Teruglezen: profiel Jos van Rey, ongeleid projectiel in Limburg

De 'onderkoning van Roermond' ligt onder vuur. Dat is niets nieuws voor straatvechter Jos van Rey, maar nu zou hij een permanent integriteitsprobleem vormen. Lees hieronder een profiel terug dat in de Volkskrant stond van 8 oktober van dit jaar.

Burgemeester Henk van Beers schudt de hand van Jos van Rey (R) nadat deze een verklaring heeft afgelegd in de gemeenteraad van Roermond. Beeld ANP

Een oud-wethouder is graag bereid uit de doeken te doen hoe dat gaat als collega Jos van Rey in de vergadering van B en W een gevoelig uitstapje heeft te melden. Bijvoorbeeld een paar daagjes op stap met mevrouw Van Pol naar Lourdes. Of naar Frankfurt, naar Nederland-Argentinië met Piet van Pol, dikke vriend van Jos en toevallig de grootste projectontwikkelaar van Roermond en omgeving. Volgens de gedragscode moeten burgemeester en wethouders open zijn over privébelangen en over privérelaties die mogelijk een risico opleveren voor de integriteit.

'Dat deden we in de rondvraag van de collegevergadering', zegt Lodewijk Imkamp, tot 2007 wethouder van Roermond namens D66. 'Jos benadrukte altijd dat het om een persoonlijke, niet om een zakelijke relatie ging. Dan zei hij: schrijft u maar op, mevrouw de secretaris, met de paasdagen naar St. Tropez, naar de villa van Piet van Pol. En dan zeiden wij: dat is fijn, Jos, veel plezier. We hopen dat je mooi weer hebt.'

Jos van Rey (66) is in opspraak. Dat is deze VVD'er al sinds hij begin jaren '80 lid werd van de Tweede Kamer en voor het eerst blijk gaf van zijn straatvechterskarakter, maar deze keer is het anders. Afgelopen weekeinde berichtte De Limburger dat Van Rey als wethouder van Roermond een permanent integriteitsprobleem is. De krant publiceerde de aanmeldingen die het college van B&W tot dan toe voor zichzelf had gehouden. Iets meer dan honderd meldingen, 81 van wethouder Van Rey, waarvan 50 keer vanwege Van Pol. De Amsterdamse hoogleraar bestuurskunde Huberts zei tegen de krant: 'Met zoveel belangen kun je bijna geen onafhankelijk en onpartijdig besluit meer nemen.'

Van Rey is zich van geen kwaad bewust: hij heeft alles toch gemeld? Dat overtuigt lang niet iedereen. 'Dus als hij meldt dat hij zijn belastingformulieren door een dubieuze boekhouder laat invullen, heeft hij aan zijn meldplicht voldaan en is hij dus integer', zegt een prominent CDA'er, anoniem.

Was er al die jaren dan niemand die zich achter zijn oren krabde en zich afvroeg of zo niet de schijn werd gewekt van handjeklap tussen een projectonwikkelaar en de wethouder van economische ontwikkeling en ruimtelijke ordening?

Imkamp: 'Het gaat om vertrouwen. Het college vertrouwt Jos. Dat is de basis. Je kunt voor alles regels maken, je bent nergens zonder vertrouwen. Jos is een briljante man. Hij kan alles aan. Wat hij als ondernemer heeft opgepakt, is een groot succes geworden. Hij woont in een kast van een huis. Hij rijdt in een kast van een auto. Hij heeft geen handjeklap nodig.

'Jos kent Piet van Pol al dertig jaar. Moet je dan je vrienden opgeven omdat je een publieke bestuursfunctie hebt? Natuurlijk moet je de schijn vermijden. Maar waar ligt dan nog je ruimte als politicus om je fris en vrij en vrolijk te voelen? Als je elkaar vertrouwt, is melden voldoende.'

Jos van Rey wordt de onderkoning van Roermond genoemd. Hij heeft een suf stadje opgetild in de vaart der volkeren. Hij heeft drie kilometer van de grens met Duitsland een Designer Outlet Center laten bouwen dat tot de grootste attracties van het land wordt gerekend. Er komen vier miljoen bezoekers per jaar, vooral Duitsers.

Belangenverstrengeling

De Limburgse VVD-politicus Jos van Rey (1945) heet al jaren de 'onderkoning van Roermond' te zijn. Hij is er wethouder van economische zaken, ruimtelijke ordening en volkshuisvesting. Daarnaast hij lid van de Provinciale Staten en van de Eerste Kamer.

Van Rey raakte deze week in opspraak na publicaties in dagblad De Limburger over de schijn van belangenverstrengeling. De kern daarvan draait om zijn vriendschap met Piet van Pol, de grootste projectontwikkelaar van Roermond.

Burgemeester Henk van Beers (CDA) heeft besloten een onderzoek te laten uitvoeren naar mogelijke schending van de gemeentelijke gedragscode voor bestuurders. Van Rey ontkent alle beschuldigingen.

Inmiddels is Van Rey opgestapt als wethouder en Eerste Kamerlid, is burgemeester Offermans van Meerssen teruggetreden (Van Rey zou gelekt hebben uit de sollicitatieprocedure voor de functie van burgemeester van Roermond, waarvoor Offermans kandidaat was), en stapte de VVD-fractie in Roermond uit solidariteit met Van Rey uit de coalitie.

Van Rey in de gemeenteraad, op 22 oktober. Beeld ANP

Hij is doelgericht en komt na wat hij belooft, hetgeen voor een politicus misschien opmerkelijk is. Hij werd in 2007 uitverkoren tot Limburgs politicus van het jaar. Hij kreeg 34 procent van de stemmen, een verrassend hoog percentage. Het bleek dat hij zijn uitgebreide netwerk had opgepookt een stem uit te brengen, dat ook wel weer.

Wat Van Rey bovenal tot een opmerkelijk politicus maakt, is zijn kruistocht tegen rooms gescharrel. Hij heeft er een levenswerk van gemaakt om corruptie, achterommetjes en vriendjespolitiek in het Limburgse bestuur aan de kaak te stellen. Ook nu de scherpste kanten van het stille verbond tussen katholieke politici en katholieke ondernemers er wel vanaf zijn, legt Van Rey een ongelofelijke ijver aan de dag. Het grenst aan het maniakale.

Hij is de zoon van een slager uit Roermond. Vader verloor de klandizie van het bisschoppelijk paleis toen zoon in 1974 de plaatselijke lijsttrekker werd voor de VVD. 'Die dingen vormen je', heeft hij daarover gezegd.

Hij ontkent dat hij ze haat, de katholieken. Wat hij demonstreert, nadrukkelijk en zonder ophouden, is een diepe achterdocht.

Sinds gistermiddag heeft Limburg een nieuwe gouverneur. Theo Bovens, opnieuw een CDA'er. De vorige commissaris van de koningin heeft zich - heel veel anders kun je het niet omschrijven - laten wegzetten, door één man. Het tekent de macht van Jos van Rey of misschien moet je zeggen diens intimiderende kracht.

Léon Frissen had nog eens zes jaar willen blijven. Hij kon rekenen op brede steun. Daar kwam een breuk in toen Van Rey - hij zit ook in Provinciale Staten - Frissen in het openbaar 'een onvoldoende' gaf. Hij dwong af dat zijn fractie zou tegenstemmen.

Verschillende CDA'ers die niet bij naam willen worden genoemd, verzekeren dat het Frissen volkomen van slag bracht. De commissaris was door Van Rey voortdurend op zijn nek gesprongen. Over aanbestedingen en dienstreizen, tot en met de keuze voor een huisbankier. En telkens had Frissen de beschuldigingen laten onderzoeken, omdat hij goed begrijpt dat handjeklap de achilleshiel is van de Limburgse politiek.

Frissen kreeg op zijn lazer van zijn eigen CDA: waarom de gouverneur slechts één partij aanspreekt op integriteit? Van Rey was niet onder de indruk; de VVD zou zich tegen een nieuwe ambtsperiode verklaren. Frissen heeft het niet op een stemming laten aankomen.

Tot in zijn eigen partij wordt Jos van Rey als een ongeleid projectiel beschouwd. Hij en zijn entourage zijn moeilijk aan banden te leggen. Mark Rutte was naar verluidt razend toen hij hoorde dat de VVD-fractie van Provinciale Staten tegen Frissen zou stemmen.

Loek Hermans, de fractievoorzitter van de VVD in de Eerste Kamer vroeg deze week fractiegenoot Van Rey zich wat netter te gedragen. De vriendin van de wethouder had een vis in krantenpapier verpakt en het pakketje in de brievenbus gestopt van een journalist van De Limburger. De VVD-Roermond had twee geraadpleegde hoogleraren 'de prostituees van de krant' genoemd.

Die reacties maken zichtbaar hoezeer Van Rey en de zijnen zich in het nauw gedreven voelen. Er komt een onderzoek. In het CDA in Limburg wordt gegniffeld. Een voormalig kamerlid zegt: 'Hij heeft ons achtervolgd tot in kleinste kwesties, soms terecht, vaak genoeg niet. Hij heeft ons zonder mededogen telkens opnieuw inktzwart gemaakt, terwijl hij wist dat hij reputaties kapot maakte. Wat heerlijk dat hij nu een keer aan de beurt is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.