Teruglezen: Prinsjesdag van minuut tot minuut

Hoedjes, gouden koets, jurken, bajonetten, een koninklijke vuurdoop, het is Prinsjesdag. Koning Willem-Alexander heeft zijn eerste troonrede voorgelezen, en minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën heeft de eerste miljoenennota van het kabinet-Rutte II gepresenteerd. Volkskrant.nl volgde het op de voet, lees hier het liveblog terug.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima groeten het publiek vanaf het balkon van Paleis Noordeinde. Beeld anp

18.06 uur - Voor Hennis 'moet dit het wel zijn'
'Ik kan me gewoon niet voorstellen dat we weer moeten bezuinigen.' Dat zei minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie. Haar departement kan geen nieuwe 'gerichte, specifieke bezuinigen' meer hebben. 'Ik zou echt niet meer weten hoe we dat moeten opvangen. Zo simpel is het.'

Ze moet 348 miljoen euro bezuinigen om de financiën op orde te krijgen. Ze neemt 'buitengewoon pijnlijke' maatregelen zoals de sluiting van drie kazernes en de opheffing van een pantserinfanteriebataljon. Maar het is volgens haar wel deels het gevolg dat de financiële huishouding op het departement niet op orde was. Ze wil 'definitief schoon schip maken'.

Minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert. Beeld anp

18.02 uur - Groot bedrag schenken wordt aantrekkelijker
Het bedrag dat mensen mogen ontvangen voor hun eigen woning zonder er schenkbelasting over te betalen, wordt verdubbeld. Het gaat van 50.000 naar 100.000 euro, staat in het Belastingplan van staatssecretaris Frans Weekers (Financiën).

Nu is het nog zo dat ouders 50.000 euro mogen schenken aan hun kinderen tussen de 18 en 40, mits die het geld gebruiken voor de eigen woning of het aflossen van de hypotheek. In de nieuwe regeling mogen volgens Weekers behalve ouders ook 'een suikertante of de buurvrouw' fiscaal gunstig schenken. De leeftijd van de ontvanger doet er dan ook niet meer toe. De eis dat het geld in huis of hypotheek wordt gestoken, blijft wel.

Staatssecretaris Frans Weekers van Financien geeft een toelichting op de Miljoenennota. Beeld anp
Publiek langs de route van de Gouden Koets in de Haagse binnenstad. Beeld anp

17.44 uur - Accijnzen omhoog
De accijnzen op alcohol, diesel en LPG gaan begin volgend jaar omhoog. De geplande accijnsverhoging op tabak wordt een jaar uitgesteld omdat veel mensen anders overstappen op shag of in het buitenland sigaretten gaan kopen. Dat blijkt uit het Belastingplan van staatssecretaris Frans Weekers.

De accijns op diesel gaat, naast de jaarlijkse inflatiecorrectie, omhoog met 3 cent per liter, die op LPG gaat 7 cent omhoog. De accijns op alcohol gaat omhoog met 5,75 procent. De verbruiksbelasting op alcoholvrije dranken (ook fris) die het vorige kabinet nog wilde afschaffen, gaat omhoog. De belasting op een fles cola gaat 2 cent omhoog, die op een fles jus 1,5 cent.

Minister van Financien Jeroen Dijsselbloem (M) vandaag bij aankomst op het Binnenhof. Beeld anp

17.26 uur - Halfnaakte vrouwen protesteerden voor Femen
De twee halfnaakte vrouwen die vanmiddag langs de rijtoer in Den Haag zijn opgepakt, protesteerden uit naam van Femen, een feministische protestgroep. De twee hebben korte tijd op het politiebureau gezeten en zijn daarna naar huis gestuurd, vertelt een van hen, Yelena Myshko.

Met hun actie vroeg het duo aandacht voor vrouwen. 'We willen protesteren tegen de bezuinigingen en zijn voor meer investeringen in vrouwen.' Volgens Myshko zijn de twee opgepakt wegens 'het klimmen over een hek tijdens een evenement'.

Beeld ap

17.06 uur - AOb zet Onderwijsakkoord op internet
Onderwijsvakbond AOb heeft het Nationaal Onderwijsakkoord twee dagen voor de officiële publicatie op internet gezet. In het akkoord staat onder meer dat de investeringen van 150 miljoen euro die nu in het primair en voortgezet onderwijs worden gedaan, in 2016 en 2017 weer gekort worden.

Het Onderwijsakkoord is begin september ondertekend door diverse onderwijspartijen en de minister en staatssecretaris van Onderwijs. De AOb stapte al eerder uit het overleg.

AOb-voorzitter Walter Dresscher kreeg vorige week het akkoord onder ogen, maar hij bleef bij zijn standpunt om het niet te steunen. Volgens hem wordt er niet in het onderwijs geïnvesteerd, maar worden er slechts boekhoudkundige trucs uitgehaald.

Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Sander Dekker (L) met zijn partner. Beeld anp

17.01 uur - Waarom gaat Rutte door met dit beleid?
'Waarom gaat u door met het beleid?', vroeg NOS-verslaggever Dominique van der Heyde aan premier Mark Rutte, na de presentatie van de Miljoenennota:

16.44 uur - 'Kans op begrotingsevenwicht voorlopig klein'
De kans dat in deze kabinetsperiode begrotingsevenwicht wordt bereikt, is 'erg klein', zegt minister Jeroen Dijsselbloem

Hij wees erop dat de economische groei bepaalt of het kabinet zijn financieringstekort voor 2017 kan wegwerken. Volgend jaar komt het tekort door extra bezuinigingen van 6 miljard euro uit op 3,3 procent. Dat is 0,3 procent boven de EU-limiet.

Premier Mark Rutte (L), vicepremier Lodewijk Asscher (R), minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert (2e R) en minister van Financien Jeroen Dijsselbloem zijn in gesprek in de Ridderzaal. Beeld anp
Tweede Kamerlid Marianne Thieme (PvdD) en burgemeester Annemarie Jorritsma-Lebbink (L) poseren voor een foto op Prinsjesdag in de Ridderzaal. Beeld anp
Koning Willem Alexander en koningin Máxima. Beeld anp

16.24 uur - Reactie André Rouvoet, voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland (ZN):
'Iedereen zal merken dat er ook in de zorg wordt bezuinigd. Het is niet eenvoudig, maar zorginstellingen, zorgverleners, patiënten, zorgverzekeraars en overheid hebben hun handtekening gezet om de groei van de zorg te beperken. Iedereen zal zijn verantwoordelijkheid moeten nemen om onnodige zorg, verspilling en overbehandeling tegen te gaan. Op die manier verbeteren we de kwaliteit van de zorg en kunnen we tegelijk ook kosten besparen.'

Lees hier alle reacties op de Miljoenennota.

Koning Willem Alexander en koningin Máxima. Beeld anp

16.12 Vijf vragen aan premier Rutte
Het ANP stelde na de troonrede vijf vragen aan premier Mark Rutte.

De eerste troonrede voor koning Willem-Alexander. Hoe deed hij het?
'Ik vond dat de koning op voortreffelijke wijze de plannen van de regering over het voetlicht heeft gebracht. Een hele goede troonrede die duidelijk beschrijft wat het kabinet wil. De belangrijkste boodschap is dat we door een hele moeilijke fase gaan. Dat de werkloosheid nog enige tijd zal oplopen en dat wij ons realiseren dat dat een enorme impact heeft op mensen. Niet alleen verliezen ze geld, maar ook sociale contacten en mogelijkheden jezelf te ontwikkelen. We doen er alles aan om dat zo kort mogelijk te houden, maar er is geen toverstokje waarmee we dit morgen oplossen. Tegelijk zijn er hele voorzichtige tekenen van herstel en is er noodzaak om nu koers te houden en de overheidsfinanciën op orde brengen. '

Het vertrouwen van de kiezer in uw kabinet is helemaal weg. Wat zegt dat u?
'Dat mensen buitengewoon bezorgd zijn. En dat vind ik niet zo gek, nu we nog bezig zijn uit de crisis te komen en de werkloosheid oploopt en het kabinet de overheidsfinanciën op orde brengt omdat we anders de rente op de staatsschuld niet kunnen betalen. We geven ook volgend jaar 20 miljard meer uit dan we binnenkrijgen. Dat is 4 keer wat we aan de politie uitgeven, 4 keer wat we aan de bijstand uitgeven.'

De economische groei wordt getemperd door de bezuinigingen. Is dat geen bewijs dat u het herstel kapot bezuinigt?
'Nee. De groei is een kwartje lager dan zonder het 6-miljardpakket. Maar men had voorspeld dat de groei van 0,75 procent zou worden weggevaagd. Dat gebeurt niet.'

Wel verliezen mensen voor het vijfde jaar op rij koopkracht.
'De koopkracht ontwikkelt zich veel gunstiger dan mensen dachten. Het is nog een min van een half procent, maar dat is veel minder dan de afgelopen jaren. Volgens mij is het beeld dat het kabinet er in slaagt - ondanks dat we wel veel moeten bezuinigen - dat we het op een slimme manier doen met minimale schade aan de economie. De koopkracht valt mee als je het beziet in het totaal van de kabinetten met mijn naam. We bezuinigen tussen 2010 en 2017 50 miljard. Volgend jaar 12 miljard waarvan 6 aan nieuwe bezuinigingen. Het is op zichzelf wel knap om het zo te doen dat het effect op de groei zo beperkt is en dat het koopkrachtverlies zo beperkt is en dat het door de pensioendeal zelfs nog een beetje positief beïnvloed wordt.'

Hoe staat Nederland er volgend jaar september voor?
'Dan zullen we zien dat de werkloosheid helaas verder is opgelopen. Dat zal nog een tijdje naijlen en heeft effect op mensen. Laten we ons daar geen illusies over maken. Maar dan hebben we acht maanden van bescheiden groei, die hopelijk nog wat aantrekt. Vandaag zagen we een voorzichtig herstel van de woningmarkt. Het zijn voorzichtige zwaluwen die nog geen zomer maken, maar in het algemeen staan we er volgend jaar beter voor dan nu. Maar ik blijf herhalen: het is geen vetpot en de werkloosheid loopt nog een tijd op.'

Roderik van Grieken (directeur van het Nederlands Debat Instituut), Daniela Hooghiemstra (historica en journalist) en Jan Hoedeman (redacteur koninklijk huis van de Volkskrant) van de troonrede van Willem-Alexander vonden.

Beeld epa
Beeld anp
Beeld anp

16.04 uur - Reactie Emile Roemer van de SP:
'Ik had de koning een eerlijker en minder eenzijdig verhaal gegund. Wat mij erg opviel in de troonrede, was dat het echt het liberale VVD-geluid is: een kleinere overheid, er moet allemaal bezuinigd worden, we gaan 600 miljoen investeren en 6 miljard bezuinigen. Mensen worden hier niet vrolijk van. Er zat totaal geen greintje van hoop of vertrouwen in voor de toekomst. Ik miste al helemaal de hele PvdA-paragraaf.'

SP-fractieleider Emile Roemer. Beeld anp

16.02 uur - Nibud: vooral hogere inkomens in de min
Werkenden zonder kinderen met een inkomen beneden modaal gaan er in 2014 op vooruit. Het zijn vooral de hogere inkomens die inleveren waarbij het omslagpunt rond modaal ligt (circa 35.000 euro bruto per jaar). Dat blijkt uit koopkrachtberekeningen van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) op basis van de miljoenennota.

Volgens het Nibud komen voor het eerst in vier jaar minder huishoudens in de min. Het signaleert hier en daar 'zelfs een paar plusjes' en veel huishoudens waarbij de koopkracht gelijk blijft. De cijfers variëren volgens de Nibud-berekeningen van min 5,2 procent tot plus 1,3 procent.

15.56 uur - FNV-voorman Heerts blij met schrappen nullijn
Ton Heerts, voorzitter van vakcentrale FNV, is blij dat de nullijn voor ambtenaren van tafel is. 'Dit was een heel belangrijk punt voor ons', liet de werkgeversvoorman in een eerste reactie bij de NOS weten.

Hij zei dat het sociaal akkoord ook wat hem betreft nog steeds staat. Heerts had vorige week nog gewaarschuwd dat een nullijn voor ambtenaren voor hem het einde van het sociaal akkoord zou betekenen.

In de dinsdag gepresenteerde miljoenennota was nog wel sprake van een nullijn voor ambtenaren in 2014, maar Heerts is naar eigen zeggen persoonlijk door minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken op de hoogte gesteld dat de ongeveer 1 miljoen mensen die bij de overheid en in het onderwijs werken volgend jaar toch kunnen rekenen op een plusje op hun salaris.

Minister Jeroen Dijsselbloem presenteert in de Tweede Kamer het koffertje met de miljoenennota aan de pers. Beeld anp

15.38 uur - Eigen risico zorg niet inkomensafhankelijk
Er is definitief een streep gezet door het plan om het eigen risico in de zorg inkomensafhankelijk te maken. VVD en PvdA noteerden in het regeerakkoord nog dat ze dat wilden, maar uit de vandaag gepresenteerde VWS-begroting blijkt dat er aan de uitvoering van deze maatregel te veel nadelen kleven.

Bij het uitwerken van de plannen bleek dat de kosten om de zorgverzekeraars de plannen te laten realiseren 'onevenredig hoog' werden. Ook waren er vragen rond de privacy van verzekerden, aangezien de verzekeraars inzage zouden moeten hebben in het loon van de verzekerde. Het eigen risico is nu 350 euro en wordt in 2014, na aanpassing aan de inflatie, 360 euro.

15.32 uur - Rutte: verlies aan koopkracht valt mee
Het koopkrachtverlies voor de Nederlanders valt mee, zei premier Mark Rutte in reactie op de Miljoenennota. 'De koopkracht ontwikkelt zich veel gunstiger dan mensen dachten. Het is nog een min van een half procent, maar dat is veel minder dan de afgelopen jaren. Volgens mij is het beeld dat het kabinet er in slaagt - ondanks dat we wel veel moeten bezuinigen - dat we het op een slimme manier doen met minimale schade aan de economie.'

'De koopkracht valt mee als je het beziet in het totaal van de kabinetten met mijn naam. We bezuinigen tussen 2010 en 2017 50 miljard. Volgend jaar 12 miljard waarvan 6 aan nieuwe bezuinigingen. Het is op zichzelf wel knap om het zo te doen dat het effect op de groei zo beperkt is en dat het koopkrachtverlies zo beperkt is en dat het door de pensioendeal zelfs nog een beetje positief beïnvloed wordt.'

Minister Dijsselbloem van Financiën. Beeld epa

15.28 uur - Raad van State zeer kritisch
De Raad van State is zeer kritisch over de plannen van het kabinet voor volgend jaar om de overheidsfinanciën op orde te brengen. De onafhankelijk adviseur van de regering betwijfelt of de maatregelen 'tijdig en voldoende zullen zijn' gezien de omvang van de problemen en de urgentie van de situatie.

Dat stelde de Raad van State in een dinsdag gepubliceerd advies over de miljoenennota 2014. Vooral de oplopende kosten in de zorg en de sociale zekerheid 'dreigen ten opzichte van de economische groei en andere dringende overheidsuitgaven disproportioneel te worden'.

15.26 uur - Onderwijs als enige ministerie ontzien
Het ministerie van Onderwijs krijgt volgend jaar 204 miljoen euro om de gevolgen van de inflatie op te vangen. Het is het enige ministerie waarvoor dat geldt. Daarmee is een bezuiniging op het onderwijs van tafel, waardoor het voor oppositiepartijen als D66 en GroenLinks gemakkelijker kan worden om de invoering van het sociaal leenstelsel te steunen.

15.22 uur - Zorgpremie kan volgend jaar omlaag
De zorgpremie kan volgend jaar omlaag. Minister Edith Schippers (Volksgezondheid) maakte bekend dat zij ervan uitgaat dat per jaar 1226 euro betaald zou kunnen worden, 24 euro minder dan nu.

Schippers gaf al eerder aan dat zij erop rekende dat de zorgverzekeraars in 2014 hun premies verlagen. De verzekeraars maken in 2013 winst, onder meer doordat ze scherper zorg inkopen. Zo moeten bijvoorbeeld apotheken goedkopere medicijnen leveren aan patiënten. Het is uiteindelijk aan de zorgverzekeraars om de premie vast te stellen.

Beeld anp
Beeld anp

15.20 uur - Pensioenfondsen steken geld in economie
Pensioenfondsen en verzekeraars gaan meer van hun vermogen investeren in de Nederlandse economie. Zij zullen geld steken in onder meer woningbouw, infrastructuur en zorg. Het kabinet heeft daar met hen afspraken over gemaakt. Er komt een Nederlandse Investeringsinstelling. Het kabinet reserveert 10 miljoen euro voor de opstartkosten.

Minister Henk Kamp en staatssecretaris Sharon Dijksma van Economische Zaken hebben dat bekendgemaakt in hun begroting voor volgend jaar.

Daarin staat er ook dat startende ondernemers een betere toegang krijgen tot risicokapitaal, zodat ze hun groeiplannen kunnen financieren. Er wordt 75 miljoen euro extra gestort in het Innovatiefonds MKB+. Ook gaat er 30 miljoen extra naar kredietinstelling Qredits om leningen van maximaal 150.000 euro te verstrekken aan kleine bedrijven die bij de bank niet aan krediet kunnen komen. Pensioenfondsen en verzekeraars leggen 30 miljoen euro extra kapitaal voor Qredits in, de banken 15 miljoen.

Kamp en Dijksma streven ook naar een drastische afname van het gebruik van antibiotica door de veehouderij. In 2015 moet het gebruik met 70 procent gedaald zijn vergeleken met 2009.

Beeld anp

15.18 uur - Nullijn voor 1 miljoen ambtenaren van tafel
Het kabinet voert geen nullijn voor ambtenaren in. Vicepremier en minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) heeft dat bekendgemaakt. De ongeveer 1 miljoen mensen die bij de overheid en in het onderwijs werken kunnen daardoor volgend jaar toch rekenen op een plusje op hun salaris.

Sinds 2010 zijn de salarissen van de meeste overheidsdienaren bevroren. Door de inflatie betekent dat in de praktijk een forse koopkrachtdaling. Het kabinet heeft nu ruimte gecreëerd om de nullijn voor komend jaar van tafel te halen. Eerder was al afgesproken dat in 2015 de lonen van de collectieve sector de markt weer zullen volgen.

15.06 uur - Toelichting Dijsselbloem
Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem: 'Onze economie kampt met kwetsbaarheden die in lange tijd zijn opgebouwd. Veel welvaartsgroei opgebouwd met schulden. Het herstellen van de balans gaat traag en duurt lang. Er zijn geen pijnloze, snelle oplossingen. Evenwicht economie nog niet terug. De koopkracht zal volgens de ramingen van het Centraal Plan Bureau met 0,5 procent afnemen. Daarin is nog geen rekening gehouden met de pensioenpremieverlaging van het ABP, van veel huishoudens zal de koopkracht een kwart procent dalen.'

Toch is er ook goed nieuws. De koopkracht daalt minder dan in vorige jaren: namelijk een half procent. Daarbij is nog geen rekening gehouden met het pensioenakkoord voor ambtenaren, dat maandag werd gesloten. Ambtenaren en leraren gaan er daardoor 2 procent op vooruit in 2014.

Beeld anp

14.58 uur - Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem komt met het koffertje aan in de Tweede Kamer.

14.53 uur - Meer publiek dan anders voor rijtoer
De traditionele toer met de Gouden Koest heeft beduidend meer toeschouwers getrokken dan andere jaren. Dat meldt de politie in Den Haag, die tevreden is over het verloop van de dinsdag. 'De sfeer was goed en feestelijk', laat de politie weten.

De politie had speciaal aandacht voor 'solistische dreigers', mensen die met een eenmansactie de rijtoer mogelijk zouden willen verstoren. Diverse bezoekers zijn om die reden aangesproken door zowel opvallende als onopvallende politiemensen. Volgens de politie is Prinsjesdag 'waardig en veilig' verlopen.

Beeld anp
Beeld anp

14.51 uur - Recensie troonrede
Koning Willem-Alexander las vandaag voor het eerst de Troonrede voor. Hoe deed hij het? Lees hier de recensie. 'Het opvallendste was het eerste, persoonlijke deel van de Troonrede. Hoewel premier Rutte de tekst levert voor de Troonrede, lijkt het erop alsof de koning er hier een alinea aan toe mocht voegen.'

14.42 uur - Volledige troonrede
Bekijk hieronder de volledige troonrede van koning Willem-Alexander terug.

14.37 uur - Reactie VVD-leider Halbe Zijlsta:
'Ik vind dat de koning het heel goed heeft gedaan. Hij is mooi persoonlijk begonnen', verwees Zijlstra naar het dankwoord van Willem-Alexander richting zijn moeder en de bevolking.

'Er worden stevige maatregelen genomen, die nodig zijn om de grote problemen in het land het hoofd te bieden. Het is een illusie om te denken dat we met niets of weinig doen de crisis kunnen bezweren. Dat is helder geworden in de troonrede. Tegelijkertijd zijn er lichtpuntjes in de economie. In 2015 is er geen sprake meer van het inhouden van loon voor de collectieve sector, zoals bijvoorbeeld de zorg. Dat is een goed vooruitzicht.'

 
Ik had de koning een eerlijker en minder eenzijdig verhaal gegund
Emile Roemer van de SP
Koning Willem Alexander (R) en koningin Máxima zwaaien vanaf het bordes van Paleis Noordeinde. Beeld anp

14.27 uur - 'Elke dag opnieuw knokken'
PvdA-fractieleider Diederik Samsom op Radio 1: 'We knokken elke dag opnieuw om mensen weer een baan te bezorgen. Het stond ook in ons verkiezingsprogramma dat we de begroting op orde willen brengen. (...) Dat doen we stapje voor stapje, op een versandige manier.'

Samsom zei verder dat alleen al het energieakkoord goed is voor nieuwe banen, cijfers die volgens de PvdA'er niet in de cijfers zijn meegenomen van het Centraal Plan Bureau.

PvdA-leider Diederik Samsom. Beeld anp
Koning Willem Alexander en koningin Máxima. Beeld anp

14.24 uur - Wilders: kabinet geeft Nederlanders trap na
De troonrede was volgens PVV-leider Geert Wilders 'natuurlijk een verschrikkelijk verhaal', al kan koning Willem-Alexander daar niets aan doen. Het kabinet geeft Nederlanders, die zich zorgen maken over hun baan, inkomen, pensioen en de waarde van hun huis, 'een trap na'.

De PVV, de grootste oppositiepartij in de Tweede Kamer, houdt zaterdag in Den Haag een demonstratie tegen het beleid van het kabinet. 'We zullen het kabinet keihard afrekenen, alternatieven presenteren en zorgen dat het kabinet zo snel mogelijk opstapt. Het kabinet geeft nog eens een flinke trap na aan iemand die al op de grond ligt, recht in zijn gezicht', zei Wilders.

Waar het kabinet de belastingen verhoogt, zou de PVV ze juist verlagen. Ook zou de partij de uitgaven aan Europa en ontwikkelingshulp stoppen.

Wilders noemde het 'indrukwekkend' dat de koning in de troonrede zijn moeder bedankte en haar een inspiratiebron noemde. Wilders vond die persoonlijke noot mooi. Maar de inhoud van de rede was verschrikkelijk, aldus Wilders.

PVV-leider Geert Wilders. Beeld anp

14.21 uur - Reactie CDA:
'De troonrede legt de vinger op de zere plek. De overheid maakt te veel schuld en Nederlanders en bedrijven hebben geen ruimte voor bestedingen en investeringen. Helaas levert dit kabinet niet de oplossing die hierbij hoort. De overheid op de nullijn en belastingverlagingen, dat zijn de keuzes van het CDA. Niet nog meer belastingverhogingen en een overheid die nog meer uitgeeft zoals dit kabinet voorstelt.'

14.17 uur - Twee blote vrouwen opgepakt in Den Haag
Twee vrouwen hebben de rit van de Gouden Koets aangegrepen om te protesteren tegen het kabinetsbeleid. Zij trokken op het Plein tussen tientallen mensen die de koets wilden zien hun kleren uit onder het motto: 'Kabinet kleedt ons uit.'

De politie hield de blote vrouwen direct aan. Naaktlopen levert gewoonlijk een bekeuring op. Wat er met de demonstranten gaat gebeuren, is nog onbekend.

14.00 uur- Reactie GroenLinks-partijleider Bram van Ojik:
'Een mooi persoonlijk begin van koning Willem-Alexander. Maar van de boodschap die hij moest verkondigen, wordt niemand vrolijk. Volgend jaar verliezen elke dag 200 mensen hun baan. En als ik de troonrede zo hoor, doet het kabinet niets voor die mensen.'

Koning Willem Alexander (L) en koningin Máxima nemen plaats in de Ridderzaal op Prinsjesdag, waar de koning de troonrede zal voorlezen Beeld anp

13.58 uur - Reactie Koninklijke Horeca Nederland:
'Wat betekent Prinsjesdag 2013 voor de Nederlandse horeca? Minder afzet, hogere accijnzen en inkoopprijzen en hogere werkgeverslasten. Resultaat: minder arbeidsplaatsen in de horeca. Dit kabinet kiest voor meer lasten en meer overheid. Voor burgers en bedrijven betekent dit meer vaste lasten. Als gevolg hiervan gaan burgers minder consumeren, wat voor bedrijven resulteert in minder werkgelegenheid.'

'Werkgeverslasten nemen toe en de horeca wordt opnieuw geconfronteerd met hogere inkoopprijzen door hogere accijnzen op alcoholhoudende dranken en frisdranken. Omzetvolume en verkoopprijzen staan in 2014 weer flink onder druk. Anders dan de overheid kan een horecaondernemer dat niet anders oplossen dan door arbeidsplaatsen af te stoten. In het belang van de Nederlandse horecaondernemers, roept Koninklijke Horeca Nederland de politiek op lasten voor burgers en ondernemers te verlagen. Zodat burgers geld kunnen besteden en ondernemers ruimte hebben om te ondernemen en werk te bieden.'

Koning Willem Alexander (L) en koningin Máxima nemen plaats op de troon in de Ridderzaal op Prinsjesdag, waar de koning de troonrede zal voorlezen. Beeld anp
Premier Mark Rutte (L), vicepremier Lodewijk Asscher (M) en minister van Financien Jeroen Dijsselbloem in de Ridderzaal tijdens de troonrede. Beeld anp

13.55 uur Koning weer op weg naar Noordeinde
Koning Willem-Alexander heeft de Ridderzaal weer verlaten. Na het voorlezen van de troonrede stapte hij met koningin Máxima weer in de Gouden Koets.

Het rijtuig gaat terug naar Paleis Noordeinde, waarvandaan het ongeveer een uur geleden vertrok in de richting van het Binnenhof. Even na 14.00 uur begint op het paleis de traditionele balkonscène, waarbij de koninklijke familie naar het publiek zal zwaaien.

13.45 uur - Reactie Kees van der Staaij, SGP-fractievoorzitter:
'Als je alle maatregelen bij elkaar optelt, daalt de koopkracht van gezinnen fors. En dit terwijl Nederland internationaal al opvalt door de magere financiële ondersteuning van gezinnen. Een gezin met drie schoolgaande kinderen kan er zomaar 1000 euro netto op achteruit gaan in 2014, wat kan oplopen tot 2500 euro in 2016. Alleenverdieners plukken gemiddeld de zuurste vruchten van het beleid. Opnieuw zijn voor hén de koopkrachtcijfers slecht. Dat is het paard achter de wagen. Een goed gezin is het halve werk! Investeren in goed gezinsbeleid verdient zich makkelijk terug omdat het mensen, en daardoor de economie, sterk en weerbaar maakt.'

'Overigens moeten we oppassen dat alle aandacht vandaag uitgaat naar het geld en de financiën. Om nog even terug te komen op gezinnen: het is en blijft de SGP een doorn in het oog dat bedrogsites als SecondLove in Nederland vrij spel hebben. Het zou de regering sieren als de premier en de overige bewindslieden het lef zouden hebben om in het openbaar te zeggen dat trouw loont. Het kost niks, en de maatschappij zou er geweldig van opknappen als mannen, vrouwen en kinderen die norm vast zouden houden. Tel uit je winst!'

SGP-leider Kees van der Staaij. Beeld anp
Koning Willem Alexander en koningin Máxima komen in de Gouden Koets aan bij de Ridderzaal. Beeld anp
Beeld anp

13.40 uur - Defensie
Over Defensie zei Willem-Alexander dat situaties zoals in Syrië het belang aantonen dat een krachtige en goed voorbereide krijgsmacht van belang is. Nederlandse mannen en vrouwen die namens de Nederlandse krijgsmacht actief zijn in het buitenland 'verdienen onze grote waardering', zei Willem-Alexander.

Om de kracht van onze samenleving in stand te houden, zijn veranderingen nodig, besloot de koning. De vraagstukken waarover de regering zich moet buigen, zijn complex en ingewikkeld.

Beeld anp

13.36 uur - Europese Unie
Nederland moet een actieve rol spelen in de Europese Unie, zei Willem-Alexander. Een stevig fundament onder de euro is van belang, en de regering zal zich inzetten voor een bankenunie. Een speerpunt voor de regering is wel de discussie over het takenpakket van de Europese Unie. Een aantal zaken kunnen landen beter zelf (blijven) regelen, zoals zorg en onderwijs.

Beeld anp

13.30 uur - Maatregelen
De koning kondigt alvast een aantal maatregelen aan uit de miljoenennota: er komt een nationale investeringsmaatschappij, die kan investeren in bijvoorbeeld scholen om zo de economie weer vooruit te helpen. Ook worden er maatregelen aangekondigd die de jeugdwerkloosheid tegen moeten gaan.

Met name in de zorg zal de omslag van een klassieke verzorgingsstaat naar een participatiesamenleving zichtbaar zijn, zei Willem-Alexander. 'In deze tijd willen mensen eigen keuzes maken', zei de koning verder.

Daarnaast wordt er volgend jaar een voorstel gepresenteerd om de langdurige zorg grondig te hervormen, 'de uitgaven stijgen namelijk explosief.' De jeugdzorg wordt bij gemeenten ondergebracht, waardoor het beter moet aansluiten bij de wensen en eisen per kinderen. Ook de langdurige zorg wordt, deels, bij gemeenten ondergebracht. Die langdurige zorg kost nu 200 euro per persoon per jaar, zei Willem-Alexander.

Ten derde worden er werkbedrijven opgericht door en met gemeenten voor mensen met een arbeidsbeperking, waardoor er 125.000 extra banen moeten worden gecreëerd. Mocht dat aantal niet gehaald worden, dan zullen werkgevers worden verplicht mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen.

De maximale aftrek van de hypotheekrente wordt vanaf 2014 teruggebracht naar 38 procent, in stappen van een half procent per jaar.

Beeld anp

13.27 uur - Einde mondiale crisis in zicht
Koning Willem-Alexander zei tijdens zijn troonrede dat de gevolgen van de crisis zijn steeds voelbaarder. De werkloosheid stijgt, de huizen zijn minder waard en de koopkracht blijft achter.

Maar het kabinet ziet ook voorzichtige signalen dat het einde van een mondiale crisis in zicht is. Voor Nederland betekent dat perspectief op herstel, aldus de koning.

De klassieke verzorgingsstaat verandert langzaam in een participatiesamenleving, zei Willem-Alexander. Er is, volgens de koning, een gerechtvaardigd vertrouwen in eigen kunnen in Nederland. En elke Nederlander moet de kans krijgen de veranderingen die ons staan te wachten op te nemen in zijn eigen leven.

Volgens de koning wordt van iedereen die dat kan gevraagd worden om verantwoordelijkheid te nemen. Op die manier voegen mensen 'niet alleen waarde toe aan hun eigen leven, maar ook aan de samenleving als geheel.'

13.20 uur - Troonrede
Koning Willem-Alexander bedankte aan het begin van zijn eerste Troonrede de verzamelde leden van beide parlementen voor een 'hartverwarmende start' van zijn koningschap (30 april). Ook bedankte hij zijn moeder, die zich met hart en ziel heeft ingezet voor het land, zei hij. 'Zij blijft voor mij een belangrijke inspiratiebron'

De koning bedankte ook voor de grote steun die de koninklijke familie heeft ontvangen na het overlijden van zijn broer, prins Johan Friso.

De Gouden Koets. Beeld NOS

13.05 uur - Koning op weg naar de Ridderzaal
Vanaf Paleis Noordeinde in Den Haag is koning Willem-Alexander in de Gouden Koets vertrokken naar het Binnenhof. Na een korte rijtoer komt hij aan bij de Ridderzaal. Daar zal hij de troonrede voorlezen.

De koning wordt vergezeld van koningin Máxima. Langs de route staan veel belangstellenden. De eerste liefhebber was al vroeg aanwezig. De politie verwacht 40.000 belangstellenden voor de tocht.

In de binnenstad zijn als extra beveiliging op diverse plaatsen betonnen bloembakken neergezet. Vanaf het vertrek van de stoet tot het moment dat die aankomt bij de Ridderzaal wordt er elke minuut een saluutschot afgevuurd op het Malieveld.

Minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher (L) en zijn vrouw Jildau Piena arriveren op het Binnhof. Beeld anp
Beeld anp

12.44 uur: 'Bezuinigingen raken alle Rotterdammers'
De gemeente Rotterdam laat in een reactie aan ANP weten: 'De belangrijkste impact voor de begroting in Rotterdam is de oplopende korting op het Gemeentefonds van 65 miljoen euro in 2017. Rotterdam wil dit oplossen door de kosten voor de gemeentelijke organisatie nog verder omlaag te brengen. Veel Prinsjesdagplannen raken direct de portemonnee van Rotterdammers. Daarom nemen wij maatregelen om de lastendruk zoveel mogelijk te beperken door lokale belastingen te verlagen of in een langzamer tempo kostendekkend te maken.'

De stad ziet ondanks de economisch gure tijden ook lichtpunten. 'De uitvoer stijgt sinds 2010 en groeit ook dit jaar en volgend jaar. Voor de haven een belangrijke kans. De uitdaging voor de stad is om deze nationale economische motor door te vertalen naar werkgelegenheid in en om de stad.'

Minister van Financiën Jeroen Dijselbloem pakt op Prinsjesdag op het ministerie van Financien zijn miljoenenkoffertje, dat hij later op de dag aan de Tweede Kamer zal presenteren. Beeld anp

12.35 uur: 'Defensie wordt geen rust gegund'
Meer over de gedwongen ontslaen bij Defensie, die eerder vandaag al uitlekten. Het personeel van Defensie krijgt geen tijd om op adem te komen, zegt voorzitter Marc de Natris van de militaire vakbond GOV/MHB in een eerste reactie op de nieuwe bezuinigingen die het ministerie van Defensie dinsdag zal aankondigen.

Het departement moet honderden mensen gedwongen ontslaan omdat het bijna 350 miljoen euro moet bezuinigen. 'De reorganisatie bij Defensie is nog niet eens voltooid of de volgende taakstelling ligt er al. Het personeel wordt geen rust gegund en komt wederom in een onzekere situatie terecht', benadrukt De Natris.

Door bezuinigingen van Rutte-I moest Defensie al 12.000 functies schrappen. Daar komen nu nog eens meer dan 2000 bovenop.

12.17 uur - Kamerleden maken zich op voor Prinsjesdag
Bij de ingang van de Tweede Kamer ving NOS-verslaggever Ron Fresen enkele Kamerleden op.

11.43 uur - Koffertje ontvangen
Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem heeft zojuist het koffertje met de miljoenennota en de rijksbegroting ontvangen en is nu onderweg naar het Binnenhof.

Beeld anp

11.31 uur - Honderden gedwongen ontslagen bij Defensie
Bij het ministerie van Defensie zullen honderden mensen gedwongen ontslagen worden als gevolg van nieuwe bezuinigingen. Dat melden ingewijden. Het is een nieuwe klap voor het departement dat door eerdere bezuinigingen al 12.000 functies moest schrappen.

De bezuinigingen lopen op tot 348 miljoen euro. Naast de kazerne in Assen wordt ook de Van Ghentkazerne in Rotterdam gesloten. Verder wordt de 45e Pantserinfanteriebataljon opgeheven en verdwijnt de compagnie mariniers die op Aruba is gestationeerd. Andere maatregelen zijn de verkoop van het in aanbouw zijnde logistiek ondersteuningsschip Karel Doorman en het schrappen van 6 tot 7 F-16's.

Bezoekers in klederdracht staan op Prinsjesdag te wachten bij de ingang van de Ridderzaal op het Binnenhof. Beeld anp
Kinderen met een spandoek voor de koning en de koningin hebben zich op Prinsjesdag verzameld bij Paleis Noordeinde om later op de dag de koninklijke stoet te aanschouwen. Beeld anp

11.28 uur - Kiezer heeft meeste vertrouwen in Timmermans
Uit het Prinsjesdagonderzoek van EenVandaag blijkt dat minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken het meeste vertrouwen geniet van de kiezers. Hij wordt door 36 procent van het electoraat als vakbekwaam en eerlijk beschouwd. Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën staat tweede (29,7 procent) en minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie derde (27,7 procent).

De kiezer heeft op Prinsjesdag 'een historisch laag' vertrouwen in het kabinet. Slechts 14 procent gelooft nog in de huidige ministersploeg.

27.000 mensen deden mee aan het onderzoek.

Minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans. Beeld anp
Minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert. Beeld anp
De Gouden Koets op het Binnenhof. Beeld ANP

11.25 uur - Hoedjes op Twitter
De eerste hoedjes voor Prinsjesdag zijn al gespot:

10.57 uur - Eerste mensen verzamelen zich
Groepjes mensen beginnen zich te verzamelen lang de route van de koninklijke rijtoer van de Gouden Koets tussen Paleis Noordeinde en de Ridderzaal in Den Haag. Veel van de toeschouwers dragen oranje hoedjes. Ook lopen er honden met oranje sjaaltjes rond.

Er is wel al veel politie op straat. De politie Haaglanden verwacht net als andere jaren ongeveer 40.000 belangstellenden voor de tocht van de Gouden Koets.

Bezoekers in klederdracht maken foto's van elkaar bij de ingang van de Ridderzaal op het Binnenhof. Beeld anp

10.54 uur - Programma Prinsjesdag
Op welk tijdstip vinden de verschillende activiteiten op Prinsjesdag plaats? Beijk hier het programma van vandaag:

Ochtend: Op het ministerie van Financiën wordt de laatste hand gelegd aan de rijksbegroting en de Miljoenennota. Daarna worden de stukken verpakt in een oranje strik en in het koffertje gelegd.
12.45 uur: Alle genodigden zijn aanwezig in de Ridderzaal.
13.00 uur: De koninklijke stoet vertrekt vanaf Paleis Noordeinde.
13.00 uur: De voorzitter van de Eerste Kamer opent de Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal.
13.00-13.15 uur: Vanaf het vertrek van de stoet tot de aankomst bij de Ridderzaal wordt er elke minuut een saluutschot afgevuurd door de batterij 11de Afdeling Rijdende Artillerie op het Malieveld.
13.15 uur: De koninklijke stoet komt aan bij de Ridderzaal. Aansluitend leest de Koning de Troonrede voor.
13.50 uur: De koninklijke stoet vertrekt naar Paleis Noordeinde. Hier vindt aansluitend de balkonscène plaats.
15.00 uur: De minister van Financiën biedt het koffertje met daarin de Miljoenennota en rijksbegroting aan de Tweede Kamer aan.

10.41 uur - Den Haag maakt zich op
Alle dranghekken zijn geplaatst, wegen zijn afgezet, straten zijn geveegd, dagjesmensen verzamelen zich langs de hekken. Burgemeester Jozias van Aartsen ontvangt zijn collega's uit Amsterdam, Rotterdam en Utrecht. Soldaten maken zich op voor een dag van in de houding staan. De koning bereidt zich voor op zijn eerste troonrede.

Op wie moet u vandaag letten om te begrijpen wat er gebeurt? Wie gaat wat zeggen en hoe zijn de verhoudingen? Lees hier een overzicht van de belangrijkste spelers.

De eerste oranjefans verzamelen zich langs de route van de gouden koets. Beeld ANP
Dranghekken bij paleis Noordeinde. Beeld ANP

10.27 uur - Primeurs voor koning Willem-Alexander
De eerste Prinsjesdag als koning levert Willem-Alexander een aantal primeurs op. Het is voor het eerst dat een Nederlandse koning op de derde dinsdag van september de Troonrede voorleest in de Ridderzaal en voor het eerst dat een koning er in de Gouden Koets ernaartoe rijdt.

Koningin Máxima heeft ook een primeur. Zij is de eerste echtgenote van een koning die in de Ridderzaal bij de verenigde vergadering van de Staten-Generaal aanwezig is. De koninginnen in de 19e eeuw vergezelden hun man niet.

Bekijk hier de route die de Gouden Koets vandaag zal gaan rijden:

Beeld Prostress
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden