Live

Teruglezen - Kabinet demissionair en heerlijk debat tussen Rutte en Klaver

De dag voor de verkiezingen kruisten de grootste partijen de degens voor het laatst in het NOS slotdebat, werd de Stemwijzer naar eigen zeggen getroffen door een cyberaanval en diende Rutte het ontslag in van zijn ministers en staatssecretarissen bij de Koning. Lees hier alles terug over de dag voor dé dag.

Lijsttrekkers Mark Rutte (L, VVD) en Jesse Klaver (GroenLinks) tijdens het NOS slotdebat vanuit de Statenpassage in het gebouw van de Tweede Kamer. Beeld anp
Lijsttrekkers Mark Rutte (L, VVD) en Jesse Klaver (GroenLinks) tijdens het NOS slotdebat vanuit de Statenpassage in het gebouw van de Tweede Kamer.Beeld anp

Het slotdebat is voorbij, morgen mag u naar de stembus. Voor wie de laatste uurtjes nodig heeft om tot een weloverworgen besluit te komen, staan hier onze belangrijkste producties op een rij.

De grote acht aan het woord
Nooit eerder stonden zoveel partijen in de laatste peilingen voor de verkiezingsdag zo dicht bij elkaar. In het slotdebat deden de lijsttrekkers dinsdag een laatste poging om de talrijke zwevende kiezers toch nog over te halen. Lees het hier.

Zonder Baudet en Simons
Het zijn de twintig partijen die in het NOS-slotdebat niet met de grote tenoren in discussie mochten, die van de Nederlandse politiek zo'n vrolijk gekleurde volière maken. Lees het hier.

Europa kijkt gespannen naar Nederland
Woensdag is N-day in Europa. In alle hoofdsteden kijkt men gespannen toe of Nederland na Groot-Brittannië en Amerika het volgende land wordt waar de populisten zegevieren en mogelijk een bruggenhoofd slaan naar de rest van het continent. Of stopt populistische revolte?

Live factcheck
De Volkskrant deed hard z'n best om alle beweringen tijdens het slotdebat live te controleren en te voorzien van duiding. Lees het hier.

En morgen is er weer een krant. Dit is vast de voorpagina:

In het slotdebat deden de lijsttrekkers dinsdag een laatste poging om de talrijke zwevende kiezers toch nog over te halen. Voor de verkiezingen zijn 12.980.788 mensen stemgerechtigd, blijkt uit gegevens die de gemeenten hebben doorgegeven aan de Verkiezingsdienst van het ANP. De stembureaus gaan woensdag doorgaans om 07.30 uur open. Op sommige plekken, met name op NS-stations, is dat al vanaf middernacht of in vroege ochtend. Kiesgerechtigden kunnen tot 21.00 uur hun stem uitbrengen.

Naast de kiesgerechtigden in de 388 Nederlandse gemeenten, kunnen de inwoners van Bonaire, Sint Eustatius en Saba (de 'BES-eilanden') hun stem uitbrengen. Het is de tweede keer dat de eilanden, die in 2010 de status van bijzondere gemeente kregen, meestemmen met de Tweede Kamerverkiezingen. De stemlokalen gaan vanwege het tijdsverschil woensdagmiddag om 12.30 uur Nederlandse tijd open en sluiten pas in de nacht van woensdag op donderdag.

Het Nationaal Cyber Security Centre (NCSC) is dinsdagavond in actie gekomen vanwege de aanhoudende cyberaanvallen op de digitale stemhulpen Kieskompas en Stemwijzer. De servers van de beide websites werden vanuit het buitenland met zoveel verkeer bestookt dat ze bezweken en de stemhulpen onbereikbaar werden.

Kieskompas en Prodemos, de organisatie achter de Stemwijzer, gaan uit van een gecoördineerde DDoS-aanval. Volgens Willem Blanken van Kieskompas begonnen de aanvallen op de digitale stemhulpen op hetzelfde moment. Daardoor konden mensen halverwege de middag geen stemadvies meer opvragen.

De Stemwijzer was aan het begin van de avond weer even online en Kieskompas was rond 19.30 weer even bereikbaar, maar nog geen halfuur later was dat alweer onmogelijk. In de loop van de avond was het probleem nog altijd niet opgelost. Heel af en toe waren de pagina's weer even zichtbaar, maar dat was vaak van korte duur.

De beide organisaties gaan aangifte doen van de aanval. Wie er achter de aanval zit is nog niet bekend.

Het NOS slotdebat is voorbij. De confrontatie Rutte-Klaver mocht er wezen. 'Dit was een heerlijk debat voor Mark Rutte en Jesse Klaver, die elkaar treffen op een onderwerp waarop beiden zich graag profileren met maximale meningsverschillen', schrijft Raoul du Pré, chef politiek bij de Volkskrant. 'Rutte als de man die het asielprobleem beteugelt, Klaver als de enige in de Kamer die ronduit pleit voor méér vluchtelingenopvang. Ze concurreren niet om elkaars kiezers, wel om zwevende kiezers die nu nog bij flankerende partijen zitten.' Lees hier alle beschouwingen en factchecks terug van het laatste debat voor de verkiezingen van morgen.

Lijsttrekkers Mark Rutte (L, VVD) en Jesse Klaver (GroenLinks) tijdens het NOS slotdebat vanuit de Statenpassage in het gebouw van de Tweede Kamer. Beeld anp
Lijsttrekkers Mark Rutte (L, VVD) en Jesse Klaver (GroenLinks) tijdens het NOS slotdebat vanuit de Statenpassage in het gebouw van de Tweede Kamer.Beeld anp

Klaver goochelt met de cijfers, Krol had er wel even bij kunnen zeggen: dat is een schatting, en is Kuzu inderdaad 'laf'? Lees het allemaal in onze live factcheck.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Het NOS-verkiezingsdebat in het complex van de Tweede Kamer is zeer zwaar beveiligd. Er zijn onder anderen meer bewakers en agenten dan normaal al het geval is.

Alle belangstellenden voor het slotdebat moesten door een metaaldetector. Ook werd iedereen voorzien van een gekleurd armbandje voor de verschillende zones waarin het gebouw is opgedeeld.

Het NOS slotdebat vanuit de Statenpassage in het gebouw van de Tweede Kamer Beeld anp
Het NOS slotdebat vanuit de Statenpassage in het gebouw van de Tweede KamerBeeld anp

Maakt het slotdebat u niet wijzer? Frans Kalshoven maakte een stappenplan om u te laten uitzweven. Niet door het over de inhoud te hebben (hij kent uw voorkeuren niet), maar door het opstellen van een stappenplan. De vraag is: Hoe kan ik (Marijke, Ahmed, Harry, Simone) op ordelijke wijze mijn keuze bepalen? Lees het hier.

Lijsttrekkers Jesse Klaver (GroenLinks), Lodewijk Asscher (PVDA), Mark Rutte (VVD), Alexander Pechtold (D66), Sybrand Buma (CDA), Geert WIlders (PVV) en Emile Roemer (SP) tijdens het NOS slotdebat vanuit de Statenpassage in het gebouw van de Tweede Kamer. Beeld anp
Lijsttrekkers Jesse Klaver (GroenLinks), Lodewijk Asscher (PVDA), Mark Rutte (VVD), Alexander Pechtold (D66), Sybrand Buma (CDA), Geert WIlders (PVV) en Emile Roemer (SP) tijdens het NOS slotdebat vanuit de Statenpassage in het gebouw van de Tweede Kamer.Beeld anp

De lijstrekkers werpen elkaar nogal wat voor de voeten bij een verkiezingsdebat. Vanavond proberen Geert Wilders, Kees van der Staaij, Jan Roos, Mark Rutte, Sybrand Buma, Marianne Thieme, Jesse Klaver, Emile Roemer, Lodewijk Asscher, Alexander Pechtold, Henk Krol, Gert-Jan Segers en Jacques Monasch elkaar af te troeven tijdens het slotdebat bij de NOS. De Volkskrant doet hard z'n best om al die beweringen live te controleren en te voorzien van duiding.

In de aanloop naar de verkiezingen peilt Olaf Tempelman de stemming in het land. Dat doet hij vanuit een microversie van Nederland: Vught. Hoe hebben de decentralisatie in de zorg, de versobering van de renteaftrek en al die andere kabinets-maatregelen Vught en daarmee Nederland veranderd? Aflevering 14: asielopvang op zijn Brabants.

De digitale stemhulpen Kieskompas en Stemwijzer zijn dinsdagavond opnieuw onbereikbaar. Even waren de beide websites weer bereikbaar, nadat ze eerder op de dag al getroffen waren door een DDoS-aanval, maar dat was van korte duur. Kieskompas en ProDemos, de organisatie achter de Stemwijzer, gaan uit van een gecoördineerde aanval. Kieskompas gaat aangifte doen van de aanval en wil daarbij samen optrekken met ProDemos.

Journalist en Volkskrant-columnist Erdal Balci ziet hoe Turkse Nederlanders een afslag naar rechts maken. Zijn artikel hierover werd vandaag het best gelezen op Volkskrant.nl.

'Turkse Nederlanders die altijd links stemden, waarderen de harde houding van Rutte en Wilders jegens de Turkse president Erdogan', schrijft Balci. 'Ze kiezen 15 maart daarom voor een rechtse stem.' Lees hier het artikel.

Woensdag is N-day in Europa. In alle hoofdsteden kijkt men gespannen toe of Nederland na Groot-Brittannië en Amerika het volgende land wordt waar de populisten zegevieren en mogelijk een bruggenhoofd slaan naar de rest van het continent. Of zal Nederland zich ontpoppen als golfbreker, waarbij de traditionele politiek voorkomt dat de populistische revolte na de Angelsaksische wereld ook de bestaande orde op het Europese vasteland op haar kop zet? Lees hier de analyse van Arie Elshout.

Onder meer bondskanselier Angela Merkel en voorzitter Europese Commissie Jean-Claude Juncker tijdens een EU-top. Beeld reuters
Onder meer bondskanselier Angela Merkel en voorzitter Europese Commissie Jean-Claude Juncker tijdens een EU-top.Beeld reuters
Premier Mark Rutte in Brussel. Beeld anp
Premier Mark Rutte in Brussel.Beeld anp

Er valt veel te kiezen morgen. Op weg naar de verkiezingen vergeleek de Volkskrant per thema de plannen van de politieke partijen; van milieu tot immigratie. Lees de serie Echte Keuzes hier terug (wel even scrollen).

Free Press Unlimited beoordeelde de verkiezingsprogramma's van de acht grootste partijen nog op wat ze schrijven over onafhankelijke media en vrijheid van meningsuiting. Dit is hoe de partijen scoren op persvrijheid.

De website Stemwijzer.nl is dinsdag offline geweest door een cyberaanval. Aan het begin van de avond was de digitale stemhulp weer bereikbaar. ProDemos, de organisatie achter de StemWijzer, zegt dinsdagmiddag te zijn getroffen door een zogeheten DDoS-aanval. Servers worden dan overspoeld met informatieverzoeken en vallen daardoor uit.

Aan de vooravond van verkiezingsdag rest de lijsttrekkers het NOS-slotdebat, vanavond tussen 20.30 en 22.00 uur. De kijker krijgt niet één debat te zien, maar tien minidebatjes. Eerst twee rondes met 'kleine' kandidaten. Daarna volgen acht een-op-een debatjes tussen de voormannen van de acht grootste partijen. Dagkoersen verkent vast het speelveld.

De Stemwijzer is getroffen door een een cyberaanval, denkt de achterliggende organisatie ProDemos. Stemwijzer.nl is op dit moment niet bereikbaar door overbelaste servers. De hoeveelheid data waarmee de servers worden bestookt, lijkt op een DDoS-aanval. Het is niet duidelijk waar de aanval vandaan komt en of die nog bezig is.

Ook de site Kieskompas.nl, waar ProDemos niet bij betrokken is, is uit de lucht. Kieskompas kon nog niet zeggen waarom de website onbereikbaar is. Kieskompas maakt diverse stemwijzers; alleen de Groene Kieswijzer is bereikbaar.

Dat de Stemwijzer niet als enige plat ligt, is volgens ProDemos nog een aanwijzing voor een gerichte cyberaanval op sites die stemhulp bieden. De timing is voor veel twijfelaars ongelukkig; veel maken vlak voor hun stembusgang nog gebruik van een stemhulp.

De Stemwijzer. Beeld anp
De Stemwijzer.Beeld anp

Als het aan de leerlingen van het voortgezet onderwijs en het mbo ligt, wint GroenLinks morgen de Tweede Kamerverkiezingen. Bij de scholierenverkiezingen scoren D66 en de VVD ook hoog. De PVV eindigt als vierde, de andere partijen volgen op ruime afstand.

In zijn laatste interview als minister van Financiën wil Jeroen Dijsselbloem (PvdA) de campagne nog niet evalueren 'op een uitslag die er nog niet is', maar hij begrijpt ook dat er een wonder moet gebeuren wil zijn partij geen historische nederlaag lijden. 'Dat het er slecht uit ziet is een feit. Daar hoeven we elkaar niets over wijs te maken', aldus de bewindsman op Nu.nl.

"Wij, Diederik Samsom en ik, hebben nooit de illusie gehad dat we populair uit dit kabinet zouden komen',zegt hij. Wel had Dijsselbloem gehoopt dat zijn partij meer waardering zou krijgen voor de behaalde resultaten in de afgelopen kabinetsperiode.

Jeroen Dijsselbloem. Beeld anp
Jeroen Dijsselbloem.Beeld anp

'Kuzu toont zich een lafaard', schrijft Voor Nederland (VNL) op haar website in een reactie op de afzegging van Tunahan Kuzu, de voorman van de partij Denk. Deze zou vanavond in het slotdebat tegenover VNL-lijsttrekker Jan Roos staan, maar heeft hiervoor bedankt omdat hij niet in debat wil met de 'xenofobe' Roos.

'De afgelopen dagen is de Nederlandse bevolking tot op het bot beledigd, beschimpt. We zijn nazi’s genoemd. Fascisten genoemd. Er is gezegd dat wij als Nederlanders een verdorven karakter hebben. We zouden zelfs verantwoordelijk zijn voor de dood van 8.000 Bosniërs. Een schoffering van onze veteranen. Achterlijke uitspraken van Erdogan', schrijft VNL. 'En de enige parlementariër, de heer Kuzu, die geen afstand heeft genomen van deze dictator is nu te laf om in debat te gaan met mij.'

'De partij Denk hitst op. Denk steunt Erdogan. (...) En nu vlucht en verstopt Kuzu zich.'

VNL-voorman Jan Roos flyert in Rotterdam. Beeld anp
VNL-voorman Jan Roos flyert in Rotterdam.Beeld anp
Tunahan Kuzu voelt er niets voor om te debatteren met de 'xenofobe' Jan Roos van VNL. Beeld anp
Tunahan Kuzu voelt er niets voor om te debatteren met de 'xenofobe' Jan Roos van VNL.Beeld anp

Een lijstje met leestips, zo aan de vooravond van de verkiezingen:

Wat Wilders ook mag beweren, Rutte zegt zelf in een interview met de Volkskrant (+) dat hij nooit liegt. Tenminste…. (en dat moet hij even nadenken)… 'Tenzij een vrouw vraagt of ze mooi is en ik niet helemaal weet hoe ik dat moet omschrijven.' Hij begint te gniffelen. 'Ja... Ja...'

Columnist Martin Sommer stelt ondertussen vast dat wij in verwarrende tijden leven. Waar voorheen de maatschappelijke toplaag rechts en behoudend was, is die nu links en vooruitstrevend. Dat verklaart volgens hem mede waarom het grote kiezersvolk de elite niet meer volgt.

En omdat het de laatste dag is waarop gezweefd kan worden, is dit hét moment om één van de 52 kieshulpen te raadplegen. Natuurliefhebbers, ondernemers, gelovigen, wietrokers: allemaal hebben ze een eigen stemwijzer. Wie zitten er eigenlijk achter? En wat heb je eraan? (+)

undefined

Premier Rutte heeft zojuist het ontslag van zijn ministers en staatssecretarissen aangeboden aan de Koning. Daarmee is het kabinet vanaf nu demissionair.

Denk trekt zich terug uit het NOS-debat dat vanavond plaatsvindt. Lijsttrekker Tunahan Kuzu laat in een verklaring weten dat dit niets te maken heeft met de diplomatieke rel tussen Nederland en Turkije; hij wil niet in discussie met de 'xenofobe' Jan Roos.

De uitlatingen van Roos zijn volgens Kuzu van een 'dermate laag niveau zijn dat ze polarisatie in de hand werken'. Hij verwijst onder meer naar uitspraken van Roos in het Zwarte Piet-debat en diens uitlatingen over de geaardheid van voormalig GroenLinks-Kamerlid Tofik Dibi. In een reactie op Twitter noemt Jan Roos de Denk-voorman 'een laf schoothondje van Erdogan'.

De opengevallen plek wordt niet ingenomen door een andere lijsttrekker. Roos zal nu alleen debatteren met Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren.

Het slotdebat is vanavond vanaf 20.30 te zien op Nederland 1. De Volkskrant zit met een heel team klaar om beweringen van lijsttrekkers live te checken en van context te voorzien.

Als het aan CDA-lijsttrekker Buma ligt, heeft iedereen maar één paspoort. Ook koningin Máxima, zei hij vanmorgen in het radio 1-programma De Ochtend. Dat is een blunder van Buma, reageert Jeroen Dijsselbloem (PvdA) op Twitter. 'De Argentijnse wet staat dit niet toe en welk probleem denkt Buma ermee op te lossen?'

Alexander Pechtold (D66) verwees in zijn reactie naar de reclamespotjes van het CDA. 'Koningin Máxima vanavond tegen Willem-Alexander: 'Als we het onze kinderen niet meer kunnen uitleggen...' #dubbelpaspoort

Koningin Máxima. Beeld anp
Koningin Máxima.Beeld anp

De Turkse stad Gaziantep, die sinds 2006 een stedenband met Nijmegen onderhoudt, heeft de borden waarop die stedenband staat vermeld weggehaald.

In 2009 was toenmalig burgemeester Thom de Graaf nog in deze Turkse stad vlak bij de Syrische grens om feestelijk de Nijmegen Bulvari (Nijmegen Boulevard) te openen, maar de huidige diplomatieke rel tussen Turkije en Nederland heeft het enthousiasme over de vriendschap blijkbaar doen bekoelen.

Mark Rutte laat zich even buiten zien. Hij wordt bestormd door scholieren, publiek en journalisten.

Tunahan Kuzu, lijsttrekker van de partij Denk, werd uitgerekend een dag voor de Tweede Kamerverkiezingen geblokkeerd op Facebook. Dat is nu hersteld, twittert hij.

De ChristenUnie heeft zijn eigen rap met de titel 'Ik zie je staan'. Deze is gemaakt door Michaël Gabriël van Rechtstaat Entertainment aan de hand van het verkiezingsprogramma van de partij. Het nummer begint met: 'Zit je alle dagen eenzaam voor het raam? Ik zie je staan!'

Premier Rutte noemt de Turkse verwijzing naar de massamoord in Srebrenica in de diplomatieke rel met Nederland 'walgelijke geschiedvervalsing'.

De toon van Erdogan wordt steeds hysterischer, zei Rutte bij RTLZ. 'Hij blijft het verder oppompen. Het is van een niveau en stijlloosheid, ongelooflijk. We gaan ons niet tot dit niveau verlagen. Dit is echt onacceptabel en buitengewoon ergerlijk.'

De Turkse president Erdogan. Beeld ap
De Turkse president Erdogan.Beeld ap

De Turkse president Erdogan heeft het ondertussen over het 'verrotte karakter' van de Nederlanders, meldt persbureau AP. In een nieuwe verbale aanval houdt hij Nederland verantwoordelijk voor de moord op duizenden moslimmannen in 1995 in Srebrenica. Het is de Nederlandse VN-militairen toen niet gelukt de enclave te beschermen.

'We kennen de Nederlanders van de massamoord in Srebrenica', zei hij in een toespraak die in Turkije live op televisie werd uitgezonden. We weten hoe verrot hun karakter is vanwege hun moord op achtduizend Bosniërs daar.'

De daden van Nederland in het afgelopen weekeinde kunnen volgens Erdogan niet worden afgedaan met een excuus. Hij zal het land verantwoordelijk houden voor wat er is gebeurd. Ook verklaarde de president dat er 'meer ruimte is voor verdere sancties' maar hij zei er niet bij welke dat zijn.

Voorpagina's van Turkse kranten Sozcu met de kop 'Wat is dit voor een barbaarsheid', Sabah met de kop 'Ze hebben de vrijheden aan de kapstop gehangen' en de Nederlandse krant Telegraaf met de kop 'Wij zijn hier de baas!' over de diplomatieke rel tussen Nederland en Turkije. Beeld anp
Voorpagina's van Turkse kranten Sozcu met de kop 'Wat is dit voor een barbaarsheid', Sabah met de kop 'Ze hebben de vrijheden aan de kapstop gehangen' en de Nederlandse krant Telegraaf met de kop 'Wij zijn hier de baas!' over de diplomatieke rel tussen Nederland en Turkije.Beeld anp

Het associatieverdrag van de Europese Unie met Turkije moet nu niet ter discussie worden gesteld, zei premier Mark Rutte vanochtend in het NOS Radio 1 Journaal. 'Dat zou escalerend werken'. Hij vindt dat in de relatie met Turkije ‘geen olie op het vuur moet worden gegooid’.

CDA-leider Sybrand Buma wil dat het verdrag uit 1964 wordt opgezegd nu Nederland en Turkije in een diplomatiek conflict zijn verwikkeld. Buma stelt dat opzegging betekent dat de dubbele nationaliteit van Nederlandse Turken kan worden afgeschaft. Hij ziet dat als hinderpaal in de integratie. PvdA-voorman Lodewijk Asscher zegt dat het verdrag deze kwestie helemaal niet regelt of kan oplossen.

Premier Rutte tijdens het EenVandaag-debat met Wilders. Beeld anp
Premier Rutte tijdens het EenVandaag-debat met Wilders.Beeld anp

'Dion Graus, waarom is Wilders nog niet vermoord?' Die tekst staat in rode verf op de muur gekalkt van de L1-studio in Maastricht. De bekladding gebeurde in de nacht van maandag op dinsdag, meldt de Limburgse zender.

De politie komt doorgaans alleen in actie als er aangifte wordt gedaan. Dat zou in dit geval de eigenaar van het pand kunnen zijn of de persoon tegen wie de bedreiging is gericht.

Mark Rutte en Lodewijk Asscher gingen hem voor, en nu heeft ook de lijsttrekker van de ChristenUnie, Gert-Jan Segers, een brief geplaatst in een aantal ochtendkranten. Hij richt zich specifiek op kinderen die vandaag zijn geboren. 'Welkom op deze planeet. Welkom in dit land. Welkom bij al deze andere wonderlijke, ontroerende en soms onuitstaanbare mensen', schrijft Segers.

Hij benadrukt dat iedereen welkom is en dat 'wij niemand moeten uitsluiten'. Want: 'We hebben jou nodig, precies jou. God heeft je schitterend gemaakt.'

In een interview met het NOS Radio 1 Journaal riep premier Rutte vanochtend op de 'rust te bewaren' in de diplomatieke rel die is ontstaan met Turkije. 'We hebben afgelopen zaterdag twee vergaande beslissingen genomen: het niet laten landen van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken en het land uitzetten van minister Kaya van Familiezaken', zei de VVD-lijsttrekker. 'Dan moet je nu niet nog meer stappen zetten.'

Wel is Rutte van mening dat 'we moeten reageren als de Turken weer rare dingen doen'.

null Beeld ANP, bewerkt door de Volkskrant
Beeld ANP, bewerkt door de Volkskrant

GroenLinks-voorman Jesse Klaver is in alle vroegte in Leiden om te flyeren. Hij wordt niet alleen opgewacht door een grote schare fans, ook de internationale pers is uitgerukt om de 'Jessias' - zoals zijn nieuwe bijnaam luidt - te volgen op deze laatste campagnedag.

PvdA-lijsttrekker Asscher zei vanmorgen in het WNL-programma Goedemorgen Nederland dat de sancties van Turkije tegen Nederland 'in hoge mate symbolisch zijn'.

Turkije kondigde gisteren in de nasleep van de diplomatieke rel met Nederland aan dat het diplomatieke vluchten uit ons land weert, dat de ambassadeur niet meer welkom is en dat het vriendschapsverdrag mogelijk wordt opgezegd.

'Het is nu zaak het hoofd koel te houden', zei Asscher. 'We moeten maar eens even wachten hoe Turkije er verder mee omgaat.' De sancties zijn op langere termijn volgens hem niet verstandig. 'Als bondgenoten moet je met elkaar in gesprek zijn.'

Asscher denkt dat de relatie nog wel even stroef blijft. 'En dat ligt niet aan ons.'

PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher. Beeld Robin Utrecht/ ANP
PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher.Beeld Robin Utrecht/ ANP
Vicepremier Assscher spreekt de pers toe over de door Turkije aangekondigde sancties. Beeld ANP
Vicepremier Assscher spreekt de pers toe over de door Turkije aangekondigde sancties.Beeld ANP

Premier Rutte reageerde gisteren bij RTL Late Night laconiek op de door Turkije ingestelde sancties. Dat diplomatieke vluchten worden geweerd, de ambassadeur niet meer welkom is en het vriendschapsverdrag tussen de landen op losse schroeven staat is volgens Rutte 'niet zo erg'. Wel vindt hij het 'te bizar voor woorden' dat Turkije sancties instelt 'terwijl wij redenen hebben om heel boos te zijn over wat er afgelopen weekend is gebeurd'.

Rutte doelde op de ferme taal die de Turkse president Erdogan uitsloeg. Hij betichtte Nederland van fascisme en nazisme. Nederland liet op haar beurt niet toe dat de Turkse minister van Buitenlandse Zaken op onze grond landde en stuurde de minister van Familiezaken weg bij een bijeenkomst in Rotterdam, die later uitliep op rellen.

Er staat nog één volle campagnedag op het programma. De lijsttrekkers doen er alles aan de kiezer – ongeveer driekwart zweeft nog – voor zich te winnen. PvdA-leider Asscher stond vanmorgen vroeg op om aan te schuiven bij Goedemorgen Nederland van WNL. Rutte is de lijsttrekker van de dag bij de NOS en zal vanmiddag zijn gezicht laten zien op de Grote Markt van Den Haag. CDA-leider Buma schuift aan bij het Radio 1-programma Stand.nl. SP-leider Emile Roemer flyert in Breda, Jesse Klaver gaat naar Leiden en is vanavond te gast bij EenVandaag. En Henk Krol van 50Plus schuift aan bij het BNR-programma Ask me Anything.

Vanavond om 20.30 uur vindt in de Tweede Kamer, onder leiding van Rob Trip, het slotdebat van de NOS plaats.

De lijsttrekkers gaan hun laatste campagnedag tegemoet. Beeld afp
De lijsttrekkers gaan hun laatste campagnedag tegemoet.Beeld afp

Maar liefst 2,3 miljoen kijkers trok het 'debat op rechts' tussen VVD-lijsttrekker Mark Rutte en PVV-leider Geert Wilders gisteren bij EenVandaag. Erg verrassend was het alleen niet. Het debat verliep grotendeels langs bekende lijnen.

Rutte herhaalde het nog maar eens: 'Met zo'n partij zal ik niet samenwerken, ook niet als gedoogpartner. Nu niet, nooit niet.' En Wilders: 'Jaag die man weg en zet 15 maart mij in het Torentje.' Een slotakkoord waarmee de kaarten van het debat tussen Mark Rutte en Geert Wilders wel geschud waren. Hier stonden twee mannen die elkaars zwakke plekken met grote vanzelfsprekendheid opzoeken en de ander amper nog kunnen verrassen.

Bekijk het debat hieronder terug.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden