Teruglezen: hoe Rutte en Samsom het kabinet overeind hielden

Sinds dinsdag hebben coalitiepartners VVD en PvdA verwoed overleg gepleegd over de crisis die ontstond nadat drie senatoren van de PvdA een zorgplan van minister Schippers wegstemden. Vanavond kwam het verlossende woord: het kabinet vond een oplossing. Het plan van Schippers wordt met aanpassingen opnieuw ingediend, met extra waarborgen om de vrije artsenkeuze te behouden. In het Kamerdebat dat volgde bleek dat de angel effectief uit de kwestie is gehaald. De Volkskrant deed live verslag. Lees hier terug hoe Rutte en Samsom de crisis, vooralsnog, bezworen.

Rutte en Schippers.Beeld anp

Het is Diederik Samsom en Mark Rutte gelukt om hun huwelijk, dat zo hartstochtelijk begon in het najaar van 2012, vooralsnog te redden. Het pragmatisme waarmee destijds het samenlevingscontract gesloten werd, heeft ook vandaag gezegevierd. Nu was niet het moment om te vallen, vonden premier en coalitiepartner. Hoe pijnlijk de verrassing dinsdag in de Senaat ook was, toen drie PvdA-senatoren plots een wetsvoorstel van VVD-minister Edith Schippers torpedeerden.

In bijna drie dagen onderhandelen werd duidelijk dat de dissidenten vooraf geen garanties wilden geven over een nieuw wetsvoorstel. Het kabinet heeft daarom een truc bedacht. Een nieuw voorstel van Schippers komt tegemoet aan de wensen van de Eerste Kamerleden: betere waarborgen voor de vrije artsenkeuze van verzekerden, een betere balans tussen verzekeraars en verzekerden. Mocht het voorstel het onverhoopt toch niet halen, dan wordt een aantal maatregelen alsnog per algemene maatregel van bestuur geregeld. Voor zo'n praktische bijsluiter van een wet heeft het kabinet de Eerste Kamer niet nodig.

De noodgreep deed de wenkbrauwen fronsen bij de drie constructieve oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP, die dinsdag ook verrast werden door de opstand in de PvdA. Zij vroegen zich vannacht in het Kamerdebat af of het 'staatsrechtelijk' wel allemaal in de haak is. Het zou niet 'de koninklijke route' zijn. Toch menen zij dat de aanpassingen verbeteringen van het oorspronkelijke wetsvoorstel zijn. Bij indiening zullen zij opnieuw voorstemmen. Als het voorstel dan weer stuit op de dissidente PvdA'ers, dan heeft de kritische houding van de C3 over de noodgreep misschien gevolgen. Maar zo ver is het nog lang niet.

Ruttes kabinet staat nog, maar het heeft de afgelopen dagen een paar flinke klappen gehad. De komende maanden, richting de provinciale verkiezingen, zal moeten blijken of de schade permanent is of dat de wonden toch nog kunnen helen. Rutte en Samsom houden elkaar voorlopig nog vast. Was het twee jaar geleden nog een innige omhelzing, nu zijn het nog slechts de handen die elkaar noodgedwongen vinden.

Lees hieronder de ontwikkelingen van donderdag terug. Van verwoed coalitieberaad in het Torentje van de premier tot de afloop met een sisser in het Tweede Kamerdebat.

D66-leider Pechtold in de Tweede Kamer (links) naast ministers Rutte en Schippers.Beeld anp

Arie Slob van de ChristenUnie is blij met de aanpassingen van het wetsvoorstel. 'Wij achten dat winst.' De balans tussen de invloed van verzekerden en het belang van verzekeraars wordt door de aanpassingen beter gewaarborgd, zegt hij. Hij bekritiseert het feit dat het kabinet vooraf al speculeert op het feit dat het nieuwe wetsvoorstel het ook niet haalt in de Senaat. 'Wij zijn bereid als er een nieuwe wet komt om daar met een open houding naar te kijken. Wij zijn ook bereid om te spreken over de beheersing van zorgkosten. Maar een wet met een bijsluiter voor het geval dat de wet verworpen wordt, daar wil mijn fractie niet aan meewerken. Houdt het kabinet die optie open?'

Pechtold (D66) in gesprek met Slob (ChristenUnie).Beeld anp

Volgens Sybrand Buma van het CDA is er 'betonrot' in de coalitie geslopen. 'Je merkt het aanvankelijk niet, maar plots klapt de boel in elkaar.' De CDA'er meent dat de aangepaste wet niets oplost. 'De kans dat de PvdA-senatoren zullen voorstemmen is nog steeds niet meer dan het vertrouwen dat het zal gebeuren.'

Deze crisis heeft alleen maar verliezers opgeleverd, zegt Buma. 'Dit kabinet, de constructieve drie oppositiepartijen, maar vooral de Nederlanders die hebben gezien dat na drie dagen gesputter niets is veranderd.'

Op de voorgrond CDA-leider Sybrand Buma.Beeld anp

Kees van der Staaij van de SGP wil graag 'een streep zetten' onder het vertrouwen dat het aangepaste wetsvoorstel het wel gaat halen in de Eerste Kamer. Hij vraagt zich af: 'Waarom dan het zinnetje in de brief 'mocht het wetsvoorstel het onverhoopt niet halen'?' Van der Staaij vindt het niet verstandig om vooruit te lopen op de situatie door nu al te speculeren over een opnieuw mislukken van het wetsvoorstel.

Hij ziet juist kansen dat meer partijen in de Tweede Kamer het nieuwe wetsvoorstel zullen steunen. De premier lacht erbij en steekt een vinger op ten teken dat hij de voorzet waardeert.

SGP-leider Kees van der Staaij in de Tweede Kamer.Beeld anp

'Een volslagen verrassing afgelopen dinsdag, drie senatoren van de PvdA verrasten vijand en vriend', zegt D66-leider Alexander Pechtold in zijn pleidooi. Hij is blij met de aanpassingen van de wet. Toch heeft hij nog enkele vragen. 'Het kabinet spreekt over het waarborgen van de vrije artsenkeuze voor iedereen, ongeacht de aard van de polis. Wat wordt hier nou precies mee bedoeld?' Ook wil hij weten wat het kabinet bedoelt met de passage: 'Mocht het aangepaste wetsvoorstel onverhoopt niet worden aangenomen dan zal het kabinet in overleg treden met uw Kamer om te bezien op welke wijze toch uitvoering kan worden gegeven aan de Hoofdlijnen Akkoorden.' Pechtold vraagt zich af of het kabinet van plan is om de Eerste Kamer te omzeilen.

De D66-leider zegt nog geen consequenties aan zijn kritische vragen te verbinden. Hij wil eerst weten van het kabinet waarom het kiest voor het inbouwen van deze sluiproute.

D66-leider Alexander Pechtold.Beeld anp

Volgens SP-leider Roemer heeft het kabinet 'een staatsrechtelijke trukendoos geopend om een wet die is weggestemd alsnog door te drukken. Dat is ongehoord.' Het pleidooi van de SP'er wordt niet onderbroken. Roemer: 'Waar was de regie van de premier? Vond de premier het kies dat aan senatoren een garantie is geëist?'

SP-leider Roemer in debat met PvdA-leider Samsom.Beeld anp

'Je zou bijna medelijden krijgen met het kabinet, maar deze prutsers verdienen geen medelijden', zegt PVV-leider Geert Wilders. Hij wordt tijdens zijn betoog nauwelijks geïnterrumpeerd. Allen D66-leider Alexander Pechtold neemt de moeite om een sneer uit te delen. 'U spreekt over gebrek aan controle bij anderen, maar weet u hoeveel afsplitsingen van uw partij hier in de Kamer zitten?' Hij wijst naar verschillende ex-PVV'ers in de Kamerbankjes.

Wilders gaat verder. 'Het is een schande dat dit kabinet de Eerste Kamer wil passeren. In Noord-Korea kunnen ze daar nog wat van leren. Meneer Rutte, houdt u er toch mee op.'

PVV-leider Geert Wilders in de Tweede Kamer.Beeld epa

Ook bij VVD'er Zijlstra komen de 'constructieve oppositiepartijen' ChristenUnie en D66 even informeren naar de staatsrechtelijkheid van de door het kabinet gekozen route. Alexander Pechtold: 'Als Zijlstra vertrouwen heeft dat de PvdA kan leveren, waarom dan dat dreigement met die amvb?' Zijlstra zegt dat hij de PvdA wel vertrouwt, maar dat hij ook het vertrouwen wil geven aan de zorgsector omdat daarmee afspraken zijn gemaakt. 'Gezien de gang van zaken deze week, wil ik er wel een blik op hebben dat ik dat voor elkaar kan krijgen.'

VVD-leider Halbe Zijlstra in de Tweede Kamer.Beeld anp

Liesbeth van Tongeren van GroenLinks stelt dat uit de brief juist een gebrek aan vertrouwen spreekt. Omdat in de kabinetsbrief de passage is opgenomen dat, mocht de nieuwe wet het niet halen in de Eerste Kamer, een deel ervan alsnog via de Tweede Kamer zal worden geregeld. 'Daaruit spreekt toch geen vertrouwen?'

Zijlstra stelt er juist wel vertrouwen in te hebben 'gezien de inhoud van de brief en de tegemoetkomingen aan de Eerste Kamer' dat het nieuwe wetsvoorstel het gewoon gaat halen. 'Dit is binnen de eisen van de wet. Dit is staatsrecht. Een wet geeft de mogelijkheid om per amvb dingen te regelen. Dat is binnen de wet.'

Zijlstra: 'Wij hebben het vertrouwen dat de wet de eindstreep haalt. Heb ik zekerheid? Nee, dat is staatsrechtelijk niet mogelijk.'

V.l.n.r. Arie Slob (CU), Halbe Zijlstra (VVD), Kees van der Staaij (SGP) en Alexander Pechtold (D66) in de Tweede Kamer vooraf aan het zorgdebat.Beeld anp

Het oordeel van de Volkskrant: 'Schippers bindt in'

'Wij zitten niet in de politiek voor de leuk, maar om het land beter te maken', zegt VVD-leider Halbe Zijlstra. Hij schetst hoe dinsdag een probleem ontstond doordat een van de partijen in het zorgakkoord haar afspraken niet nakwam (de PvdA met de dissidenten in de gelederen). 'Ik kan u vertellen, ik heb toen wat onparlementaire woorden gebezigd.' Het vertrouwen is hersteld omdat de afgelopen dagen is gebleken dat de PvdA in tweede instantie alsnog kan leveren.

De VVD'er wordt aangevallen door SP-leider Roemer. Volgens de SP'er heeft Zijlstra geen respect voor de Eerste Kamer. Zijlstra: 'Wij respecteren de rol van de Eerste Kamer wel. Nee, wij kunnen niet op voorhand eisen dat senatoren voor stemmen, maar we kunnen wel maximale zekerheid inbouwen. Dat is wat we doen en dat hebben we gedaan.'

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra spreekt met SGP-leider Kees van der Staaij in de Tweede Kamer.Beeld anp

Volgens Alexander Pechtold van bevriende oppositiepartij D66 is het wetsvoorstel door de aanpassingen verbeterd. Hij wil echter van PvdA'er Samsom weten wat er gebeurt als het voorstel opnieuw sneuvelt in de Eerste Kamer. In dat geval is het wetsvoorstel verworpen, zegt Samsom, maar dan wil het kabinet alsnog via een andere weg, die van de algemene maatregel van bestuur (een praktische bijsluiter van een wet), een aantal maatregelen regelen. Samsom: 'Het voornemen is om in dat geval met deze Kamer een aantal zaken te regelen die belangrijk zijn voor het hoofdlijnen akkoord. Dat is minder ambitieus dan een hele wet. Daar kiezen we dan voor. Mocht de wet het niet halen dan laat ik de ambitie niet zakken tot nul.'

'Als het met een hele mooie wet niet lukt, dan ga je het regelen met een algemene maatregel van bestuur, die minder fraai is, maar wel een aantal dingen regelt', aldus Samsom.

Ook SGP-leider Kees van der Staaij (eveneens een bevriend oppositielid) vraagt zich af waar het wantrouwen van Samsom richting de Eerste Kamer vandaan komt. De PvdA'er verwijst naar afgelopen dinsdag, toen het wetsvoorstel werd verworpen.

Tot slot stelt ook de derde oppositiepartner Arie Slob van de ChristenUnie dat de tactiek van het kabinet 'staatsrechtelijk' dubieus is. Samsom blijft erbij dat het nieuwe voorstel de wet verbetert, en mocht het voorstel het weer niet halen in de Senaat, dan is het toegestaan om via een andere route alsnog een aantal maatregelen te nemen.

PvdA-leider Samsom in debat met SP-leider Roemer.Beeld anp

PVV-leider Geert Wilders stapt naar de interruptiemicrofoon. De PVV'er vraagt aan Samsom om te reflecteren op de rol van de PvdA en van hemzelf. Samsom: 'De rol van de PvdA in de afgelopen dagen verdient niet in alle opzichten de schoonheidsprijs, dat geef ik toe. Ik ga niet mezelf recenseren, dat laat ik aan anderen over.'

Wilders pakt de handschoen graag op. 'Samsom heeft niet alleen zichzelf niet altijd onder controle, maar ook zijn fractie hier niet en zijn fractie in de eerste kamer niet. U heeft nog 10 zetels in de peilingen. Wordt het geen tijd om voor uzelf een second opinion te halen?'

Waarop Samsom reageert: 'Nee. Ik denk niet dat dat bijdraagt aan een oplossing voor de problemen die we hebben. Deze wet is bedoelt om de zorg te verbeteren.'

PvdA-leider Diederik Samsom.Beeld anp
PvdA-leider Diederik Samsom in de Tweede Kamer.Beeld anp

'Het aangepaste voorstel biedt kansen om een aantal dingen te verbeteren', zegt PvdA-leider Samsom tegen Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren. Volgens haar blijft de inperking van de vrije artsenkeuze 'gewoon staan'. 'Het wordt ingeperkt, waar of niet?'

De PvdA'er stelt dat hij inderdaad afspraken heeft gemaakt met de VVD en 'daarvoor staat'. 'Het resultaat moet zijn dat de positie van de patiënt wordt verbeterd. Dat de vrije artsenkeuze gewaarborgd blijft. Maar ook dat zorgverzekeraars in staat worden gesteld te dure of overbodige zorg niet te contracteren.' Samsom legt uit dat als het wetsvoorstel het niet redt in de Eerste Kamer, het kabinet opnieuw in gesprek zal gaan met de Tweede Kamer om alsnog tot een oplossing te komen.

PvdA-leider Samsom.Beeld anp

Het Kamerdebat over het nieuwe zorgplan van Schippers is zojuist begonnen. PvdA-leider Diederik Samsom spreekt als eerste fractievoorzitter. Hij biedt zijn excuses aan voor de tijd die het heeft gekost om tot dit nieuwe voorstel te komen. 'Mijn partij is daar mede debet aan.'

De PvdA-leider wordt meteen geïnterrumpeerd door CDA-leider Sybrand Buma. 'Bent u reclamepraatjes aan het houden? Is dit wetsvoorstel een inperking van de vrije artsenkeuze of niet?' Samsom reageert: 'Dit hernieuwde en aangepaste voorstel biedt ook kansen.' Volgens Buma is het aangepaste voorstel geen verbetering. 'Ik zou zeggen, gefeliciteerd, u heeft de VVD eronder gekregen.'

Ook SP-leider Emile Roemer stelt dat de vrije artsenkeuze alsnog wordt ingeperkt door het nieuwe wetsvoorstel. 'Dit wetsvoorstel betekent gewoon meer macht voor de zorgverzekeraars en aantasting van de vrije artsenkeuze. Ben dan zo eerlijk om te zeggen: ik heb een deal met de VVD gesloten.'

Het kabinet wil in de bijsluiter van het nieuwe wetsvoorstel vijf maatregelen opnemen om de vrije artsenkeuze van burgers te garanderen. Schippers wil dus alsnog zorgverzekeraars de mogelijkheid geven naturapolissen aan te bieden op basis van gecontracteerde zorg met specifieke ziekenhuizen, maar een vijftal waarborgen worden ingebouwd voor de keuzevrijheid van de patiënt:

1. Dat 'iedereen, binnen zijn polis ongeacht de polisvorm, een second opinion kan vragen'.

2. Ook wordt vastgelegd wat onder 'acute zorg' wordt verstaan. Iedereen moet hier recht op hebben 'ongeacht contract of polis'.

3. Zorg in academische ziekenhuizen is 'toegankelijk voor mensen die dat nodig hebben'. Daar gaat vervolgens niet de verzekeraar over maar de arts, schrijft Rutte.

4. Een verzekerde die gebruik maakt van niet gecontracteere zorg 'en van te voren onvoldoende op de hoogte is gesteld van het inkoopbeleid van de verzekeraar' krijgt automatisch het recht op vergoeding van zorg bij een zorgaanbieder naar eigen keuze.

5. Doelgroepenmarketing is niet langer toegestaan (denk aan verzekeringen voor hoger opgeleiden).

SGP-leider Kees van der Staaij arriveert bij het ministerie van Algemene Zaken. Rechts spreekt D66-leider Alexander Pechtold met de pers.Beeld anp
Minister Schippers van Volksgezondheid in de Tweede Kamer.Beeld anp

De premier heeft een brief gestuurd aan de Tweede Kamer waarin hij de oplossing van het kabinet uitlegt. Minister Edith Schippers van Volksgezondheid is bereid tegemoet te komen aan de wensen van de PvdA-dissidenten.

In een nieuwe versie van het wetsvoorstel moeten twee punten centraal staan, schrijft Rutte: 'Ten eerste het waarborgen van de bestaande vrije artsenkeuze voor iedereen, ongeacht de aard van de polis die iemand heeft. Twee, het bewerkstelligen van een goede machtsbalans tussen verzekerden en zorgverzekeraars.'

Het gevolg is dat het kabinet 'de inhoud van het niet aangenomen wetsvoorstel aan zal passen en opnieuw als wetsvoorstel indienen, rekening houdend met zorgen en argumenten die tijdens de behandeling in de Kamers zijn gewisseld'.

Het Kamerdebat over de brief begint om 23.45 uur.

Volgens bronnen rond de coalitie heeft het kabinet een list verzonnen om de Eerste Kamer te omzeilen, mochten de PvdA-senatoren een volgende keer weer dwarsliggen. De zorgplannen van Schipper zouden ook geregeld kunnen worden via een Algemene Maatregel van Bestuur, waarvoor goedkeuring van de Senaat niet nodig is. Deze theorie is echter nog niet bevestigd. De brief van het kabinet moet opheldering geven. Op basis van die brief gaat de Tweede Kamer vanavond in debat met de premier.

Fractieleiders van de bevriende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP, Alexander Pechtold, Arie Slob en Kees van der Staaij, hebben het Torentje van premier Rutte verlaten. Ze stellen alle drie 'geen akkoord' te hebben gesloten met het kabinet. Slob: 'We hebben ons niet verbonden aan datgene wat het kabinet en de coalitie wil. Nee, ik kijk niet enthousiast.' De drie fractieleiders zeggen het debat aan te zullen gaan in de Kamer straks. Ze willen niet uitleggen wat de oplossing van het Kabinet inhoudt. Het wachten is nu op een schriftelijke uitleg van de premier aan de Kamer op basis waarvan straks het debat kan worden gevoerd.

Ron Fresen van de NOS weet te melden dat Alexander Pechtold van D66 en Arie Slob van de ChristenUnie eerst nog met hun fracties willen overleggen voordat er vanavond een debat kan plaatsvinden met de premier in de Tweede Kamer. Mogelijk geldt dit ook voor de fractie van de derde gedoger SGP. Alle signalen wijzen er inmiddels op dat een akkoord tussen de coalitiepartijen zo goed als rond is. Het kan evenwel nog een tijd duren voordat het debat gaat plaatsvinden.

Minister Schippers spreekt met premier Rutte in het Torentje.Beeld anp

Journalist Jaap Jansen van BNR-nieuwsradio laat vanaf het Binnenhof weten dat een akkoord in zicht is. De wachtende pers wordt onderwijl vermaakt door een kerstkoortje in oud-Hollandse klederdracht.

Volgens de Luxemburgse premier Xavier Bettel is het bijzonder dat hij premier Mark Rutte vervangt op de Europese top in Brussel. 'Ik vertegenwoordig vandaag 16 miljoen Nederlanders, én 500.000 Luxemburgers. Vergeet dat niet. Ik voelde me vandaag erg belangrijk ', zo verklaarde hij met een knipoog op een persconfentie tijdens de top.

En toen serieus: 'Het is ook echt een kwestie van vertrouwen dat Mark mij de verantwoordelijkheid gaf.' Naar eigen zeggen werd Bettel in de loop van de dag door Rutte gebeld met het verzoek hem te vervangen. Rutte zag zich gedwongen de top af te zeggen in verband met de politieke crisis in Den Haag.

Het komt niet vaak voor dat een premier de regeringsleider van een ander land vervangt op een Europese top. De laatste keer was toevallig tijdens de top van oktober. Toen werd de Cypriotische president Nicos Anastasiades plots ziek. Zijn Griekse collega, premier Antonis Samaras verdedigde toen ook de belangen van Cyprus.

De fractieleiders van de 'constructieve oppositiepartijen' D66, ChristenUnie en SGP zijn zojuist aangekomen bij het Torentje. Mogelijk zijn coalitiepartijen VVD en PvdA eruit en schuiven Alexander Pechtold, Arie Slob en Kees van der Staaij aan voor een laatste overlegronde.

De stemmingen in de Tweede Kamer zijn voorbij. Normaal gesproken zou nu het kerstreces zijn aangebroken, maar het wachten is nog op de brief uit het Torentje en het debat dat daarop volgt. Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg heeft de vergadering van de Tweede Kamer geschorst 'voor onbepaalde tijd'. 'Ik laat het jullie weten als het debat weer verder gaat.'

Een akkoord tussen de regeringspartijen VVD en PvdA over de deze week verworpen zorgwet van het kabinet is 'in zicht'. Bronnen rond de coalitie meldden dat aan persbureau ANP.

Daarmee zou de val van het kabinet zijn afgewend en zou er een einde komen aan de crisis van de afgelopen dagen op het Binnenhof. Die ontstond toen een wetsvoorstel van minister Edith Schippers van Volksgezondheid dinsdagmiddag in de Senaat werd weggestemd. Dat gebeurde doordat drie PvdA-Senatoren met de oppositie tegen de wet stemden.

Uitvoerige onderhandelingen tussen VVD en PvdA in het Torentje van premier Mark Rutte hebben geleid tot het verzoek aan het ministerie van Schippers om een en ander schriftelijk te formuleren. Als dat stuk terugkomt van Schippers' ministerie, gaan VVD en PvdA voor mogelijk een laatste ronde om de tafel. 'Het gaat de goede kant op', aldus een bron in het Torentje.

Even daarvoor hadden PvdA en VVD zich al bereid getoond om nog vanavond een Kamerdebat te houden met premier Mark Rutte, zoals de oppositie eerder op de dag had gevraagd. Voor dat debat moet premier Mark Rutte de Kamer via een brief informeren over de situatie. Aan een oplossing van het probleem wordt nog hard gewerkt, zei vicefractievoorzitter Martijn van Dam van de PvdA in een verwijzing naar het coalitieoverleg in het Torentje.

Of de VVD nu kan leven met de weigering van de drie dissidenten om te beloven dat ze ja zullen stemmen als de zorgplannen van Schippers opnieuw in de Senaat komen, is nog onduidelijk. De zorgwet van Schippers moet sowieso eerst terug naar de Tweede Kamer.

PvdA-leider Diederik Samsom en vicepremier Lodewijk Asscher in het Torentje.Beeld anp

De fractieleiders van de drie 'constructieve oppositiepartijen' (ook wel de C3) zijn niet aanwezig bij stemmingen over de laatste moties van dit jaar in de Tweede Kamer. Mogelijk worden zij momenteel betrokken bij het overleg tussen de top van VVD en PvdA. Ook de fractievoorzitters van VVD en PvdA, Halbe Zijlstra en Diederik Samsom, zijn niet in de Kamer.

De Tweede Kamer loopt langzaam vol. De Kamerleden hebben een extra vergadermoment ingepland om de actuele coalitiecrisis aan te kaarten. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt weet te melden dat PvdA-vice-fractievoorzitter Martijn van Dam zodirect een debat met de premier gaat aanvragen. Het slotstuk van dit theater is in zicht, de afloop nog steeds ongewis.

Het feit dat PvdA'er Van Dam de aanvraag doet, lijkt erop te wijzen dat het gesprek tussen de coalitiepartijen rond is. Welke kant het dubbeltje is opgevallen, blijft onduidelijk.

Van Dam laat weten dat er nog geen duidelijkheid is vanuit het Torentje, maar dat de PvdA en de VVD nog vanavond wel het debat willen aangaan met de premier. 'Er wordt hard gewerkt.' Van Dam wil wachten op het einde van het overleg en een brief van de premier, voordat er een debat wordt ingepland.

Premier Rutte in de Tweede Kamer. De Kamer wil vanavond nog met hem in debat over de zorgcrisis.Beeld anp
PvdA-leider Diederik Samsom (links) en minister van Volksgezondheid Edith Schippers in het Torentje van premier Rutte.Beeld anp

Enkele VVD'ers verlaten het ministerie van Algemene Zaken: vice-fractievoorzitter Tamara van Ark, Kamerlid Klaas Dijkhoff en minister Henk Kamp van Economische Zaken. Het is de eerste beweging op het Binnenhof sinds een kleine anderhalf uur geleden een grote groep VVD-politici Algemene Zaken binnenging richting het overleg in het Torentje.

CDA-leider Sybrand Buma zal niet staan te juichen als het kabinet-Rutte II valt. Hij zei dat in het EO-radioprogramma Dit is de dag.

Volgens Buma lijdt het kabinet aan betonrot. Maar als het kabinet de draad op een goede manier alsnog kan oppakken, dan moet dat gebeuren. De werkloosheid moet aangepakt, de lasten moeten omlaag en de uitvoering van grote hervormingen moet nog beginnen, aldus Buma. 'Kan het kabinet dat aan, dan moet het door. Kan het dat niet, dan moeten we naar de kiezer. Ik stuur veel liever nu vanuit de oppositie bij dan dat heel Nederland naar de stembus moet en we weer maanden bezig zijn voor er een nieuw kabinet zit.'

Het CDA is klaar voor verkiezingen, zei Buma, maar het zou volgens hem wel een drama zijn als het kabinet zonder enige regie valt. 'We moeten de grote vraagstukken oplossen. Dat wil ik met het CDA, in de oppositie of in de coalitie. Maar het gaat om de inhoud en de toekomst van Nederland en niet om personen.'

CDA-leider Sybrand Buma in de Tweede KamerBeeld anp

De verzamelde pers op het Binnenhof heeft geen uitzicht op het Torentje van de premier. Vanaf de Hofvijver is de werkkamer van Rutte wel te zien, de gordijnen zijn open, figuren bewegen achter de ramen. Het crisisberaad is nog niet voorbij.

De Tweede Kamer heeft om 19.30 uur een extra regeling van werkzaamheden ingelast, een procedureel moment om debatten aan te vragen en actuele zaken aan te kaarten. De oppositie zal hier een laatste keer eisen dat de premier naar de Kamer komt om uitleg te geven. Tot vier keer toe werd een dergelijk verzoek de afgelopen twee dagen door de coalitiepartijen tegengehouden in afwachting van de onderhandelingen tussen de top van de VVD en de top van de PvdA.

De pers voor de ingang van het ministerie van Algemene Zaken ziet nu nog meer VVD-prominenten het departement van Rutte binnengaan: Eerste Kamerfractievoorzitter Loek Hermans, partijvoorzitter Henry Keizer, Kamerleden Van Ark en Dijkhoff en de VVD-bewindspersonen.

Voor de ingang van het ministerie van Algemene Zaken worden hekken neergezet om de pers op afstand te houden. Mogelijk is het einde van het overleg nabij.

De gespreksgroep in het Torentje lijkt te groeien. Minister van Defensie Jeanine Hennis is nu ook het ministerie van Algemene Zaken binnengegaan. Via AZ kan zij naar de werkkamer van de premier.

Dat Duivesteijn een dwars en balsturig politicus is, is niet van het laatste jaar. 'Adri speelde altijd ketelmuziek', zegt oud-corporatiedirecteur en PvdA-lid Jim Schuyt. 'Maar hij streek steeds zijn vlag en alle regeringsplannen gingen gewoon door.' Maar nu is Duivesteijn aan het eind van zijn carrière: 'Hij hoeft niet meer verder binnen zijn partij. Hij heeft niets te verliezen.'

Lees hier het hele profiel over Duivesteijn.

PvdA-senator Adri Duivesteijn.Beeld anp
PvdA-leider Diederik Samsom op het Binnenhof vooraf aan overleg in het Torentje van de premier.Beeld anp

Na kort onderling beraad in de werkkamer van VVD-fractieleider Zijlstra, hebben premier Rutte, minister Schippers en fractieleider Zijlstra zich weer verplaatst naar het Torentje van de premier. Daar wachtten PvdA-leider Diederik Samsom en PvdA-ministers Lodewijk Asscher en Jeroen Dijsselbloem op hen. Later voegde zich ook vice-fractievoorzitter Martijn van Dam bij het overleg.

Premier Rutte, minister Schippers en fractieleider Zijlstra hebben via een zij-uitgang de burelen van de VVD-fractie weer verlaten. De massaal toegestroomde pers kreeg niet de kans de VVD-politici te bevragen.

De top van de VVD heeft zich teruggetrokken voor privé-overleg. Premier Mark Rutte, minister Edith Schippers (Volksgezondheid) en VVD-fractieleider Halbe Zijlstra spreken elkaar bij de fractie van de partij in het Tweede Kamergebouw over de laatste stand van zaken in het zorgconflict met de PvdA. Een ontknoping van de coalitiecrisis, die reeds drie dagen duurt, lijkt nabij.

Nog steeds is onduidelijk of de twee partijen elkaar weer gaan vinden of dat de vertrouwensbreuk definitief is, maar alle betrokkenen lijken erop gebrand de crisis vandaag tot een einde te brengen. Het Financieele Dagblad meldt zelfs dat de VVD een compromis heeft kunnen sluiten met de drie dissidenten binnen de Eerste Kamerfractie van de PvdA. Officiële bevestiging van dit nieuws ontbreekt nog.

Premier Rutte staat de pers te woord op het Binnenhof.Beeld anp

Senatoren Guusje ter Horst, Marijke Linthorst en Adri Duivesteijn stemden dinsdag tegen een zorgwet van minister Schippers en brachten daarmee de coalitie aan de rand van de afgrond. Ter Horst zei vanmiddag tegen persbureau ANP dat er terrein was gewonnen in de gesprekken met Schippers, maar dat een deal nog ontbrak. 'Inhoudelijk zijn we heel dicht bij elkaar gekomen, maar het laatste zetje dat geëist wordt, dat wij van tevoren ja zeggen tegen een tekst die we nog niet hebben gezien, dat kan en mag staatsrechtelijk helemaal niet.'

Volgens haar had zij samen met Duivesteijn en Linthorst duidelijk gemaakt wat hun voorwaarden zijn. 'We hebben gezegd: als aan die en die voorwaarden voldaan is, dan mag je de verwachting hebben dat de PvdA-Senaatsfractie instemt. Maar dat is kennelijk onvoldoende voor de VVD. Iedereen doet zijn best om er uit te komen, maar er zijn grenzen aan wat acceptabel is.' De voorwaarden waar Ter Horst op doelde, gaan over het 'herstellen van de machtsbalans tussen verzekeraars, zorgverleners en de verzekerden'.

Voor Ter Horst was het niet duidelijk hoe de zaken er nu voor staan. 'Ik hoop dat het goed komt. Niemand heeft er baat bij dat het kabinet valt. Ik zou het zeer betreuren als het hierop zou mislopen.'

Minister Schippers in de Tweede Kamer.Beeld epa

Vanwege de situatie op het Binnenhof heeft premier Mark Rutte een vergadering in Brussel afgezegd. De Luxemburgse premier Xavier Bettel voert namens Nederland het woord bij de Europese Raad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden