Update

Teruglezen - Janoekovitsj gezocht, Oekraïne bijna bankroet

Justitie in Oekraïne heeft maandag een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen de afgezette en gevluchte president Viktor Janoekovitsj. In de hoofdstad Kiev, vorige week nog het toneel van bloedige veldslagen, komt het dagelijks leven langzaam weer op gang. Inmiddels wordt duidelijk dat de nieuwe machthebbers een vrijwel failliet land hebben overgenomen. Lees hier terug wat er vandaag in Kiev gebeurde.

Demonstranten op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev Beeld ap

18.14 uur - Nabeschouwing
'Er is een officiële zaak geopend voor de massamoord op vreedzame burgers', schreef de interim-minister van Binnenlandse Zaken, Arsen Avakov, maandag op zijn Facebookpagina. 'Janoekovitsj en andere verantwoordelijken worden gezocht.'

Janoekovitsj verliet de hoofdstad Kiev enkele dagen geleden. Zaterdag werd hij afgezet door het parlement. Janoekovitsj zou zondag in de Krim zijn gesignaleerd, een etnisch Russisch deel van het land. Maar hij zou zijn huis in de Krim inmiddels hebben verlaten. Hij zou zijn vertrokken uit Balaklava in een auto met een van zijn getrouwen.

Parlementsvoorzitter Aleksandr Toertsjinov neemt de taken van Janoekovitsj over. De gevluchte president beschouwt de omwenteling in het weekeinde als een staatsgreep gepleegd door onder meer ultrarechts. Vrijdag nog leek de politieke crisis bezworen met een akkoord tussen hem en de oppositie. Dat gebeurde nadat dinsdag en donderdag in totaal 82 doden waren gevallen. De Oekraïense veiligheidsdiensten schoten onder meer op betogers, die wel schilden maar geen vuurwapens hadden.

De burgemeester van Kiev kondigde maandag aan dat een begin wordt gemaakt met het opruimen van de barricades in de stad. De metro rijdt weer, na bijna een week te hebben platgelegen door de onlusten.
De nieuwe leiders van Oekraïne denken dit jaar ruim 25 miljard euro hulp nodig te hebben om de economische situatie te stabiliseren.

Daarvoor moet er in Kiev een grote donorconferentie komen. De interim-onderminister van Financiën, Joeri Kolobov, zei maandag dat er in de afgelopen dagen met de ambassadeurs van Europese landen en van de VS, maar ook van andere landen is gesproken over hulp. Oekraïne koerst zonder buitenlandse hulp af op een bankroet.

Het economisch vastgelopen land kreeg in december een infuus van het Kremlin, ter waarde van ruim 13 miljard euro; circa 11 miljard aan kortlopende kredieten en 2,2, miljard euro korting op gasrekeningen. Moskou legde de noodkredietverlening eind januari stil toen bleek dat Janoekovitsj de controle kwijtraakte.

Arsen Avakov, interim-minister van Binnenlandse Zaken Beeld EPA
 
Er is een officiële zaak geopend voor de massamoord op vreedzame burgers. Janoekovitsj en andere verantwoordelijken worden gezocht
Arsen Avakov, interim-minister van Binnenlandse Zaken

17.40 uur - '2 miljard klaarliggen voor Oekraïne
De Russische minister van Economische Zaken Ulykaev zegt dat er 2 miljard euro klaarligt voor Oekraïne. Het geld is 'ready to go', zodra duidelijk is wie de leiding krijgt in Oekraïne.

16.39 - Nieuwe voorzitter Centrale Bank
Het Oekraïense parlement heeft Stepan Kubiv aangewezen als nieuwe voorzitter van de Centrale Bank. Voormalig voorzitter Ihor Sorkin diende zijn ontslag in.

16:27 uur - Oekraïne is vrijwel failliet
De nieuwe leiders hebben voor dit jaar om noodhulp gevraagd ter waarde van ruim 25,5 miljard euro. Eind 2013 was de economische toestand van het land al zo beroerd dat de regering vrijwel niets meer kon uitrichten zonder buitenlandse geldschieters.

Het begrotingstekort en het tekort op de lopende rekening zijn gestegen tot circa 8 procent van het bruto binnenlands product (bbp). De schulden van Oekraïne staan voor ruim 40 procent van het bbp, meer dan drie keer zo veel als in 2007, kort voor de economische crises losbarstten. Oekraïne is zwaar door de crisis getroffen. In de economie van het land speelt nog steeds de staalindustrie een belangrijke rol en die is kwetsbaar en voert vooral uit naar Rusland.

De effecten van de economische tegenslag zijn verergerd door de chronische corruptie in het land en het wanbeleid dat daarbij bijhoort. Op de wereldranglijst van corruptste landen ter wereld laat Oekraïne alle Europese landen ver achter zich en behaalt niveaus zoals die van Zimbabwe of Oost-Timor. Behalve de corruptie berokkenen rechteloosheid, willekeur in de ambtenarij en een inhalige elite de economie schade. Zo gaat het familie en vrienden van de president doorgaans goed in Oekraïne. Zoon Aleksandr van de verdreven president Viktor Janoekovitsj zou goed zijn voor 250 miljoen euro.

Het economisch vastgelopen land kreeg in december een infuus van het Kremlin, ter waarde van ruim 13 miljard euro; circa 11 miljard aan kortlopende kredieten en 2,2, miljard euro korting op gasrekeningen. Moskou legde de noodkredietverlening eind januari stil toen bleek dat Janoekovitsj de controle kwijtraakte.

 
Op de wereldranglijst van corruptste landen ter wereld laat Oekraïne alle Europese landen ver achter zich en behaalt niveaus zoals die van Zimbabwe of Oost-Timor.

15.42 uur - 'Niet begaan met lot Oekraïne'
Volgens een woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken is het Westen niet begaan met het lot van Oekraïne, maar slechts bezig met 'geopolitieke berekeningen'.

De Russische president Medvedev ziet de keuze van de Europese Unie om het nieuwe bewind in Kiev te erkennen als een 'dwaling van het verstand'. Medvedev noemde de opstand 'gewapende muiterij'. Rusland is volgens hem bereid de betrekkingen met Oekraïne weer op te warmen als het land weer een 'normale, moderne regering heeft, gegrond op de Oekraïense grondwet'.

Een demonstrant op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev Beeld AFP

15:19 uur - 'Janoekovitsj op weg naar Rusland'
Volgens de Russische site Gazeta.ru zou Viktor Janoekovitsj op een Russische militaire basis in Sebastopol zijn. Hij zou van plan zijn op een marineschip richting Rusland te varen.

14.40 uur - 'Een internationale conferentie nodig'
De Griekse minister van Buitenlandse Zaken Venizelos roept op tot een internationale conferentie over Oekraïne. 'Dat is nodig om een chaotisch faillissement te voorkomen in Oekraïne.'

Radoslaw Sikorski, de Poolse minister van Buitenlandse Zaken, laat weten dat er er veel macro-economische hulpmiddelen beschikbaar zijn voor Oekraïne, zodra er een deal wordt gesloten met het Internationaal Monetair Fonds.

Evangelos Venizelos, Griekse minister van Buitenlandse Zaken Beeld ap

14.30 uur - Overleg tussen Rusland en NAVO
De Russische legerleiding heeft telefonisch overleg gehad met Anders Fogh Rasmussen, de secretaris-generaal van de NAVO, over de situatie in Oekraïne.

13.58 uur - Gisteren en vandaag in Kiev
In onderstaande foto van persbureau AFP is het schrille contrast tussen de situatie in Kiev gisteren en vandaag goed te zien.

13.26 uur - Medvedev: onduidelijke situatie in Oekraïne
Het terugroepen van de Russische ambassadeur uit Oekraïne weerspiegelt de onduidelijke situatie in het land, en wijst op de aanwezigheid van gevaar voor Russische belangen en het leven van de Russische burgers. Dat heeft de premier Medvedev gezegd tegen persbureau Interfax. Hij heeft ernstige twijfels over de legitimiteit van
de huidige machthebbers in Oekraïne.

Rusland riep gisteren zijn ambassadeur terug uit Oekraïne voor overleg in Moskou. De beslissing werd genomen op grond van de 'verslechterende situatie in Oekraïne en de noodzaak van een uitgebreide analyse'.

De Russische president Vladimir Poetin en premier Dmitry Medvedev. Beeld ap

13.16 uur - Gorbatsjov: Oekraïne moet verenigd blijven
Het is belangrijk dat Oekraïne in de huidige crisis verenigd blijft. Dat heeft de voormalig Sovjet-leider Michail Gorbatsjov in de Verenigde Arabische Emiraten gezegd.

In het oosten van Oekraïne wonen veel etnische Russen die voor meer samenwerking met Moskou zijn, terwijl het westen van het land op meer samenwerking met Europa aanstuurt. Volgens Gorbatsjov hebben de Oekraïners een 'gedeelde geschiedenis' en moeten ze niet door druk van Rusland, de Europese Unie of de Verenigde Staten verdeeld raken.

Gisteren zei Gorbatsjov dat de crisis in Oekraïne voortkomt uit het onvermogen van de regering om democratisch te handelen. Volgens hem is de oorzaak van de onrust in Oekraïne de 'onderbreking van de perestrojka', verwijzend naar zijn hervormingsbeleid, en van het democratische proces in het land.

De 82-jarige Gorbatsjov was de laatste Sovjet-leider en zijn hervormingen leidden uiteindelijk tot de val van de Sovjet-Unie. In 1990 won hij de Nobelprijs voor de Vrede. In het huidige Rusland heeft hij echter weinig invloed.

Voormalig Sovjet-leider Michail Gorbatsjov. Beeld ap
Een doodskist wordt over het Onafhankelijkheidsplein gedragen, vandaag in Kiev. Beeld ap

12.58 uur - EU overlegt over coördinatie Oekraïne
De Europese Unie heeft contact gehad met de Verenigde Staten, Japan, China, Canada en Turkije over de coördinatie van de steun aan Oekraïne. Dat meldt persbureau Reuters.

De EU zou een donorconferentie willen organiseren om op korte termijn financiële hulp aan Oekraïne te kunnen geven, liet een anonieme bron binnen de Europese Commissie weten. Hij zei dat Oekraïne 35 miljard dollar nodig heeft om 2014 en 2015 te kunnen overleven.

EU-buitenlandchef Catherine Ashton reist vandaag naar Oekraïne voor overleg met de belangrijkste politieke en economische leiders in het Oost-Europese land. Zij zal met hen spreken over de hulp die de unie kan bieden voor een duurzame oplossing van de politieke crisis en voor maatregelen om de economische situatie in het land te verbeteren.

De EU is mogelijk bereid een nieuwe regering in Oekraïne 20 miljard euro te overhandigen om het land te redden van faillissement.

Een spoor van bloemen op het plein in Kiev. Beeld getty

12.05 uur - Rusland dreigt met hogere invoertarieven
Moskou zal de invoertarieven gaan verhogen voor Oekraïne als het land alsnog toenadering tot de Europese Unie zoekt. Dat heeft de Russische minister van Economie, Alexei Oulioukaev, vandaag gezegd, meldt persbureau AFP.

'We zeggen tegen Oekraïne: natuurlijk heb je het recht om je weg te kiezen', zei Oulioukaev over het associatieverdrag met de Europese Unie. 'Maar in dit geval zijn wij genoodzaakt de tarieven op de invoer te heffen.'

De crisis in Oekraïne begon eind vorig jaar, toen president Janoekovitsj onder druk van Rusland besloot een associatieverdrag met de EU niet te ondertekenen. Rusland is zeer kritisch over de Europese bemoeienis met Oekraïne en dan met name over de sancties die Brussel wil afkondigen. Minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov zei vorige week dat het dreigen met sancties aan chantage doet denken. Hij zei dat strafmaatregelen de crisis in Oekraïne kunnen verergeren.

Alexei Oulioukaev. Beeld afp
De situatie op het Onafhankelijkheidsplein vanochtend vroeg. Beeld afp

11.40 uur - Bijna 450 slachtoffers in ziekenhuis
Vanaf vorige week dinsdag zijn in totaal 447 mensen in het ziekenhuis in Kiev opgenomen tijdens de demonstraties in de Oekraïense hoofdstad. Dat heeft het ministerie van Volksgezondheid aan de Kyiv Post gemeld.

In het centrum van de stad vielen tientallen dodelijke slachtoffers. Er waren hevige gevechten tussen ordetroepen en tegenstanders van de regering. Op beelden was te zien dat beide kampen vuurwapens gebruikten.

Slachtoffers worden herdacht op het plein in Kiev. Beeld reuters

11.08 uur - Dit moet u weten over Oekraïne
Drie maanden lang duurde de opstand in Oekraïne, die begon met de weigering van president Viktor Janoekovitsj om een samenwerkingsakkoord met de Europese Unie te tekenen en afgelopen weekend eindigt met zijn aftreden.

Het afgelopen weekend volgden de ontwikkelingen in Oekraïne zich in razendsnel tempo op. President Janoekovitsj is weg, de gedetineerde ex-premier Timosjenko terug en binnenkort zijn er presidentsverkiezingen. Mocht u het gemist hebben: lees hier de belangrijkste gebeurtenissen terug.

President Janoekovitsj. Beeld afp
Activisten vannacht op het Maidan, het centrale plein in Kiev. Beeld afp

10.39 uur - Leiding Oekraïne: 25 miljard nodig dit jaar
De nieuwe leiders van Oekraïne denken dit jaar circa 25 miljard euro hulp nodig te hebben om de economische situatie te stabiliseren. Daarvoor moet er in Kiev een grote donorconferentie komen.

De interim-onderminister van Financiën, Joeri Kolobov, zei vandaag dat er in de afgelopen dagen met de ambassadeurs van Europese landen en van de VS, maar ook van andere landen is gesproken over hulp.

Janoekovitsj had in december met het Kremlin afgesproken dat Rusland de reddende hand zou bieden voor het vrijwel bankroete Oekraïne. Rusland zegde Oekraïne zeker 11 miljard euro aan noodkredieten toe en bovendien gas voor een vriendenprijs. Door de politieke crisis in Kiev heeft Rusland het noodkrediet stilgelegd.

Oekraïense demonstranten gisteren in Washington. Beeld afp
De interim-president van Oekraïne wil meer toenadering zoeken tot de Europese Unie. Dat zei hij gisteravond in een toespraak. Hij wil ook een betere relatie met Rusland. Gisteren werd de parlementsvoorzitter aangewezen als tijdelijk president. Zijn belangrijkste taak wordt het vormen van een regering van nationale eenheid.

10.33 uur - Kijkje in de villa van Janoekovitsj
Volkskrant-correspondent Olaf Koens was afgelopen weekeinde het landgoed van de gevluchte president Janoekovitsj, 'een soort Neverland bij Kiev', aldus Koens.

'Al vroeg in de ochtend staan er honderden boze Oekraïners voor de poorten van Mezjhyrija, de enorme residentie van de Oekraïense president Viktor Janoekovitsj. Ze slaan op de poorten of zoeken een manier om over, langs of onder de soms vijf meter hoge hekwerken te klimmen. Van de presidentiële garde geen spoor, noch van de ordetroepen die het complex moeten bewaken. Het zijn de radicale activisten van Pravy Sektor of de zelfbenoemde veiligheidssoldaten van het Onafhankelijkheidsplein die het nu voor het zeggen hebben. Pas wanneer de gemaskerde mannen zeker weten dat de kust veilig is gaan de poorten open.'

'Onder luid gejuich stormen er honderden mensen naar binnen. Ze vergapen zich aan de vijf verdiepingen van het grote gastenverblijf, kijken over het terrein en proberen uit te zoeken wat waar precies is. 'Is de dierentuin daar? Nee, alleen een landingsplaats en een garage voor oldtimers!''

Bekijk hier de hele fotoreeks van de villa van Janoekovitsj.

Een van de kamers in Janoekovitsj' villa. Beeld afp
De villa van Janoekovitsj. Beeld afp

10.20 uur - 'Janoekovitsj in de Krim'
Het is nog altijd niet bekend waar de afgezette Oekraïense president Viktor Janoekovitsj zich bevindt, maar hij zou zijn gezien in Sebastopol, in de Krim. De stad is de thuisbasis van de Russische Zwarte Zeevloot. De Oekraïense autoriteiten zeggen officieel niets te weten over de verblijfplaats van Janoekovitsj.

Oppositiepoliticus Volodim Koerennoj schreef op Facebook dat Janoekovitsj in de Krim is gearresteerd en nieuwssite Liga.net meldde dat inwoners van Sebastopol Janoekovitsj hebben gezien in het gezelschap van Russische mariniers. Woordvoerders van het ministerie van binnenlandse zaken en de veiligheidsdiensten zeiden niet te weten waar Janoekovitsj zich bevindt.

Janoekovitsj probeerde zaterdag vanuit de stad Donetsk het land te ontvluchten, maar hij werd tegengehouden door de autoriteiten.

10.09 uur - Steun Europese Unie
De EU is mogelijk bereid een nieuwe regering in Oekraïne 20 miljard euro te overhandigen om het land te redden van faillissement. Dat zei de Duitse Europarlementariër Elmar Brok vannacht.

Brok, voorzitter van de parlementaire commissie voor buitenlandse zaken, zei dat steun van de EU zich zou richten op het creëren van 'betere economische omstandigheden voor de toekomst van het land' en 'voorbereiding op het tekenen van een nieuw associatieverdrag met de EU'.

De Europarlementariër sprak zijn hoop uit dat er snel een regering wordt gevormd die bereid is tot hervormingen. Brok was in het weekend met een delegatie in Kiev om met het Oekraïense parlement te praten over oplossingen om het land uit de crisis te krijgen.

Beeld afp
Foto's van slachtoffers van de onlusten in Kiev. Beeld reuters

10.00 uur - Janoekovitsj gezocht door politie
Janoekovitsj wordt door de politie in zijn land gezocht wegens massamoord. Dit heeft de interim-minister van Binnenlandse Zaken, Arsen Avakov bekendgemaakt.

Parlementsvoorzitter Aleksandr Toertsjinov neemt de taken van Janoekovitsj over. De gevluchte president beschouwt de omwenteling in het weekeinde als een staatsgreep gepleegd door onder meer ultrarechts. Vrijdag nog leek de politieke crisis bezworen met een akkoord tussen hem de oppositie.

Het Onafhankelijkheidsplein gisteren. Beeld getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden