Teruglezen - Holleeder-proces, dag 2: 'Vroeger kon je met zwart geld nog een auto kopen, of een klokje'

Het proces tegen Willem Holleeder werd vandaag in Amsterdam-Osdorp hervat. Onze verslaggevers waren erbij, lees hier al hun updates terug. Holleeder wordt ervan verdacht in georganiseerd verband opdracht te hebben gegeven voor vijf liquidaties.

Rechtbanktekenaar Annet Zuurveen maakt deze weken in opdracht van de Volkskrant tekeningen tijdens het proces tegen Willem Holleeder. Beeld Annet Zuurveen

8 februari 2018, 16:30

Morgen verder

De zitting wordt morgen hervat. Dan gaat de rechtbank door met de ondervraging, onder meer de ontvoering van broer Gerard zal dan worden besproken.

8 februari 2018, 16:28

De miljoenen bij Endstra

Via Willem Holleeder investeren Sam Klepper en John Mieremet hun crimineel verkregen miljoenen bij Endstra. Hoeveel het precies was? Dat weet Holleeder niet. 'Samen ongever 50 miljoen, kan ook 35 miljoen zijn.'

En terwijl Holleeder zegt dat hij zijn investering niet op de voet volgde, hield Mieremet alles bij. 'Als er een pand verkocht was, zei Endstra tegen mij: het heeft zoveel opgebracht. Ik vertelde dat weer aan Mieremet. Die schreef alles op. Endstra hield het niet bij, want alles wat je opschrijft kan gevonden worden. Maar Endstra vergat het ook.'

Volgens Holleeder wilde Mieremet iedere maandag bespreken hoe het met hun bezittingen ging.

Rechter: 'Was dat iedere maandag dan wat anders?'
Holleeder: 'Hij wilde weten of er wat verkocht was, of hij had een pandje gezien dat hij wilde kopen.'
Rechter: 'En u heeft ook verklaard dat Sam Klepper 'petten' had, dat zou Endstra handig hebben gevonden.'
Holleeder: 'Sam had platte functionarissen bij justitie. Die vertelden hem onder andere dat het onderzoek naar Endstra niets zou worden.'
Rechter: 'U kreeg best veel te horen.'
Holleeder: 'Ik ben bijna zestig. Ik weet ook heel veel.'
Rechter: 'Waarom deelde men die kennis met u? Kennis is macht'
Holleeder: 'Ik zie kennis niet als macht, eerder iets waardoor je niet verrast kan worden. Mensen vertellen me veel, ik weet echt heel veel. Mensen vertellen automatisch dingen.'

In 2002 komt Endstra in de problemen. John Mieremet wil zijn geld terug. En als Mieremet in een interview in de Telegraaf vertelt hij dat Endstra de bankier van de onderwereld is en dat Holleeder zijn bewaker is, trekken betrokken partijen uit de bovenwereld hun handen van de vastgoedhandelaar af.

Volgens Holleeder klopt het dat Endstra geld aannam van criminelen. Endstra kwam volgens hem in de problemen omdat hij zijn afspraken niet nakwam en geld niet terugbetaalde.

Holleeder: 'Dat is niet te begrijpen, hij was een slimme man. Maar in plaats van geld terug te betalen, ging hij weer geld bijlenen.'
Rechter: 'Maar dan kan je je dagen gaan tellen als je allemaal vastgoedinvesteringen doet samen met criminelen.'
Holleeder: 'Dat dacht ik ook. Ik heb 100 keer gezegd dat het fout zou gaan. Toen ben ik hem maar gaan beveiligen: zijn woning en zijn kantoor. En ik heb een gepansterde auto gekocht. Hij was mijn vriend.'

8 februari 2018, 15:13

Endstra

Holleeder investeerde 8 miljoen gulden bij Endstra. Hij liep met de vastgoedhandelaar mee, ook om het vak te leren. Hij belegde het crimineel verkregen geld om het uiteindelijk wit te maken. Maar omdat 'hij een makkelijk iemand is', was Holleeder er niet constant mee bezig hoe zijn investering rendeerde: 'Ik kijk alleen onder de streep.'

Rechter: 'Het ging u dus niet om de hoogte van het bedrag of om de winst, maar het ging u erom dat het geld wit zou worden?'

Holleeder: 'Ja, maar ik ging er wel vanuit dat het meer zou worden dan 8 miljoen.'

De 8 miljoen gulden had Holleeder verkregen nadat hij, Cor van Hout en Robbie Grifhorst hun bezittingen hadden verdeeld.

Het Openbaar Ministerie wil hier meer over weten: Hoe kreeg Willem Holleeder dat geld? 'Kwam het uit de kluis? Of bracht Cor van Hout een sporttas met geld? Hoe ging dat?'

Holleeder: 'Ik weet het niet meer. Hij zei: hier heb je geld.'

Aanklager: 'Maar het gaat hier om miljoenen. Dat stop je niet zomaar in een envelopje.'

Holleeder: 'Nou, in een hele grote. Misschien heb ik wel meerdere keren geld gekregen. Ik weet het niet meer. U probeert me op hele kleine dingen te pakken, om mij ongeloofwaardig te maken.'

Maar de aanklager stelt dat hij juist een zo precies mogelijk beeld wil krijgen van hoe het ging: 'Dat is de reden dat ik open vragen stel.'

'Dat is de reden dat ik een open antwoord geef. U probeert me vast te pinnen op cijfertjes en dinges. Daar trap ik niet in', antwoordt Holleeder.

Rechtbanktekenaar Annet Zuurveen maakt deze weken in opdracht van de Volkskrant tekeningen tijdens het proces tegen Willem Holleeder. Beeld Annet Zuurveen

8 februari 2018, 14:59

Na de pauze wordt de zitting hervat.

De rechter gaat door met het stellen van vragen over het contact dat Willem Holleeder had met het beruchte, inmiddels geliquideerde, duo Sam Klepper en John Mieremet. Volgens Holleeder 'hele gevaarlijke mensen'.

Op advies van de 'Allesweter' zocht hij toch contact met hen. Om een 'bloedbad te voorkomen' ging Holleeder een kopje koffie met ze drinken.

Holleeder: 'Ik heb het gedaan, omdat ik dacht dat ik het moest doen.In het begin was het geen pretje. Maar als je iemand vertrouwt, de Allesweter, en die persoon zegt dit, dan doe je het.'

'Je gaat er naartoe en je hoopt dat het goed afloopt. Het enige wat ik in mijn zak had, was een toezegging van de Allesweter dat het probleem opgelost is, en een toezegging van Mink Kok dat hij mij steunde. Er zijn momenten geweest dat ik dacht: ik ben nu wel heel makkelijk voor hen. Sam had soms een wapen in zijn hand. Was heel spannend.'

Rechter: 'Hoe verliepen die afspraken?'

Holleeder: 'De eerste keer is een kopje koffie drinken. Dan nog een keer. Vervolgens komt de vraag: rij even mee. Ik vertrouwde ze niet. In de auto moest ik voorin zitten. Zij zaten achter mij, waren gewapend. Zo gaat dat.'

Rechter: 'Dat weet ik niet.'

Holleeder: 'Ja zo gaat dat. Ze zeggen dan: rij even mee, een broodje eten. Het was uittesten. Of ik iets zou ondernemen tegen ze. Het is best heel spannend. Ik had geen andere keuze, ik moest deze risico’s wel voor mezelf nemen.'

Rechter: 'Het was spannend?'

Holleeder: 'Nee niet spannend, ik vond het eng.'

Rechtbanktekenaar Annet Zuurveen maakt deze weken in opdracht van de Volkskrant tekeningen tijdens het proces tegen Willem Holleeder. Deze tekening is gemaakt op basis van een archieffoto. Beeld Annet Zuurveen

8 februari 2018, 12:20

Klepper en Mieremet

Holleeder legt aan de rechter uit dat hij in de jaren negentig een miljoen gulden heeft betaald, samen met Robbie Grifhorst, om te voorkomen dat hij en zijn familie doodgeschoten zouden worden. Sam Klepper en John Mieremet hadden hiermee gedreigd na een drugsconflict.

Cor van Hout wilde niets weten van het betalen van een miljoen gulden, aldus Holleeder. Van Hout zou met 'lood' willen betalen. Maar Willem Holleeder zou geen zin hebben gehad in dat gedoe. 'Als je dood bent, ben je dood. Dan heb je pech en heb je niks aan je geld.'

Holleeder: 'Geld is voor mij hetzelfde als een hamer voor een timmerman. Je moet ermee werken. Aan de ene kant win je, aan de andere kant verlies je.'

Rechter: 'Dat is nogal wat om te zeggen: u heeft ook iemand ontvoerd om miljoenen guldens te krijgen.'

Holleeder: 'Ja, dat klopt. Ik moest ergens beginnen. Ik ben natuurlijk wel een boef. Maar ik neem ook mijn verlies.'

8 februari 2018, 12:10

'Ik ben natuurlijk niet gek'

Willem Holleeder vertelt de rechter dat hij het voor ‘iedereen goed geregeld had’. Op een gegeven moment, in de jaren negentig, zou Sonja tegen hem hebben gezegd dat hij ook aan zijn jongste zusje Astrid moest denken. Hij bood vervolgens de toenmalige partner van Astrid een baan aan bij een strandtent, later ging de man van Astrid bij een seksclub werken die van Willem Holleeder en Cor van Hout was.

‘Het idee was: we zorgen voor een inkomen voor hem zodat Astrid dan ook verzorgd wordt’, zegt Holleeder. Als de rechter zegt dat de toenmalige partner van Astrid heeft verklaard dat er weinig werd verdiend in de seksclub, moet Holleeder lachen. ‘Er werd veel verdiend, het was een hele goede seksclub.’ Wat Holleeder betreft klopt de verklaring van de ex-man van Astrid niet. ‘Astrid heeft iedereen geïnstrueerd wat ze moeten verklaren.’

Volgens Willem Holleeder wilde zijn jongste zus in de jaren negentig ook bij hen komen werken. De twee Heinekenontvoerders hadden midden jaren negentig ook de Achterdam in Alkmaar gekocht. Astrid zou deze straat met prostitutiepanden gaan exploiteren, aldus Willem Holleeder. Maar daar zou hij, als oudste broer, een stokje voor hebben gestoken.

Holleeder: ‘Cor wilde dat Astrid dat ging doen. Ik zei: nee, laat dat meissie de studie afmaken. Wat moet dat meissie met die ellende.’

Rechter: ‘Die ellende?’

Holleeder: ‘Ik praat vanuit mijn wereld, de onderwereld. U zit in uw wereld, de bovenwereld. Ik vond dat Astrid in uw wereld moest blijven.’

Rechter: ‘U heeft ook gezegd dat u in die jaren hard op weg was om een normaal leven te leiden. Wat was die wereld dan waarin u leefde?’

Holleeder: ‘Astrid studeerde rechten, ze was bezig om in de bovenwereld geld te verdienen. Ik was bezig vanuit de onderwereld naar de bovenwereld te komen. Ik ben altijd alleen maar bezig geweest om in die bovenwereld terecht te komen. Dat is altijd zo geweest. Ook al in de tijd van de Heinekenontvoering: met het losgeld wilden we eigenlijk een onroerend goed pakket kopen in Amsterdam-Noord.’

Rechter: ‘En u wilde niet dat Astrid ook in uw wereld terecht zou komen?’

Holleeder: ‘Ik ben natuurlijk niet gek. Het is niet voor niks dat ik iets met mijn geld naar de bovenwereld wilde. Vroeger kon je met zwart geld nog een auto kopen, of een klokje. Maar dat kan nu niet eens meer.’

De rechtbank in het proces tegen Holleeder Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

8 februari 2018, 10:33

Het geld dat Willem Holleeder en Cor van Hout verdienden met hun investeringen, zouden ze vervolgens zwart hebben gekregen van Robbie Grifhorst.

Rechter: 'Het ging om enorme bedragen.'
Holleeder: 'Ja we hebben veel verdiend. Met de Achterdam (prostitutiepanden, red.) verdienden we al 25 ruggen per maand zwart.'
Rechter: 'En dan hebben we het nog niet over de gokhallen, of de andere panden. U was bedrijfsleider bij de gokhallen. Daar verdiende u een wit inkomen. Maar het geld dat u kreeg was veel meer. Waar liet u dat?'
Holleeder: 'Dat maakte ik op. En je probeert het verdiende geld vervolgens weer te investeren in andere bedrijven. Je wilt telkens meer kopen. Maar iedereen verdiende goed geld. Sonja verdiende geen geld, die kreeg het.'
Rechter: 'En u zegt: aan Astrid had ik niet gedacht. Maar daar gaan we straks verder op door.'

Robbie Grifhorst, die inmiddels is overleden, heeft de beschuldigingen dat hij betrokken was bij criminaliteit in 2006 tegenover het opinieblad Vrij Nederland ontkend.

Advocaten Sander Janssen (L) en Robert Malewicz arriveren bij de extra beveiligde rechtbank de Bunker voor het vervolg van de strafzaak tegen Holleeder. Beeld anp

8 februari 2018, 10:29

Coketransport

Het Heinekenlosgeld, althans een deel daarvan, was volgens Willem Holleeder begraven bij Lage Vuursche. Dat hebben ze later opgegraven. Dit geld hebben Cor van Hout en Willem Holleeder geïnvesteerd in een coketransport vanuit Zuid-Amerika.

‘We hebben tegen iemand gezegd: we willen een stukje meedoen met een partij uit Zuid-Amerika.’
Rechter: ‘U zegt: we hadden het zo bedacht, al voorafgaand aan de daadwerkelijke ontvoering van Heineken.’
Holleeder: ‘We gingen er niet vanuit dat we moesten vluchten en dat we later gepakt zouden worden. Anders hadden we dat iets beter geregeld. Maar zo hadden we het bedacht. Er zijn mensen geweest die met het geld zijn gaan werken.
Rechter: ‘Dat opgegraven geld ligt dan in een kofferbak en dat wordt dan gebracht naar iemand die het kan investeren in drugs.’
Holleeder: ‘Je moet het zo zien: het is een kwestie van vertrouwen. We hadden het geld niet geteld, je geeft het af.’
Rechter: ‘Dat geld gaat dan naar Zuid-Amerika. En komt het dan bij dezelfde persoon terug die het geld had geïnvesteerd in die cokelijn.’
Holleeder: ‘Dat weet ik niet. De opbrengst is toen naar Robbie Grifhorst gebracht. Die heeft het geïnvesteerd in vastgoed in de Peperstraat in Zaandam, in fitnessapparatuur en vitamines. Toen is Grifhorst met Endstra in zee gegaan.’

‘Cor heeft Grifhorst verweten dat hij te luxe heeft geleefd van ons geld. Maar ik ben heel makkelijk. Ik kijk gewoon onder streep wat er staat en dan kom je eruit. Ik ben daar heel praktisch en simpel in. Ik kijk niet wat er boven de streep staat, maar wat er onderaan staat. Cor wilde alles precies weten, ik niet. Ben ik niet, ben ik nooit geweest.’

8 februari 2018, 10:07

'Moet dat allemaal vanochtend?'

De tweede zittingdag begint in de zwaarbeveiligde Amsterdamse bunker. Ditmaal gaan de rechters wat ‘dieper’ op de zaken in dan maandag. Vandaag zal Willem Holleeder vragen moeten beantwoorden over onder andere het Heineken-losgeld en de investeringen die hij en Cor van Hout daarmee gedaan hebben op de Amsterdamse Wallen en de Alkmaarse Achterdam.

Ook willen de rechters meer weten over de problemen met Cor van Hout, Holleeders geliquideerde jeugdvriend, en de mysterieuze ‘Allesweter’, een criminele ‘wijze’ die Holleeder zou hebben geïnformeerd en geadviseerd.

‘Moet dat allemaal vanochtend?’, vraagt Holleeder.
‘We kijken hoe ver we komen’, antwoordt de rechter.

Holleeder belooft de waarheid te zeggen. In het verleden, in andere zaken, heeft hij tegen de rechter gelogen, bekent hij. Reden: hij zou zijn zus Sonja hebben willen beschermen.

Sonja Holleeder is samen met zus Astrid nu een van de belangrijkste getuigen tegen hem. Maar wat is open en eerlijk, wil de rechter van hem weten. ‘In Kolbak (de afpersingszaak uit 2007, red.) noemt u zichzelf ook open en eerlijk. Toen heeft u gezegd dat u niets van het Heineken-losgeld heeft gekregen. Bij College Tour heeft u gezegd dat het geld van de ontvoering op het strand is verbrand. Maar maandag heeft u in deze rechtszaal nog hartelijk gelachen om het idee dat het geld verbrand zou zijn.’

Op de eerste zittingsdag heeft Holleeder bekend dat hij het losgeld heeft geïnvesteerd op de Wallen. En later zou hij 8 miljoen gulden hebben belegd bij wijlen vastgoedhandelaar Willem Endstra.

Holleeder: ‘In Kolbak heb ik niet de waarheid gesproken, omdat er een zaak liep tegen mijn zus Sonja. Sonja had de Alkmaarse Achterdam van Cor geërfd. Destijds heb ik echt gekozen om mijn zus te beschermen, daarom heb ik destijds bewust gelogen.’

Rechter: ‘Wat had er dan kunnen gebeuren?’
Holleeder: ‘Ze zou vervolgd kunnen worden, en haar spullen kwijt kunnen raken. De kinderen zouden hun spullen kwijt kunnen raken. Cor had er lang genoeg voor gewerkt.’

Rechter: ‘U zegt: ik heb Sonja willen beschermen. En nu niet meer?’
Holleeder: ‘Omdat Astrid en Sonja dit spel hebben gespeeld, voel ik me vrij de waarheid te vertellen. Iedereen denkt nu dat ik een monster ben, maar ik ben echt een familiemens. Voor mijn zusje Sonja heb ik alles gedaan, heb ik echt gedaan. Maar nu is het een andere situatie.'

Het boek Judas, van Astrid Holleeder. Beeld anp

8 februari 2018, 8:44

Zussen

De rechtbank ondervraagt vandaag Holleeder zelf, maar heeft vanaf 19 februari tijd ingeruimd voor het verhoor van Holleeders zussen Sonja en Astrid, en zijn ex-vriendin Sandra den Hartog. Sonja Holleeder bijt het spits af, aldus de rechtbank.

Voor haar getuigenis heeft de rechtbank drie dagen uitgetrokken: 19, 20 en 23 februari. In maart is het vervolgens de beurt aan haar zus Astrid. Zij neemt 12, 16 en 23 maart plaats in het getuigenbankje. Op 29 maart en 6 april wil de rechtbank Sandra den Hartog ondervragen.

8 februari 2018, 8:31

Wie is wie in dit proces?

Al jaren wordt de naam van Willem Holleeder in verband gebracht met een reeks liquidaties in de onderwereld. Dit is echter de eerste keer dat hij zich bij de rechter voor moord moet verantwoorden. Voorheen was daarvoor onvoldoende bewijs. Maar dankzij getuigenissen van zijn eigen zussen en kroongetuige en moordmakelaar Fred R. is dat nu anders.

Lees in deze special meer over de verdachte zelf, de aanklagers, advocaten en rechters in zijn proces en de mensen die hij zou hebben laten vermoorden.

Beeld Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.