Teruglezen: Hoe 'de grootste spion van Nederland' de centrale in Moskou tevreden hield

Justitie spreekt van 'de grootste spion in de Nederlandse geschiedenis'. Raymond P. hoorde twee weken geleden 15 jaar cel tegen zich eisen, vandaag oordeelde de rechter dat hij 12 jaar de cel in moet. Als ambtenaar zou hij staatsgeheimen hebben verkocht. Lees hieronder het verslag van de rechtszaak uit de Volkskrant van 10 april.

Beeld thinkstock

Twee spionnen treffen elkaar op zaterdag 13 augustus 2011 voor de deur van Sea Life in Scheveningen. Andreas Anschlag, codenaam 'Pit', is uit Duitsland gekomen. Raymond P., alias 'BR', is ambtenaar op het ministerie van Buitenlandse Zaken. In P.'s jaszak brandt een usb-stick met vertrouwelijke informatie over de vredesmissies in Kosovo en Afghanistan, met geheime verslagen van de Noord-Atlantische Raad. Pit heeft een exemplaar van De Telegraaf onder zijn arm, een teken dat alles goed is.

Na een half uurtje kuieren over de Boulevard nemen ze afscheid. Pit heeft de usb-stick gekregen, Raymond P. zijn maandelijkse 'spionnenloon'. De Haagse ambtenaar stort het geld die maandag contant op zijn rekening. Pit heeft de staatsgeheimen zondag al in het Duitse Bonn gedropt in een speciaal geprepareerde 'dode brievenbus'. De 'Centrale' in Moskou, oftewel de Russische geheime dienst SVR, is content.

Zo moet het tussen 2008 en 2011 een keer of dertig zijn gegaan, zegt officier van justitie Rob van Oort dinsdag: bij Madurodam, het Mercure Hotel in Den Haag, het Manhattan Hotel in Rotterdam, ergens aan de Duitse grens. 'Honderden strikt vertrouwelijke documenten van de EU en de NAVO zijn zo in Russische handen geraakt.' Stukken over het mogelijke NAVO-lidmaatschap van Georgië. Over biometrische paspoorten, over de strijd tegen kolonel Kadhafi. 'De Russen kenden daardoor de werkwijze en de operationele zwaktes van de NAVO, konden tegenstrategieën uitzetten en de eigen positie in Libië versterken', aldus het Openbaar Ministerie (OM).

De werkwijze van Raymond P. volgens het Openbaar Ministerie.Beeld de Volkskrant

De 61-jarige P. zit inmiddels een jaar in voorarrest. Voor de rechtbank Den Haag eiste het OM gisteren vijftien jaar cel tegen hem wegens het lekken van staatsgeheimen, ambtelijke corruptie, witwassen en verboden wapenbezit. 'Voor u zit de grootste spion in de Nederlandse geschiedenis', zegt officier Van Oort. 'Hij was een zeer belangrijk agent van de SVR.'

De twee advocaten van P. honen de beschuldigingen weg. 'Het dossier hangt van toevalligheden aan elkaar, niet van bewijs. Het OM heeft geen zaak.' De inlogcodes van P. kunnen gestolen zijn, hij kwam aan contanten door de verkoop van juwelen, hij zou Andreas Anschlag, alias Pit, hebben geadviseerd bij het kopen van een Zeeuws vakantiehuisje.

De advocaten voeren het verweer grotendeels achter gesloten deuren, om de inhoud van de 'staatsgeheimen' te kunnen bespreken - en bagatelliseren. Ze kraken de getuige-deskundige van het OM af: 'Hij citeert enkel krantenknipsels en spionageromans. Alleen James Bond en Our Man in Havana ontbreken.'

'BR' kwam in beeld na de arrestatie in Duitsland van Andreas en Heidrun Anschlag, alias 'Pit' en 'Tina'. Het zijn Russen met een Oostenrijks paspoort. Jaren geleden kwamen ze via Zuid-Amerika in Duitsland terecht, waar ze volgens de Duitse aanklacht als 'runner' werkten voor de Russische geheime dienst.

Moskou wil ze uit Duitsland weghalen, maar het echtpaar neemt de tijd en wist zijn sporen slecht uit. Tina wordt aangehouden als ze op zolder radiografische berichten naar Moskou seint - ze kan nog net de stekker uit het apparaat trekken. Haar deels teruggevonden 'operatierapporten' geven een nauwgezet beeld van hun bron. 'BR' is geen techneut. Moskou laat via Tina weten dat BR moet stoppen met het printen en vervolgens scannen van documenten, want die zijn amper te lezen. Ook snapt hij niets van cryptologie.

Toch is Moskou tevreden. 'Uw informatie over de NAVO is perfect', laat de geheime dienst weten. 'Breng bij hem de dankbaarheid van de Centrale over.' Het 'spionnenloon' gaat van 1.700 naar 2.500 euro per maand, er is een kerstgratificatie en als bij BR loonbeslag dreigt wegens een belastingschuld, worden duizenden euro's extra betaald. Moskou wil zijn bron niet kwijt.

Raymond P. op een rechtbanktekening.Beeld anp

Volgens de Duitse en Nederlandse autoriteiten is BR onmiskenbaar Raymond P. Beiden hebben twee zonen, kampen met schulden en werken op een 'opslagruimte' (het ministerie) waarvan het 'filiaal' (het consulaat) in Barcelona gaat sluiten. Telkens als P. bestanden van de computer haalt, stort hij enkele dagen later contant geld. Bestanden die deels ook in Duitsland worden teruggevonden. Pit heeft het nummer van Raymond P. in zijn telefoon.

Als P. in maart 2012 op Schiphol wordt gearresteerd, heeft hij vier usb-sticks in een brillenkoker met vertrouwelijke informatie bij zich. Het Duitse echtpaar zit dan al enkele maanden vast. Wat zijn plannen waren, en of hij contact heeft met een nieuwe runner, weet alleen Raymond P. zelf. Hij zwijgt in alle talen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden