Teruglezen: 'Obama open voor geweldloze Syrië-resolutie'

Volkskrant.nl volgde vrijdag de ontwikkelingen rond de eventuele interventie in Syrië op de voet. Lees hieronder alle ontwikkelingen van de dag na.

Beeld ap

Duidelijk werd dat Amerika en Rusland het nog niet eens zijn over de voorwaarde voor de VN-resolutie die een stappenplan in werking moet doen treden die gericht is op de vernietiging van de chemische wapens. Bronnen bij de Amerikaanse regering zeggen dat dat als die resolutie er komt, dat president Barack Obama open zou staan om af te zien van militair ingrijpen.

De gesprekken tussen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, en zijn Russische ambtsgenoot, Sergei Lavrov, zullen worden voortgezet. Vooruitlopend op de resolutie en het einde van het conflict, maakte secretaris-generaal Ban Ki-Moon duidelijk dat de Syrische president Bashar al-Assad uiteindelijk verantwoordelijk zal worden gehouden, voor wat Ban Ki-Moon noemde, 'misdaden tegen de menselijkheid'.


23.10 uur - 'Obama open voor geweldloze Syrië-resolutie'

De Amerikaanse president Barack Obama staat open voor een resolutie van de Verenigde Naties waarin besloten ligt dat de voorraad chemische wapens van Syrië wordt veiliggesteld zonder dat gedreigd wordt met wapengekletter. Dat hebben bronnen bij de Amerikaanse regering vrijdag gezegd.

Obama kan nog steeds besluiten tot een militaire ingreep, maar in de VN-Veiligheidsraad zal Rusland zijn vetorecht gebruiken om militair optreden uit naam van de VN tegen te houden.
Volgens de bronnen wordt binnen enkele weken duidelijk of het door Rusland voorgestelde plan van aanpak, onderhandelen over Syrië chemische wapens, werkt. Nieuwe gesprekken met Moskou zouden voor zaterdag op de agenda staan.

21.38 uur - Besprekingen in Genève gaan verder
De Russische en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken zetten hun besprekingen over Syrië vrijdagavond voort. Zij zullen ze waarschijnlijk in de nacht van vrijdag op zaterdag afsluiten. Dat heeft de woordvoerster van de Russische minister Sergej Lavrov vrijdagavond gezegd. Eerder had het Russische persbureau RIA Novosti gemeld dat het overleg zaterdag zou worden voortgezet.

Lavrov en zijn Amerikaanse ambtgenoot John Kerry proberen een tijdschema op te stellen voor de vernietiging van het Syrische gifgasarsenaal. Ook willen zij met een gezamenlijke resolutie voor de VN-Veiligheidsraad komen. Lavrov zei vrijdagochtend dat de besprekingen 'constructief' verliepen.

Volgens Amerikaanse regeringsfunctionarissen verwacht Washington dat in de resolutie niet met militaire acties wordt gedreigd. Washington is voor zo'n dreigement, voor het geval de regering in Damascus de vernietiging van het arsenaal chemische wapens dwarsboomt, maar de Russen hebben zich er van meet af aan tegen verzet.

V.l.n.r.: John Kerry, Lakhdar Brahimi en Sergei Lavrov Beeld ap

20.46 uur - Westerse ministers bespreken oorlog Syrië
De ministers van Buitenlandse Zaken van Frankrijk, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten komen maandag in Parijs bijeen om over de burgeroorlog in Syrië te spreken. Dat heeft de woordvoerder van de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Laurent Fabius, vrijdag gezegd.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry, overlegt op dit moment in Genève met zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov over een tijdplan voor de vernietiging van het Syrische gifgasarsenaal. Ook willen zij een resolutie over Syrië opstellen voor de VN-Veiligheidsraad.

20.11 uur - VN-rapport gifgasaanval Syrië afgerond
De inspecteurs van de Verenigde Naties die in Syrië hebben onderzocht of er vorige maand bij Damascus een chemische aanval heeft plaatsgevonden hebben hun rapport afgerond. Dat zei het hoofd van het onderzoeksteam, Ake Sellström, vrijdag.

VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon ontvangt het rapport dit weekeinde van de inspecteurs. Wanneer de presentatie plaatsvindt, kon Sellström niet zeggen. Dat is aan Ban, zei hij.

Sellström ging niet in op de conclusies van het rapport. Ban liet weten dat er waarschijnlijk in staat dat er in Syrië inderdaad chemische wapens zijn gebruikt.

Een VN-inspecteur verzamelt monsters voor het onderzoek Beeld epa

18.35 uur - Ban Ki-moon haalt uit naar Assad

Secretaris-generaal Ban Ki-moon van de Verenigde Naties houdt de regering van de Syrische president Bashar al-Assad verantwoordelijk voor het plegen van veel misdaden tegen de menselijkheid. De VN-chef zei dat vrijdag tijdens een vergadering van de VN in New York.

Ban zei ook dat hij verwacht dat inspecteurs van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) zullen bevestigen dat in augustus gifgas is gebruikt bij aanvallen op buitenwijken van de Syrische hoofdstad Damascus. Een team van de VN heeft onderzoek gedaan naar de inzet van gifgassen. Het had niet de opdracht te onderzoeken wie het gifgas heeft gebruikt. Het rapport van de VN wordt vermoedelijk maandag openbaar.

Ban Ki-moon. Beeld afp

18.20 uur - VN trekken geld uit voor organiseren hulp Syriërs
Het hoofd van het humanitaire bureau van de Verenigde Naties heeft vrijdag vijftig miljoen dollar (37,5 miljoen euro) uitgetrokken voor ondersteuning van de hulpverlening aan Syrische burgers.

Twintig miljoen dollar (15 miljoen euro) is voor steun aan hulpoperaties binnen Syrië, 15 miljoen dollar (11 miljoen euro) gaat naar Libanon, 10 miljoen dollar (7,5 miljoen euro) naar Irak en 5 miljoen dollar (5,5 miljoen euro) naar Jordanië.

Het geld komt uit het centrale potje voor noodhulp van de VN.
Door de burgeroorlog in Syrië zijn in het land zelf meer dan 4,2 miljoen mensen hun woonplaatsen ontvlucht en zijn twee miljoen mensen uitgeweken naar andere landen in de regio.

Een Syrisch meisje eet een tomaat in een tijdelijk vluchtelingenkamp in het oosten van Libanon Beeld ap

18.00 uur - Syrië benadert OPWC
Syrië heeft de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag snel benaderd. De Syrische minister van Buitenlandse Zaken, Walid al-Moualem, heeft de OPCW per brief ervan op de hoogte gesteld dat zijn land toetreedt tot de organisatie die zich ten doel stelt chemische wapens uit te bannen. OPCW-chef Ahmet Üzümcü heeft dat vrijdag bevestigd, meldt de website van de internationale organisatie.

Al-Moualem schreef de brief donderdag. De Syrische regering meldde al toe te treden, maar bevestiging uit Den Haag was er nog niet. Het OPCW maakte voorts bekend dat de Syrische onderminister van Buitenlandse Zaken, Faisal Mekdad, vrijdag de OPCW om technische hulp heeft verzocht. Üzümcü heeft hem onder meer gezegd dat het Syrische verzoek om snel tot actie over te gaan, wordt voorgelegd aan de deelnemende landen.

15.45 uur - Roep om inzicht nucleair programma Syrië
De Verenigde Staten en Israël willen dat de regering van Syrië instemt met een internationale controle op haar nucleaire activiteiten. Israël en de VS hebben de oproep vandaag gedaan tijdens een bijeenkomst van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) in Wenen, aldus westerse diplomaten.

Volgens Joseph Macmanus, de Amerikaanse ambassadeur bij het IAEA, kan Syrië ongerustheid over zijn nucleaire activiteiten alleen wegnemen door volledig mee te werken met de inspecteurs van het IAEA.

Joseph Macmanus, de Amerikaanse ambassadeur bij het IAEA. Beeld ap

15.26 uur - Rutte: 'Er moet boter bij de vis'
In de ministerraad is vandaag ook gesproken over Syrië. 'Het gebruik van chemische wapens is een oorlogsmisdaad, dat kan niet zonder consequenties blijven', zei premier Mark Rutte vandaag na afloop van de ministerraad.

'Wij blijven voorstander van een rol voor de Verenigde Naties. Syrië moet dwingende maatregelen opgelegd krijgen om de chemische wapens over te geven en te vernietigen. Het is belangrijk om de druk op Syrië te houden.'

De premier noemde ook de toetreding van Syrië tot de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW). Hij merkte daarbij op dat 'er boter bij de vis moet', Assad zal zijn chemische wapens ook daadwerkelijk moeten inleveren.

'Brief Poetin is hypocriet'
Rutte is het met minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken eens dat de brief van de Russische president Vladimir Poetin (gisteren in The New York Times) 'hypocriet' is. 'Poetin heeft de laatste tijd niet echt geholpen het Syrische probleem op te lossen. Hij heeft een aantal keer een oplossing via de Veiligheidsraad tegengehouden, dat vind ik schadelijk', zei Rutte.

'We zouden als wereldgemeenschap één doel moeten hebben: als ergens die rotzooi gebruikt wordt, dan moet daar hard tegen worden opgetreden', aldus Rutte.

Premier Mark Rutte. Beeld anp
De Russische president Vladimir Poetin. Beeld getty

15.19 uur - Duizenden Syriërs vluchtten naar Italië
De stroom vluchtelingen naar Italië, vooral uit Syrië, houdt aan. Volgens de Verenigde Naties zijn de afgelopen weken zo'n 3300 Syrische vluchtelingen per boot in Italië gearriveerd. Een groot deel van de Syriërs komt uit Egypte, waar ze in eerste instantie naar toe waren gevlucht.

UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, schat het aantal Syriërs dat sinds 2013 naar Italië is gevlucht op 4600. In 2012 was dat aantal nog 369.

De Verenigde Naties vroegen de Europese staten deze week om onbeperkt Syrische vluchtelingen op te nemen. Duitsland heeft toegezegd om in ieder geval 2 jaar lang 5000 Syrische vluchtelingen toe te laten. Nederland heeft tot nog toe toegezegd 250 vluchtelingen op te vangen. De meeste van de ruim 2 miljoen Syrische vluchtelingen zijn gevlucht naar Libanon, Jordanië, Turkije en Egypte.

Syrische vluchtelingen komen per boot aan bij Italië. Beeld epa
Beeld epa

14.09 uur - Kerry ontmoet Netanyahu
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry zal zondag naar Jeruzalem reizen om met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu te praten over de vredesbesprekingen over het Midden-Oosten evenals de situatie in Syrië. Dat maakte het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bekend.

'Het doel van het bezoek is om een diepgaande discussie te hebben over de status van de onderhandelingen tussen de Palestijnen en Israëli's', zei een woordvoerder van het ministerie. 'Ze zullen zich ook richten op de ontwikkelingen in Syrië.'

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Beeld ap
De Amerikaanse minister John Kerry van Buitenlandse Zaken vandaag met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov in Genève. Beeld reuters

12.25 uur - 'Eerst chemische wapens, dan vredesoverleg'
Of er een tweede vredesconferentie over Syrië komt hangt af van de uitkomst van het huidige Amerikaans-Russische overleg over het arsenaal chemische wapens van Damascus. Het is wel de bedoeling dat er een tweede conferentie komt. Dat zeiden John Kerry en diens Russische ambtgenoot Sergej Lavrov vandaag tijdens een gezamenlijke persconferentie in Genève.

Lavrov maakte duidelijk dat hij het betreurt dat lange tijd niet meer is geprobeerd de conferentie in Genève een vervolg te geven.

De Amerikaanse minister John Kerry van Buitenlandse Zaken. Beeld epa

11.36 uur - Oppostie: toetreding tot verdrag is 'leeg gebaar'
De belangrijkste oppositiegroep in Syrië heeft Assads beslissing om zich aan te sluiten bij het verdrag afgedaan als 'een leeg gebaar'. De Syrische Nationale Coalitie pleit daarnaast ook voor een bindende VN-resolutie waarmee militair ingrijpen in Syrië geoorloofd is wanneer het land niet de informatie over haar chemische voorraden overhandigt. Dat liet de oppositiegroep in een statement weten, meldt The Guardian.

In het statement staat: 'De Syrische Coalitie is zeer sceptisch over de ondertekening van het verdrag door Assads regime. Zo'n gebaar komt een beetje te laat om de burgers te redden van de moordzuchtige bedoelingen van het regime. Het is duidelijk een poging om internationale maatregelen, alsook de verantwoordingsplicht tegenover het Syrische volk te omzeilen.'

Lees het hele statement hier.

De Russische president Vladimir Poetin vandaag in Bisjkek, de hoofdstad van Kirgizië. Beeld afp
V.l.n.r.: de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry, speciaal gezant van de Verenigde Naties Lakhdar Brahimi en de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov. Beeld reuters

11.00 uur - Kerry: constructieve gesprekken met Lavrov
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry heeft 'constructieve gesprekken' gehad over de chemische wapens in Syrië met zijn Russische collega Sergej Lavrov, dat meldt Kerry. Deze besprekingen worden vandaag voortgezet. Lavrov prijst Kerry voor het begrijpen van het belang van diplomatie in de Syrische crisis.

Kerry en Lavrov zullen elkaar rond 28 september weer ontmoeten in New York. Dan willen ze proberen een datum vast te stellen voor een vredesconferentie over Syrië. Die moet leiden tot een politieke oplossing voor de burgeroorlog in het land.

Vrijdag schoof ook de speciaal gezant van de VN en van de Arabische Liga voor Syrië, Lakhdar Brahimi, aan de onderhandelingstafel aan. Brahimi probeert een internationale conferentie over Syrië te beleggen, waar een diplomatieke oplossing voor de burgeroorlog zou moeten worden geformuleerd.

De speciale VN-gezant voor Syrië Lakhdar Brahimi. Beeld epa
Twee rebellen van het Vrije Syrische Leger in de Raqqa provincie. Beeld reuters

10.45 uur - HRW: Assad achter massamoorden in mei
Het Syrische regime en milities die zich achter president Assad hebben geschaard hebben zich schuldig gemaakt aan standrechtelijke executies waarbij zeker 248 mensen om het leven zijn gekomen. Dat zegt mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch.

In een rapport schrijft HRW dat de executies op 2 en 3 mei plaatshadden in twee overwegend soennitische dorpen aan de kust. Het rapport van HRW is gebaseerd op gesprekken met overlevenden van het bloedbad.

10.29 uur - Rouhani steunt inspanningen Rusland en Syrië
Iran steunt het Russische voorstel om het Syrische chemische wapenarsenaal onder internationaal toezicht te stellen en het besluit van Syrië om toe te treden tot het Verdrag Chemische Wapens. Dat heeft de Iraanse president Hassan Rouhani vandaag gezegd.

'We willen al deze inspanningen - het Russische voorstel en het besluit van Syrië tot toetreding van het verdrag - steunen', aldus Rouhani. De president is vandaag bij een top aanwezig in Bisjkek over regionale veiligheid, onder leiding van China en Rusland.

De Iraanse president Hassan Rouhani. Beeld getty

10.13 uur - 'Voormalig kopstuk Sharia4Belgium vermoord in Syrië'
Houssien Elouassaki (22), het beruchte voormalige kopstuk van Sharia4Belgium, is vermist. Hardnekkige geruchten doen de ronde dat hij dood is, omgebracht door medestanders. Dat meldt de Belgische krant De Standaard op basis van betrouwbare bronnen. 'Maar we rouwen pas als we zijn lichaam gezien hebben', zegt Houssiens vader. Elouassaki raakte vooral bekend nadat hij in telefoongesprekken met zijn broer toegaf dat hij mensen onthoofd had, waarvan een filmpje op YouTube werd geplaatst.

Sinds 20 augustus heeft niemand iets vernomen van Houssien Elouassaki uit de Belgische plaats Vilvoorde. Vrienden hoorden normaal regelmatig via Facebook of de telefoon iets van de leider, maar sinds drie weken geeft hij geen teken van leven meer. Hardnekkige geruchten doen de ronde dat hij gesneuveld zou zijn. Bronnen beweren dat medestanders hem in de borst schoten: 'We hebben geen officiële bevestiging, maar het nieuws dat de ronde doet, wordt ook niet tegengesproken door veiligheidsdiensten. Het gerucht wordt dus met de dag sterker.'

Syrische vluchtelingen gisteren bij de grens met Turkije. Beeld epa

09.58 uur - Extra schepen VS kosten ruim 20 miljoen per week
Het Pentagon geeft per week 27 miljoen dollar (ruim 20 miljoen euro) uit aan de verhoogde aanwezigheid van de Amerikaanse marine in de Middellandse Zee en het Midden-Oosten. De marine moet de situatie in Syrië in de gaten houden en klaar staan om een eventuele aanval uit te voeren.

De Amerikaanse president Barack Obama wil dat het Amerikaanse leger druk op de Syrische president Bashar Assad blijft uitoefenen en klaar staat om in te grijpen als diplomatie niet tot een oplossing voor het conflict leidt. De marine heeft twee vliegdekschepen in de regio en vier torpedobootjagers en een amfibisch oorlogsschip in het oosten van de Middellandse Zee. Een vliegdekschip en een torpedobootjager hadden eigenlijk al terug moeten keren naar de VS, maar kregen opdracht te blijven.

Rebellen van het Vrije Syrische Leger gisteren in Aleppo. Beeld reuters

09.55 uur - 'Syrië verspreidt chemische wapens'
Diplomaten en hoge militaire functionarissen uit de VS en het Midden-Oosten beweren in The Wall Street Journal dat een geheime Syrische militaire eenheid voorraden gifgas en munitie heeft verspreid over zeker vijftig plaatsen. Daarmee zou het Syrische regime het moeilijker willen maken voor de VS om de chemische wapens te vinden.

De eenheid zou al maanden bezig zijn met het heen en weer schuiven van de wapens. De laatste keer was een week geleden, nadat de Amerikaanse president Barack Obama had aangekondigd dat hij bereid was een aanval op Syrië uit te voeren.

Beeld afp
Een straat in het oude gedeelte van Damascus. Beeld reuters

09.40 uur - 'Toetreding OPCW toont dat Syrië serieus is'
Vladimir Poetin heeft de aankondiging van Syrië verwelkomd dat het is toegetreden tot de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW). 'Het is een belangrijke stap in de richting van een oplossing voor de Syrische crisis', aldus de Russische president.

Volgens hem toont de toetreding dat de regering van president Bashar al-Assad serieus meewerkt. 'Het is een belangrijke stap naar de oplossing van de Syrische crisis, dit bevestigt de serieuze intentie van onze Syrische partners', aldus Poetin. Ook China toonde zich tevreden. De Chinese president Xi Jinping riep bovendien op tot een staakt-het-vuren in Syrië.

De Amerikaanse minister John Kerry van Buitenlandse Zaken gisteren tijdens een persconferentie met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov. Beeld getty

09.11 uur - Kerry en Lavrov worden het nog niet eens
De Verenigde Staten en Rusland zijn het in de gesprekken tussen de ministers van Buitenlandse Zaken in Genève nog niet eens over Syrië. Volgens diplomatieke bronnen rond de gesprekken tussen John Kerry en Sergej Lavrov komen de twee op verschillende deelonderwerpen nog niet nader tot elkaar.

Kerry en Lavrov proberen het eens te worden over een tijdplan voor de vernietiging van het Syrische gifgasarsenaal. Daarnaast proberen ze een resolutie op te stellen waarover de hele VN-Veiligheidsraad het eens kan worden. Hoewel de onderhandelingen twee dagen zouden duren, is het volgens de bronnen mogelijk dat de gesprekken in het weekend worden voortgezet.

Kerry heeft bij het begin van de topontmoeting gezegd dat Syrië zijn chemische wapens snel moet opgeven. Damascus zou daarvoor niet een maand de tijd moeten krijgen, zoals gebruikelijk is bij toetreding tot de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW). De VS willen ook dat Syrië VN-dwangmaatregelen opgelegd krijgt als het land de wapens niet vernietigt of ze achterhoudt. Dat weigert Rusland.

Rebellen gisteren in de Raqqa provincie. Beeld reuters

Een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen van gisteren

Poetin hekelt buitenlandbeleid VS
De Russische president Vladimir Poetin uitte in een ingezonden stuk in de New York Times zijn zorgen over het buitenlands beleid van de Verenigde Staten. Hij noemt het verontrustend dat militair ingrijpen in binnenlandse conflicten in andere landen gemeengoed lijkt te worden. Poetin ontkende dat Rusland het regime van president Bashar al-Assad de hand boven het hoofd probeert te houden. 'We beschermen niet de Syrische regering, maar het internationaal recht,' schreef hij.

Topoverleg Kerry en Lavrov
De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken John Kerry en zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov zijn gisteren aangekomen in Genève om de crisis in Syrië te bespreken.

Kabinet overtuigd van gifgasaanval
Het kabinet is er na bestudering van informatie van de bondgenoten nu van overtuigd dat op 21 augustus gifgas is ingezet tegen de burgerbevolking in Syrië. Met 'aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid' is het Syrische regime van president Bashar al-Assad daarvoor verantwoordelijk. Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken schreef dat in een brief aan de Tweede Kamer.

Syrië treedt toe tot OPCW
Syrië is gisteravond toegetreden tot de Chemischewapensconventie. Het land is daarmee lid geworden van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag. Syrië was een van de laatste zeven landen die nog geen lid waren van de OPCW.

Assad: dreiging VS moet eerst stoppen
Assad liet in een interview met de Russische televisie weten dat Syrië een maand na de ondertekening van het internationale verdrag tegen chemische wapens de eerste gegevens over zijn chemische arsenaal vrijgeeft. Hij benadrukte dat de ontwapening twee kanten heeft. Die kan alleen slagen als de Verenigde Staten hun dreigementen inslikken en niet langer schermen met militair optreden tegen Syrië, stelde Assad.

Kerry ontevreden met tijdpad
De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken John Kerry nam daar geen genoegen mee. 'De woorden van het Syrische regime schieten in onze ogen tekort.' De Verenigde Staten kunnen alsnog overgaan tot militair ingrijpen als Assad niet overstag gaat en zijn chemische wapens ontmantelt, waarschuwde Kerry. 'Als het niet gebeurt moeten er consequenties volgen.'

De Syrische president Bashar al-Assad gisteren tijdens zijn interview met de Russische televisie. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden