening over hetgeen mensen hier zeggen. Dat is een procedureel antwoord, maar u kunt geen ander antwoord verlangen van een voorzitter.' Bosma laat zich niet verleiden tot een mening over Wilders' opmerking 'nepparlement'.

Verhoeven van D66 probeert het nog een keer: 'Is dit een nepparlement, ja of nee?' Bosma: 'Ik sta hier als kandidaat-voorzitter. Ik heb geen enkele mening over wat mensen zeggen. Maar ik zal altijd vechten voor de vrijheid van meningsuiting van Kamerleden.'

13 januari 2016, 17:02

Kandidaat Bosma (PVV)

Het woord is tot slot aan Martin Bosma, kandidaat van de PVV. 'De heer Van Vliet is bereid op mij te stemmen mits hij meer spreektijd krijgt. Bij dezen geregeld.' Bosma heeft meteen de lachers aan zijn broek hangen. 'Krol heeft een interessant voorstel: hij wil een voorzitter die lid is van géén partij.'

Hij vat samen waarom hij geschikt is: 'Ervaring.' Zijn doel als voorzitter is 'het verhaal zichtbaar maken'. 'Als tegenstellingen ergens zichtbaar moeten zijn, dan is dat hier. Als ik een goede voorzitter ben, dan slaag ik erin om dat debat zichtbaar te maken.'

Er staat nergens geschreven dat lange debatten beter zijn dan korte, zegt hij. 'Ik zorg er graag voor dat u op tijd naar huis kunt. Ik hou het graag strak en los tegelijkertijd. We moeten onszelf niet te serieus nemen.'

Richting de SP zegt hij: 'De voorzitter heeft geen mening. Ik denk dat u er goed aan doet diegene te kiezen die u het beste vindt.' Hij memoreert zijn ervaring als ondervoorzitter.

Over zijn bestuurservaring, grapt hij: 'Ik was ooit directeur van Radiogroep Nederland. Ik heb het met succes geleid, weliswaar richting faillissement.'

Hij predikt 'het feest van de dualisme'. De Kamer moet weer een leew worden tegenover het kabinet, zegt Bosma. 'We ontvangen antwoorden en stukken veel te laat of ze zijn onvolledig. Er wordt gelekt vanaf half juli tot aan Prinsjesdag. Daar moeten we hard op ingrijpen. Bewindspersonen beantwoorden vaak met jij-bakken. Ik vind dat aftredende bewindspersonen hier afscheid moeten nemen.'

Hij spreekt zijn talen: 'Ik heb in New York gewoond. Ik heb in Parijs gestudeerd.'

Bosma is niet van de schuttingtaal, zegt hij. 'Een precieze grens is er niet, die is zeer flexibel. Het is zeer persoonlijk wat beledigend is. Ik zit op die stoel gewoon als een robot en op mijn harde schijf staat maar één ding en dat is het reglement van orde.'

Hij spreekt met zeer veel liefde over 'onze staten-generaal'. 'Sommige parlementariërs houden zoveel van dit parlement dat zij zich zorgen maken over de representativiteit ervan. Hier wordt heel anders gedacht dan erbuiten. De heer Wilders heeft er een woord aan verbonden. Het verwijt van de representativiteit van dit parlement gaat lang terug, eigenlijk is D66 erop gebouwd. Van Mierlo claimde al een gebrek eraan. Ik ga geen woorden verbieden. Ik zal daar niet op ingrijpen. Ik denk dat we goed moeten luisteren naar wat buiten gebeurt.'

Hij houdt de Kamerleden voor dat hij ze allemaal heeft beëdigd toen hij als vervangend voorzitter optrad aan het begin van deze kabinetsperiode. Hij wil benadrukken dat hij als voorzitter geen 'partijman' is. Tot slot zegt hij: 'De beste moet het worden. Als u vindt dat ik het het beste doe, stem dan gewoon op mij. De stemming is geheim, niemand komt erachter, ook uw fractieleider niet.'

PVV-Kamerlid en voorzitterskandidaat Martin Bosma. Beeld anp

13 januari 2016, 16:47

Elias: 'Presidium niet uitbreiden'

In tegenstelling tot PvdA'er Arib staan er voor VVD'er Elias wel Kamerleden bij de interruptiemicrofoons met vragen. Van Tongeren van GroenLinks wil weten wat Elias vindt van de beperkte invloed van kleine fracties in het presidium. Elias: 'Ik zou er echt tegen zijn als we het presidium nog groter maken dan het nu al is. Het moet werkbaar blijven.'

Op vragen van Kamerlid Roland van Vliet zegt Elias dat hij naast kabinetsleden ook Kamerleden zal aansporen tot het geven van antwoorden tijdens interruptiedebatten.

Tegen Kamerlid Kuzu maakt Elias duidelijk dat hij streng zal zijn in het toestaan van veel interrupties. Hij is voorstander van een bondig debat.

13 januari 2016, 16:21

Kandidaat Elias (VVD)

Als derde spreekt kandidaat Ton Elias van de VVD. Hij zegt als eerste dat hij ook voorzitter wil zijn voor Kamerlid Louis Bontes, die zei dat alle kandidaten 'vier keer niks' waren. In reactie op vragen van de SP zegt Elias: 'Liberalen hebben ook idealen. Een van mijn idealen is om het echte debat terug te brengen in de Kamer. Ik vind oprecht dat er een voorzitter moet zijn die houdt van het debat en die met liefde voor de democratie zo'n debat voorzit.'

Hij benadrukt dat hij er persoonlijk allerlei meningen op na houdt, maar 'als Kamervoorzitter vind ik niks'. 'Het is aan de voorzitter van de Kamer om uitvoering te geven aan de wens van de Kamer.'

Elias zegt voorstander te zijn van de 'Verbeet-doctrine', Kamerleden kunnen elkaar op uitspraken aanspreken. De grens in het debat ligt wat hem beteft bij de wet die buiten het parlement geldt, zegt hij. 'Het is aan de voorzitter om bepaalde grenzen van goed fatsoen en goede smaak te bewaken.' Een voorzitter moet in uitzonderlijke gevallen ingrijpen, maar hij zal daarin zeer terughoudend zijn, zegt hij.

Een belangrijke kwestie vindt hij de rol van de Kamervoorzitter bij de kabinetsformatie. De koning speelt daarin niet langer de rol van bemiddelaar. Verkiezingen komen er over uiterlijk een jaar aan, daarom vindt hij het van belang om daarover als Kamer na te denken.

Ook Elias benadrukt dat hij oor en oog zal hebben voor minderheden in de Kamer. Wel zegt hij: 'Het is naar mijn mening heel netjes geregeld.'

Hij belooft vast dat hij na de volgende Kamerverkiezingen weer zijn vinger zal opsteken voor het Kamervoorzitterschap.

VVD-kandidaat Ton Elias. Beeld anp

13 januari 2016, 15:58

Kandidaat Arib (PvdA)

Vervolgens mag Khadija Arib (PvdA) zich verdedigen. 'Ik heb gesolliciteerd omdat de functie een prachtig ambt is en een eervolle functie in onze parlementaire democratie. Afgelopen drie jaar heb ik als eerste ondervoorzitter jullie Kamer heel vaak voorgezeten.' Ze wil het goede voorbeeld geven en belooft 'kort en bondig' te zullen zijn.

Ze belooft op te zullen komen voor minderheden in de Kamer. 'De Kamer moet gelijkwaardig worden gezien en behandeld.' Ook de informatievoorziening van kabinet richting Kamer vindt ze van belang. 'Alle collega's moeten tijdig en fatsoenlijk worden geïnformeerd.'

Ze heeft veel over zichzelf in de krant gelezen, zegt ze. 'Eén kwalificatie waar ik me in kan vinden, is dat ik een lastpak ben. Dat komt me goed van pas.' Ze belooft ook een lastpak te zijn richting het kabinet als dat informatie moet verschaffen aan de Kamer.

Vervolgens spreekt ze over het aanzien van de Kamer. 'Het aanzien dat zijn wij, alle honderdvijftig Kamerleden.' Volgens Arib mag een debat emotioneel zijn, maar wordt het vervelend als personen worden beledigd. 'Het is als Kamervoorzitter belangrijk daar wat van te zeggen.' Ze belooft te zullen ingrijpen en daarmee bedoelt ze: 'Er iets van zeggen, meer is het niet.'

Met humor weet ze vragen over haar talenkennis te pareren. 'Ik spreek geen Engels zoals Frans Timmermans, maar het is ook geen Louis van Gaals. Ik zit er ergens tussenin.' Veel Kamerleden lachen en roffelen op de bankjes. Ze heeft als ondervoorzitter gasten mogen ontvangen in de Kamer en met hen Engels gesproken. 'Ik heb daar geen klachten over gekregen.'

Over haar managementervaring zegt ze: 'Ik ben 1,5 jaar fractiesecretaris van de PvdA, dat geldt als vijf jaar ervaring.'

Na haar betoog, komen vanuit de Kamer geen vragen.

PvdA-kandidaat Khadija Arib. Beeld anp
De vier kandidaten in Vak K: Elias (VVD), Arib (PvdA), Van Toorenburg (CDA), Bosma (PVV). Beeld anp

13 januari 2016, 15:43

'Ik ben een verbindend leider'

Vervolgens krijgen Kamerleden de gelegenheid om aanvullende vragen te stellen aan Van Toorenburg. Op vragen van Kees Verhoeven van D66 zegt ze dat ze ook buiten de plenaire zaal met Kamerleden wil spreken over de scherpte van het debat. Kamerlid Van Vliet vraagt: kan Van Toorenburg in één zin zeggen waarom zij de beste voorzitter is. 'Ik ben een verbindend leider, dat ben ik altijd geweest. Dat is wat ik hier in dit huis wil doen.'

Van Toorenburg wil niet zeggen hoe zij zou hebben gereageerd op de uitlating 'nepparlement' van Wilders. Ze vindt het 'niet kies' om nu te oordelen over hoe ex-voorzitter Van Miltenburg toen optrad. Wel zegt ze dat ze het woord 'nepparlement' een 'naar woord' vindt. Ook zegt ze over de vorm van het debat: 'Als iemand bedreigend zou zijn of rechtsstreeks beledigend, dan vind ik dat je als voorzitter er wel iets van kan zeggen.'

13 januari 2016, 15:19

Kandidaat Van Toorenburg (CDA)

Als eerste kandidaat mag Madeleine van Toorenburg van het CDA reageren op de vragen van de Kamer. 'De vele vragen van de Kamer geven aan hoe betrokken iedereen is bij het vinden van een nieuwe voorzitter. Voor mij is de kern van het voorzitterschap het leiden van debatten en het aansturen van de totale organisatie.' Ze staat geen grote veranderingen voor aangezien dit voorzitterschap een kort voorzitterschap zal zijn.

'De inhoud mag heel scherp. Daarin is alle vrijheid', zegt ze. Ook vindt ze het belangrijk om als Kamervoorzitter kabinetsleden aan te sporen tot heldere antwoorden, 'zodat de Kamer de antwoorden krijgt die ze verdient'. Een voorzitter gaat niet over de inhoud, maar wel over de vorm, zegt ze. 'Ons reglement van orde geeft ons daarin een richting. Een voorzitter moet niet uitsluiten om in te grijpen. Maar het is iets wat je als laatste doet, want ik hecht aan de vrijheid van meningsuiting.'

Ze benadrukt in de richting van kleine fracties dat de Kamer 'ook een huis van minderheden' is. 'Ik zal altijd bewaken dat iedere kleine fractie de ruimte houdt om zijn verhaal te doen.'

Van Toorenburg wil embargoregelingen zoals die er zijn voor de prinsjesdagstukken handhaven. Ook zegt ze te hechten aan vertrouwelijkheid van sommige vergaderingen. 'Als je afspraken met elkaar maakt, moet je je daaraan houden.'

Ze heeft ervaring met 'opkomen voor mensen met wie ik het niet eens ben', zegt ze. In het verleden werkte ze als gevangenisdirecteur en advocaat.

CDA-Kamerlid en voorzitterskandidaat Van Toorenburg. Beeld anp

13 januari 2016, 15:15

Het debat gaat verder. Vervangend voorzitter Stientje van Veldhoven kondigt aan dat ze zal letten op de verwoording van het standpunt van de kandidaat. Ze wil verder geen inhoudelijke politieke debatten. 'Ik reken op korte vragen en echte antwoorden.' Loting heeft bepaald dat de volgorde is: Van Toorenburg, Arib, Elias en Bosma.

De vier kandidaten: Elias, Arib, Van Toorenburg en Bosma. Beeld anp

13 januari 2016, 14:39

Half uur pauze

De vergadering is geschorst tot 16.10 uur zodat de kandidaten hun antwoorden kunnen voorbereiden. De volgorde wordt op basis van loting bepaald.

13 januari 2016, 14:36

Klein, VPN

Tot slot Kamerlid Norbert Klein (VPN, ex-50Plus). Hij vraagt om een Kamervoorzitter die strak de tijd van debatten in de gaten houdt. Vaak lopen debatten uit tot in de nacht. Ook hij, net als andere afsplitsingen en kleine fracties, vraagt om een gelijke behandeling 'voor álle Kamerleden'.

13 januari 2016, 14:29

Ex-VVD'ers Johan Houwers

EX-VVD'er Johan Houwers vraagt zich af of de functie ingevuld zou kunnen worden door een kandidaat van buiten de Kamer. Het is een hypothetisch scenario, geeft hij toe. Hij vraagt aan de kandidaten: 'Denkt u de onopvallende rol van Kamervoorzitter te kunnen vervullen. Kunt u en wilt u zich bescheiden opstellen?'

13 januari 2016, 14:23

D66

In de fractie van D66 is deze verkiezing een vrije kwestie, zegt Kamerlid Kees Verhoeven. 'In navolging van de fractie Van Vliet', grapt hij. Ook hij prijst het lef van de kandidaten.

13 januari 2016, 14:15

SP

Ronald van Raak noemt de functie van voorzitter 'de ergste baan die je als volksvertegenwoordiger kunt hebben'. Politici houden van praten, maar als voorzitter moet je zoveel mogelijk je mond houden en je mening voor je houden. Hoe denken de kandidaten daarover? Hij wil van alle kandidaten weten: 'Wat is uw opvatting van fatsoen?'

Aan CDA-kandidaat Van Toorenburg vraagt hij: 'U was directeur van een gevangenis. Nu wilt u Kamervoorzitter worden. Wat is het verschil?' Aan Arib (PvdA) vraagt hij: 'Vindt u dat een voorzitter goed Engels moet kunnen spreken?' Hij kent Elias (VVD) als een politicus die houdt van het debat. Kan hij zijn mening voor zich houden? En ook de SP vraagt aan Bosma hoe hij omgaat met kwalificaties als 'nepparlement'.

13 januari 2016, 14:15

50Plus

Henk Krol van 50Plus vraagt aan PVV-kandidaat Bosma of hij als vervangend voorzitter ooit is aangesproken op zijn partijlidmaatschap. Krol heeft al aangekondigd voor Bosma te zullen stemmen.

13 januari 2016, 14:00

VVD

'Er valt echt wat te kiezen vandaag', zegt Tamara van Ark van de VVD. 'De nieuwe voorzitter springt op een rijdende trein', zegt ze. Deze kabinetsperiode duurt nog maximaal tot maart 2017. Ze vraagt aan kandidaat Arib om een toelichting op haar belofte dat ze woorden als 'nepparlement' niet zal tolereren. Van Van Toorenburg wil ze weten hoe ze als minst ervaren kandidaat denkt die achterstand in te halen. Hoe wil Elias omgaan met de nieuwe rol in de kabinetsformatie, vraagt ze aan de VVD-kandidaat. Van Bosma (PVV) wil ze weten wat hij vindt van de kwalificatie 'nepparlement' van zijn partijleider.

13 januari 2016, 13:55

CDA

Elders solliciteren kan anoniem, maar wie Kamervoorzitter wil worden moet zich door een haag van pers worstelen, zegt CDA-Kamerlid Mona Keijzer. Ze prijst de durf van de kandidaten. Vervolgens de vragen: 'Het CDA wil geen fratsen in de Kamer. Wat gaan de kandidaten doen om het debat strak en helder te houden?' Het CDA zoekt een voorzitter met 'natuurlijk overwicht en gezag en gevoel voor het moment.' Keijzer sluit af met een woord van dank aan de vorige voorzitter Van Miltenburg.

13 januari 2016, 13:47

SGP

SGP-Kamerlid Bisschop complimenteert de nuchtere sollicitatiebrieven van de kandidaten. De SGP heeft twee vragen aan alle kandidaten. 'Interrupties dienen te bestaan uit korte opmerkingen en vragen zonder inleiding', schrijven de regels toe. Hoe gaan de kandidaten hiermee om, vraagt hij. Ook wil hij weten hoe de kandidaten optreden bij 'onparlementair taalgebruik'.

Ton Elias, kandidaat, en de vorige Kamervoorzitter: Anouchka van Miltenburg. Beeld ANP

13 januari 2016, 13:36

Ex-PVV'er Van Vliet

'In mijn fractie is dit een vrije kwestie', grapt ex-PVV'er en onafhankelijk Kamerlid Roland van Vliet. Hij heeft zijn keuze nog niet gemaakt, zegt hij, dus hij hoopt dat de kandidaten zijn vragen serieus zullen beantwoorden. 'Mijn stem telt.'

13 januari 2016, 13:31

PvdA

'Waarom wil Bosma voorzitter worden van een parlement waar hij zich minachtend over heeft uitgelaten?', vraagt Attje Kuiken van de PvdA aan PVV-Kandidaat Martin Bosma. Aan Arib vraagt ze wat die heeft geleerd van het vervangen van de vorige voorzitter Van Miltenburg. Van Elias wil Kuiken weten wat voor plannen hij heeft voor het vernieuwen van het voorzitterschap. Waarom is Van Toorenburg de beste kandidaat terwijl ze geen ervaring heeft met het voorzitten van plenaire debatten, vraagt ze.

PvdA-Kamerlid Attje Kuiken. Beeld anp

13 januari 2016, 13:26

Bontes/Van Klaveren (VNL)

'Er zijn vier kandidaten, maar het is eigenlijk vier keer niks', zegt Louis Bontes van de groep Bontes/Van Klaveren. Hij hekelt de twee nationaliteiten van Arib, de 'grote mond' van Elias, de houding van Van Toorenburg ten opzichte van afgesplitste Kamerleden, en de 'gekleurde, nare trekjes' van Bosma. Hij kondigt aan blanco te zullen stemmen.

13 januari 2016, 13:16

Denk

Vervolgens is het woord aan Kamerlid Kuzu, van beweging Denk (ex-PvdA). Hij noemt de verkiezing grappend 'Holland's next Kamervoorzitter'. De Kamervoorzitter is de ambassadeur van onze parlementaire democratie en de beschermer van de rechten van individuele Kamerleden, zegt hij. Hij vraagt aan de kandidaten hoe zij de rechten van kleine fracties willen waarborgen. Ook hij wil weten waar 'de grens ligt tussen de vrijheid van meningsuiting en simpelweg fatsoen'.

Kamerlid Tunahan Kuzu. Beeld anp

13 januari 2016, 13:11

Partij voor de Dieren

De Partij voor de Dieren vraagt aan de kandidaten hoe ze het recht willen garanderen van Kamerleden om moties in te dienen. 'Ik weet dat een aantal van u niet gediend is van al te veel moties.' Kamerlid Frank Wassenberg hoopt op een voorzitter 'die ervoor zorgt dat alle leden van de Kamer op tijd kennis kunnen nemen van alle stukken'. De oppositie is de afgelopen jaren vaak ontevreden geweest over het late aanleveren van stukken vanuit het kabinet.

13 januari 2016, 13:04

PVV

Namens de PVV spreekt Sietse Fritsma. Hij heeft vooral vragen aan PvdA-kandidaat Khadija Arib, het favoriete doelwit van de PVV. Hij vraagt of zij de vrijheid van meningsuiting kan garanderen, nu ze al heeft gezegd het woord 'nepparlement' in het debat niet zal accepteren. Fritsma maakt, in navolging van partijleider Wilders, een punt van de dubbele nationaliteit van Arib. 'Ze kan niet onafhankelijk opereren, ze is verbonden aan de Marokkaanse wet die de Nederlandse vrijheden geweld aan doet.'

Fritsma wordt onderbroken door Kamerlid Attje Kuiken van de PvdA, die het opneemt voor Arib. Maar Fritsma matigt zijn toon niet.

Kamerlid Fritsma in gesprek met PVV-leider Wilders. Beeld anp

13 januari 2016, 13:02

GroenLinks

Als eerste spreekt Liesbeth van Tongeren namens GroenLinks. Ze vraagt hoe de kandidaten willen proberen, om met Job Cohen te spreken, 'de boel bij elkaar te houden'. Ze wil van CDA-kandidaat Van Toorenburg weten hoe die de verschillen ziet tussen het leiden van de enquêtecommissie Fyra en het voorzitterschap van de Kamer. Aan Arib (PvdA) vraagt ze: 'Waar liggen wat u betreft de grenzen van het toelaatbare in het debat?' Aan Elias (VVD) vraagt Van Tongeren: 'Wat gaat u ondernemen om kleine fracties tegemoet te komen?' Tot slot vraagt ze aan PVV-kandidaat Bosma om zich uit te spreken 'als in het parlement collega's of hele bevolkingsgroepen worden gediskwalificeerd'.

Khadija Arib, kandidaat-voorzitter van de PvdA. Beeld ANP

13 januari 2016, 12:59

Alle partijen mogen in eerste instantie een betoog houden over de voorzittersverkiezingen en vragen stellen aan de kandidaten. Daarna reageren de vier kandidaten: Arib (PvdA), Elias (VVD), Van Toorenburg (CDA) en Bosma (PVV).

13 januari 2016, 12:46

Voordeel van de twijfel

Dat de Tweede Kamer vandaag een nieuwe voorzitter kiest, staat vast. Maar een onomstreden kandidaat is er niet. Lees hier waarom er sowieso gedoe komt over de voorzitter: de nieuwe voorzitter krijgt hooguit het voordeel van de twijfel.

13 januari 2016, 12:43

Wie wordt het?

De aanmeldingstermijn voor het voorzitterschap van de Tweede Kamer sloot gisteren om 10 uur 's ochtends. Vier kandidaten meldden zich: Khadija Arib (PvdA), Ton Elias (VVD), Madeleine van Toorenburg (CDA) en Martin Bosma (PVV). Wie zijn zij? U leest het hier. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden