Live

Teruglezen: Grieks akkoord bevat 82 tot 86 miljard voor drie jaar

Na een marathonvergadering van bijna zeventien uur ligt er een akkoord met Griekenland op tafel. Tijdens een persconferentie in Brussel sprak EU-president Donald Tusk van 'een agreekment'. De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft laten weten dat er de komende drie jaar 82 tot 86 miljard wordt uitgetrokken voor Griekenland. Met het akkoord is een Grexit van de baan, stelt de Griekse premier Alexis Tsipras.

Tusk, Juncker en Dijsselbloem na afloop van de marathonvergadering in Brussel, waaruit een Grieks akkoord is gekomen.Beeld anp

Ter bevordering van de snelheid van dit liveblog stappen we over op een nieuw blog. Dat is hier te volgen.

De eerste reacties vanuit de Tweede Kamer over het Griekse akkoord komen binnen. 'De PvdA is opgelucht dat er een deal is', zegt PvdA-leider Diederik Samsom. 'Dat is goed nieuws voor de Griekse bevolking en voor de stabiliteit in Europa. Maar we realiseren ons hoeveel werk er nu verricht moet worden om weer een gezamenlijke koers voor Europa te vinden.'

De PvdA vindt het goed dat de voorwaarden die aan Griekenland worden gesteld nu ook gericht zijn op rechtvaardiger belasting (de rederijen), beter bestuur en ruimte voor investeringen.

Carola Schouten, Tweede Kamerlid voor de ChristenUnie, spreekt van een duurzame oplossing. 'Het pakket spreekt niet van schuldkwijtschelding, terwijl alom bekend is dat de schuld onhoudbaar is. Tegelijkertijd gaan er weer miljarden naar de Grieken. De 'kwaal' wordt wederom met hetzelfde, bewezen onwerkbare, middel bestreden.'

De Tweede Kamer debatteert woensdagmiddag over het akkoord dat de eurolanden hebben bereikt met Griekenland. Het is de tweede keer dat de Kamer deze zomer van reces terugkeert om over Griekenland te praten.

Voor het debat stuurt minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën nog een brief naar de Kamer over de laatste ontwikkelingen. Het overleg van de Kamercommissies Financiën en Europese Zaken met Dijsselbloem staat gepland voor 13.30 uur tot 16.30 uur.

De Europese Centrale Bank (ECB) neemt waarschijnlijk vandaag een nieuw besluit over de noodsteun voor de Griekse banken. Daarbij wordt rekening gehouden met het akkoord dat de eurolanden vanochtend in Brussel met de Grieken sloten over nieuwe financiële steun, inclusief geld om de banken te versterken.

De Griekse banken zijn al twee weken gesloten, om te voorkomen dat ze ten onder gaan aan de onzekerheid over de toekomst van Griekenland. De sluiting volgde op het besluit van de ECB ruim twee weken geleden om het plafond voor de noodsteun aan de Griekse banken niet verder te verhogen.

Of de steun weer wordt verhoogd, hangt waarschijnlijk af van het vertrouwen dat ECB-bestuurders hebben in de mogelijkheden van de Griekse regering om de beloofde hervormingen en bezuinigingen uiterlijk woensdag door het parlement te krijgen. Een van de hete hangijzers is de oprichting van een privatiseringsfonds voor de verkoop en exploitatie van staatseigendommen. De opbrengsten daarvan moeten deels worden gebruikt om de banken te herkapitaliseren.

De Griekse premier Tsipras zegt verder dat het akkoord mogelijkheden tot groei biedt, maar dat de implementatie van de deal moeilijk zal zijn. De deal kan volgens Tsipras het land investeringen brengen die Griekenland uit de recessie zal leiden. De markten zullen volgens Tsipras begrijpen dat een 'Grexit een ding uit het verleden is'. De last zal nu ook vallen op hen die niet hebben betaald tijdens de crisis. De lasten zullen worden verdeeld op basis van sociale rechtvaardigheid. En, zegt Tsipras, we hebben radicale hervormingen nodig om af te komen van de oude oligarchie.

Tsipras voorafgaande aan de marathonvergadering in Brussel, waaruit een deal is voortgekomen.Beeld belga
De Griekse premier Tsipras.Beeld epa

Premier Mark Rutte erkent dat hij zich niet aan zijn verkiezingsbelofte houdt als het reddingsprogramma voor Griekenland doorgaat. Hij had beloofd dat er geen geld meer naar de Grieken zou gaan. 'Ja, ik heb mijn verkiezingsbelofte gebroken, dat is een slechte zaak, maar deze situatie had ik niet kunnen voorzien', aldus Rutte na de speciale eurotop in Brussel, waaruit een nieuw steunpakket voor Griekenland is gerold.

Het bedrag van 82-86 miljard is waarschijnlijk te hoog, zegt Rutte. Er is bijvoorbeeld 25 miljard gereserveerd voor herkapitalisatie van de Griekse banken. Dat zal waarschijnlijk slechts 15 miljard gaan kosten, aldus de premier. Verder zal het IMF ook nog een duit in het zakje doen.


Premier Rutte voor aanvang van de top met eurolanden over de Griekse crisis.Beeld anp

De Griekse premier Alexis Tsipras zegt dat er 'een zware strijd is gestreden' in Brussel en dat de Grieken voor moeilijke beslissingen staan. Ook zegt hij dat de Griekse delegatie 'de verantwoordelijkheid heeft genomen om de meest extreme plannen te vermijden die door de conservatieve kringen in Europa' werden voorsteld. Volgens Tsipras hebben ze een 'boodschap van waardigheid' naar Europa uitgezonden. 'We zullen blijven vechten om weer terug te keren naar groei', en Tsipras denkt dat de financiering op de middellange termijn is veiliggesteld.

Premier Mark Rutte heeft nog wat verduidelijking gegeven omtrent het akkoord dat is gesloten met de Grieken:

Zoals al bekend was heeft het parlement tot en met woensdag de tijd om met de afspraken en conclusies van de eurotop in te stemmen. Griekenland moet woensdag uiterlijk vier wetten aannemen, onder meer over pensioenen en de hervorming van het btw-stelsel.

Ten tweede moet het parlement akkoord gaan met aanscherping van de voorstellen die eerder op de tafel lagen, zoals de privatisering van de energiemarkt. Ten derde moet er overeenstemming worden bereikt over de verkoop van de Griekse staatsbezittingen van in totaal vijftig miljard euro.

'Deze lijst is zondermeer stevig, maar noodzakelijk', aldus Rutte. 'Het is de enige manier om de economie stevig te hervormen. We zagen in onze eerdere ervaringen met Griekenland dat het mogelijk is om dit voor elkaar te brengen.'

Hollande noemt deze nacht een 'goede nacht voor Europa'. De Franse president verwacht geen problemen in het parlement over het plan. 'Het is in het Franse belang dat Griekenland niet uit de euro zou stappen'.

Griekenland ligt in het hart van onze geschiedenis en onze cultuur. Dat land kan niet uit de euro.' Hollande spreekt over een moeilijk debat, maar debatten in Europa zijn 'altijd moeilijk'. Het debat over de vluchtelingenproblematiek waren volgens Hollande 'zwaarder' dan die over Griekenland. 'In Duitsland was sterke vraag naar een Grexit. Dat heb ik geweigerd. Europa staat niet in dienst van de publieke opinie.'

Voor het herstel van het vertrouwen zijn harde waarborgen nodig, zegt premier Rutte tijdens zijn persconferentie. Hij noemde de maatregelen 'zonder meer stevig'.

Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem zegt tijdens de persconferentie dat er sprake was van 'wederzijds vertrouwen' en dat 'iederen zijn uiterste best heeft gedaan om Griekenland weer op het juiste pad te brengen'.

Met de verkoop van Griekse staatsbezittingen zal vijftig miljard euro worden verdiend, meldt Dijsselbloem. 'Dit geld gaat gebruikt worden om de schulden af te betalen en de Griekse banken te ondersteunen.'

Over de komende dagen zegt Dijsselbloem: 'Vanmiddag gaat de eurogroep weer om de tafel, nadat we een paar uur hebben geslapen. Daarna heeft de hele overeenkomst het akkoord van het Griekse parlement nodig, daarnaast moeten ook de eerste maatregelen apart door het parlement. Vervolgens hebben we woensdag weer een telefonisch overleg met de eurogroep, waarna de nationale parlementen in gesprek gaan.'

Er zal gedurende drie jaar 82 tot 86 miljard worden uitgetrokken voor Griekenland. Dat heeft de Duitse bondskanselier Angela Merkel laten weten. Volgens Merkel heeft Griekenland keer op keer laten weten dat het in de euro wil blijven. 'Ik denk dat het vertrouwen hersteld kan worden.'

Er zullen wel grote veranderingen worden doorgevoerd in Griekenland. De situatie in Griekenland is volgens Merkel 'zeer gespannen', dus er is een 'zeker belang' dat nu snel vervolgstappen gezet kunnen worden.

Volgens Merkel is 'een plan B' niet nodig, de Grexit is van tafel.

De Eurogroep zal met de relevante instellingen gaan samenwerken om de onderhandelingen voort te zetten, heeft Tusk in Brussel gezegd. Hun meest urgente taak is om te kijken naar overbruggingsmaatregelen hoe Griekenland zijn financiële verplichtingen op korte termijn kan voldoen.

De belangrijkste punten uit de overeenkomst:

- De Grieken moeten al voor woensdag een aantal hervormingen voor het Griekse parlement brengen, bijvoorbeeld als het gaat om het heffen van btw. Bovendien moeten een aantal hervormingsplannen worden aangescherpt, onder meer op het gebied van de pensioenen.

- De Grieken moeten ook preciezer aangeven wanneer ze alles gaan doen. Ook moet Athene alvast werk gaan maken van het privatiseren van overheidsbezittingen.

- Volgens berekeningen van de geldschieters heeft Griekenland tussen de 82 en 86 miljard euro nodig, waarvan ook een flink deel (tot 25 miljard euro) voor het versterken van de Griekse banken.

- Er komt een privatiseringsfonds voor de verkoop en exploitatie van staatseigendommen. Daarmee kan onder meer de enorme schuldenberg worden verkleind.

- Tot medio augustus zou Griekenland al 12 miljard euro nodig hebben om de meest dringende betalingen te kunnen doen. De ministers van Financiën van de eurolanden gaan zich buigen over een overbruggingskrediet, zei Tusk

EU-president Tusk spreekt tijdens de persconferentie in Brussel van 'een agreekment': 'We hadden maar een doel: het bereiken van een overeenkomst. Na zeventien uur vergaderen hebben we een 'agreekment'. Verschillende parlementen moeten instemmen met de plannen, waaronder het Griekse parlement.'

Hij bedankt Jean-Claude Juncker en Jeroen Dijsselbloem voor hun inspanningen.

Voorzitter Juncker van de Europese Commissie zegt tijdens de persconferentie dat 'er geen Grexit' zal zijn.

Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem legt in de persconferentie uit hoe het nu in z'n werk gaat. Voor woensdag moet het Griekse parlement enkele wetten doorvoeren. Ook andere eurolanden moeten het akkoord laten goedkeuren door het nationale parlement. Daarna gaan de onderhandelingen tussen de instituties (Europese Commissie, IMF en ECB) en het ESM (europese noodfonds) verder.

De persconferentie in Brussel, waarin het nieuwe akkoord uit de doeken wordt gedaan, is begonnen. Politico-journalist Ryan Heath heeft alvast enkele details: het fonds voor terugbetaling van de schulden bestaat uit een bedrag van 37,5 miljard. Ook wordt er 12,5 miljard euro uitgetrokken voor initiatieven die de groei bevorderen.

De euro piekt, vlak voordat het nieuws bekend werd over een akkoord.

De persconferentie in Brussel, waarin de details over de nieuwe overeenkomst bekend worden gemaakt, valt hier live te volgen:

Ook Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad, meldt op Twitter dat er een overeenkomst is bereikt met Griekenland.

De details over de overeenkomst worden snel bekendgemaakt tijdens een persconferentie in Brussel. We komen zo met een overzicht.

Donald Tusk.Beeld epa

De eurolanden hebben met Griekenland een akkoord bereikt over de voorwaarden voor nieuwe financiële steun in ruil voor een reeks strenge hervormingen en besparingen. 'Overeenkomst', twitterde de Belgische premier Charles Michel na een marathonvergadering van bijna zeventien uur.

De voorzitter van de eurotop Donald Tusk, had kort daarvoor een herzien compromisvoorstel op tafel gelegd, zo liet zijn woordvoerder op Twitter weten.

Met het akkoord is het gevaar voor een vertrek van de Grieken uit de euro vooralsnog geweken.

De Belgische premier Charles Michel.Beeld epa
De Griekse minister van Financiën Tsakalotos in gesprek met IMF-topvrouw Christine Lagarde.Beeld ap

De Griekse minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Panos Skourletis stelt dat de meerderheid van het Griekse kabinet in het geding is. Skourletis lijkt zich in te dekken voor de eventuele stemming in het Griekse parlement die volgt als de euroleiders er vandaag uitkomen.

‘Er is een probleem met de meerderheid in het parlement,’ zegt de minister tegen staatsomroep TV ERT. ‘Ik kan niemand veroordelen die geen ‘ja’ zegt tegen de deal.’

‘We proberen niet om de afspraken mooier et maken dan ze zijn en we zeggen duidelijk: dit zijn niet onze afspraak,’ voegt hij toe.

De Syriza partij heeft met 149 van de 300 zetels in het parlement net geen meerderheid. De linkse partij vormt een coalitie met de extreemrechtse Onafhankelijke Grieken die dertien zetels heeft in het parlement.

Beeld afp

De cartoon van Bas van der Schot van vandaag:

Beeld Bas van der Schot

De regeringsleiders van de eurolanden hebben inmiddels met hun marathonvergadering een record gevestigd; met negentien uur onderhandelen, is het de langste eurotop ooit.

Een journalist in Brussel.Beeld ap

De Litouwse president Dalia Grybauskaite heeft de eurotop verlaten. 'Het is bijna voorbij', zei ze bij haar vertrek.

'Het Europese project hangt aan een zijden draadje', zei de voorzitter van het Europees Parlement, Martin Schulz, tijdens de pauze van de eurotop. De top heeft een twijfelachtig einde en de eurozone zou uiteen kunnen vallen, aldus Schulz.

Een voorstel over een tijdelijke Grexit van vijf jaar is van de tafel, zegt Schulz. 'Daar hoeven we niet meer over te praten.' Zaterdag meldden meerdere Duitse media dat de Duitse minister Wolfgang Schäuble had voorgesteld dat Griekenland voor minstens vijf jaar de eurozone moest verlaten.

Voorzitter Martin Schulz van het Europees Parlement.Beeld anp

Op de eurotop is nog een kwestie niet opgelost. De Grieken hebben nog steeds moeite met de voorgestelde privaterisering van staatseigendom, die onder Europees toezicht zou moeten gebeuren.

Dat stelde de Sloveense premier Miro Cerar zojuist bij zijn vertrek van de top. Hij moest terug naar Slovenië in verband met het bezoek van NAVO-topman Jens Stoltenberg. Op de top wordt hij vervangen door premier Mark Rutte, zo twitterde Cerar.

De eurotop in Brussel is inmiddels ruim achttien uur bezig, tijd voor een kort overzicht:

- De regeringsleiders van de eurolanden pauzeren momenteel voor eindoverleg. Twee keer eerder werd de top onderbroken om in kleinere kring over bepaalde onderwerpen compromissen te sluiten.

- Na de tweede schorsing kwam een compromisvoorstel op tafel, maar de Grieken zouden nog dwarsliggen op twee punten: Athene wil geen gedwongen privatisering van staatseigendom, en premier Tsipras verzet zich tegen een rol van het IMF bij nieuwe financiële steun.

- Premier Mark Rutte speelt een hoofdrol door zijn verzet tegen een akkoord. Hij wil compensatie voor hervormingen die dit jaar door de Griekse regering zijn teruggedraaid.

- Een van de pijnpunten is het geld dat Griekenland deze week al nodig heeft om de banken te laten functioneren. Daarvoor moet de ECB de portemonnee trekken door noodkrediet voor de banken los te maken.

- De lijst met voorwaarden die de leiders van de eurolanden gisteravond aan hun Griekse collega voorlegden, was ongekend hard en vergaand.

De Duitse minister Schäuble (M) gisteren in Brussel.Beeld ap

Omdat het weekeinde geen duidelijke uitkomst heeft opgeleverd, lijkt de Europese Centrale Bank gedwongen de Griekse banken meer te lenen. Zo niet, dan is het spel uit, schrijft Yvonne Hofs in haar analyse.

Zondag kwam en ging en er is nog steeds geen akkoord. Maar het staat evenmin vast dat een Grexit nu onvermijdelijk is. De bal ligt weer in het Griekse parlement, dat nu eerst nog strengere hervormingen zeer snel in wetten moet omzetten.

Als de ECB onbuigzaam blijft, kunnen Grieken vanaf morgen of overmorgen geen euro meer pinnen totdat de politici het eindelijk eens worden. Lees hier de hele analyse (+).

Voorzitter van de Europese Centrale Bank Mario Draghi gisteren in Brussel.Beeld epa

Journalisten in Brussel liggen inmiddels op de grond te slapen:

Ana van Es verhaalt dagelijks vanuit Drama over de gevolgen van de Griekse crisis. De burgemeester van Drama kijkt ernstig. Voor zijn stad is het twee voor twaalf.

'De Europese Unie moet begrijpen dat de inwoners van Drama het moeilijk hebben. Heel moeilijk. We houden het niet langer vol.' Elke dag krijgt hij brieven: burgemeester, heeft u werk voor me? 'Duizenden mensen zijn hier werkloos. Terwijl we tien jaar geleden nog een bloeiende stad waren.' Lees hier verder (+).

Mamsakos Xristodoulos, burgemeester van het Griekse stadje Drama.Beeld Io Cooman

Om de Grieken een hart onder de riem te steken, heeft Apple besloten Griekse gebruikers van de iCloud de komende dertig dagen gratis van de service te voorzien. Eerder kwamen de Grieken in de problemen, doordat ze geen geld meer kunnen overmaken aan het buitenland en dus Apple niet kunnen betalen voor hun online opslagruimte.

De gebruikers die eigenlijk voor verlenging van hun abonnement moeten betalen zijn per e-mail op de hoogte gesteld, zo heeft Mashable gelezen op de Griekse blog iPhoneHellas. 'Om een onderbreking in de iCloud-service tijdens de huidige fiscale crisis te voorkomen en ervoor te zorgen dat je toegang hebt tot jouw inhoud, hebben we jouw iCloud-opslagplan gratis verlengd met een extra dertig dagen', zo staat er in de e-mail. 'We zullen niet proberen geld te innen voor jouw plan tot dertig dagen na de eigenlijke verlengingsdatum.'

Apple waarschuwt wel dat het feest na dertig dagen voorbij is: 'Mochten we je plan niet kunnen verlengen, moet je misschien de opslagruimte die je gebruikt in de iCloud verkleinen.'

Beeld reuters

Opnieuw hebben de regeringsleiders van de eurolanden hun ingelaste top onderbroken. De Maltese premier Joseph Muscat liet even voor 06.00 uur via Twitter weten dat er een pauze wordt genomen voor 'finale consultaties'

Het overleg begon gisteren even na 16.00 uur. Twee keer eerder werd de top onderbroken om in kleinere kring over bepaalde onderwerpen compromissen te sluiten. Zo sprak de Griekse premier Alexis Tsipras onder meer met de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Francois Hollande.

Na de tweede schorsing kwam een compromisvoorstel op tafel, maar naar verluidt zouden de Grieken nog dwarsliggen op twee punten. Athene wil geen gedwongen privatisering van staatseigendom tot 50 miljard euro, onder Europees toezicht. Ook verzet premier Alexis Tsipras zich tegen een rol van het Internationaal Monetair Fonds bij nieuwe financiële steun.

Journalisten wachten op het einde van de eurotop in Brussel.Beeld epa

Een diplomaat meldt nu dat er bijna overeenstemming is over de eindtekst van de onderhandelingen.

De Italiaanse premier Matteo Renzi in gesprek met premier Rutte (archiefbeeld).Beeld anp

De twee openstaande onderwerpen zijn de rol van het IMF en het privatiseringsfonds. De Griekse regering wil het liefst dat de betrokkenheid van het IMF stopt. Het door Duitsland gewilde privatiseringsfonds, dat door de verkoop van Griekse staatsbedrijven 50 miljard zou moeten opleveren, is voor premier Tsipras geen serieuze optie.

Om 4.15 uur gaat de plenaire sessie weer verder met een nieuw compromisvoorstel. Gaat dat het halen? De onderhandelingen zijn nu zo'n twaalf uur gaande.


Het is inmiddels ver in de nacht en nog steeds geen geluiden uit de vergaderzalen dat er een oplossing is. Premier Rutte speelt een hoofdrol door zijn verzet tegen een akkoord. Hij wil onder meer compensatie voor hervormingen die dit jaar door de Griekse regering zijn teruggedraaid.

Intussen is the hashtag #thisisacoup wereldwijd trending; veel twitteraars vinden de eisen van de Eurogroep veel te ver gaan, het zou neerkomen op een regelrechte coup.

De Grieken zeiden nee, maar willen toch wel graag de euro houden. Aan premier Tsipras de taak dat voor elkaar te krijgen. Achter de ijskoffie denken Atheners met hem mee, zo beschrijft correspondente Sarah Venema vanuit Griekenland. 'Zelfs als hij met een slechte deal thuiskomt, weten we dat hij zijn best heeft gedaan.'

Premier Rutte legt de hand op de schouder van de Finse premier Sipilä.Beeld anp

De plenaire vergadering begint niet eerder dan 02.00 uur, zo krijgen we te horen.

Overigens: later vandaag (maandag) stemmen de eurolanden over het voorzitterschap van de Eurogroep. Minister Dijsselbloem neemt het op tegen de Spaanse minister De Guindos. Volgens Volkskrant-correspondent Marc Peeperkorn maakt Dijsselbloem goede kans herkozen te worden.

Een aantal diplomaten kwam net vertellen waar de onderhandelingen momenteel op vastlopen. Een van de hordes komt van premier Rutte, zo blijkt. Hij zegt dat hij het niet in de Tweede Kamer kan verkopen in te stemmen met nieuwe hulp aan de Grieken, terwijl die dit jaar nog eerder genomen hervormingsmaatregelen hebben teruggedraaid. In de tekst moet daarom worden opgenomen dat elke maatregel die is teruggedraaid, gecompenseerd zal worden. De diplomaat zei dat er nu gewerkt wordt aan een goede formulering.

Een andere diplomaat voegt toe: 'Rutte had dit onderwerp heel goed voorbereid. Hij gaf een lange opsomming van wetgeving die Griekenland had teruggetrokken.'

Premier Rutte en de Italiaanse premier Renzi hadden net een felle woordenwisseling op de gang, zo meldt een diplomaat ons die getuige was van het conflict. In de onderhandelingen zitten de twee in verschillende kampen. Rutte vertegenwoordigt de strengere 'haviken' binnen de eurolanden, Renzi de minder strenge 'duiven'.

Angela Merkel, Francois Holland en Alexis Tsipras.Beeld ap

Een van de pijnpunten in de vergaderzaal is het geld dat Griekenland deze week al nodig heeft om de banken te laten functioneren. Daarvoor moet de ECB de portemonnee trekken door noodkrediet voor de banken los te maken. De Griekse premier Tsipras wil dat het geld morgen al vrijkomt, terwijl de meeste andere eurolanden eerst willen zien dat het Griekse parlement voor woensdagavond een serie hervormingswetten er doorheen jaagt.

En inderdaad, het gaat nog even duren. EU-president Tusk heeft net een tweede ronde voor 'consultaties' aangekondigd. Bilateraaltjes dus, om te kijken of dit de het proces kan bespoedigen. Een diplomaat schat dat het later dan 03.00 uur wordt.

Overigens meldt Joseph Muscat, de premier van Malta, via Twitter dat er vooruitgang is geboekt.

Wilt u zo gaan slapen en nog even lezen wat er tot nu is gebeurd hier in Brussel, leest u dan het verslag van onze correspondent Marc Peeperkorn: 'Brussel legt Athene op de pijnbank'.

Bronnen in de vergaderzaal melden dat het nog lang gaat duren. Er is nog niet eens overeenstemming over het privatiseringsfonds ter waarde van 50 miljard aan Griekse staatsbedrijven dat de Duitsers graag zien komen. En dan zijn er nog twee pagina's met hordes te gaan.

Nee, ook vanavond zit premier Rutte weer langer in die 'stinkende' vergaderzaal dan hem lief is.

Persbureau Reuters meldt op basis van 'bronnen rond de Griekse regering' dat Tsipras Syriza-leden uit de regering zal werken als zij de hervormingsmaatregelen niet steunen. De premier kan geen opstand in de eigen gelederen gebruiken nu hij van de geldschieters binnen drie dagen een bezuinigingspakket door het parlement moet jagen. Bij de laatste stemming in het parlement over een milder pakket stemden al zeventien leden van zijn eigen partij niet met de regering mee. Onder meer de kritische minister van energie, Panagiotis Lafazanis, zou op de lijst staan van kabinetsleden die moeten vertrekken.

De Griekse premier Alexis Tsipras en Commissie-voorzitter Jean-Claude JunckerBeeld anp

De Eurogroep vergaderde het hele weekend over een akkoord met Griekenland. Tijdens het overleg bleek hoe verdeeld de eurolanden zijn over de te nemen stappen. Volkskrant-correspondent Marc Peeperkorn schreef vandaag deze reconstructie. 'Het optimisme dat uit de vergaderzaal sijpelt wordt direct onderuit gehaald door een gelekt Duits voorstel.'

De onderhandelingen tussen de regeringsleiders van de eurozone gaan nu over (de uitwerking van) een pakket draconische maatregelen dat de Eurogroep vandaag heeft voorbereid. In de vergadering van de Europese ministers van Financiën is de Griekse minister Euclides Tsakalotos akkoord gegaan met hervormingen die nog verder gaan dan de concessies die Griekenland eerder deze week deed.

Al in het voorstel dat premier Alexis Tsipras afgelopen donderdag naar de geldschieters stuurde ging hij akkoord met het merendeel van de maatregelen die enkele dagen eerder in een Grieks referendum werden verworpen. Daarbovenop komen nu de instelling van Europees toezicht op de Griekse privatiseringen en de eis om hervormingen binnen drie dagen door het parlement te loodsen.

Als Tsipras hierover vandaag een akkoord met de schuldeisers bereikt, is het de vraag hoe dit in Griekenland zal landen. De Griekse krant Ekathirimini beschreef gisteren hoe de stemming dramatisch is omgeslagen, van euforie na het referendum naar verbittering toen de Tsipras' capitulatie duidelijk werd.

Het teleurgestelde Griekse parlement is vrijdagnacht boos en teleurgesteld akkoord gegaan met Tsipras’ voorstellen. ‘De onhoudbaarheid van de Griekse schuld ligt op tafel. Dat is heel belangrijk', hield Tsakalotos de parlementariërs toen voor om de pijn te verzachten. Maar in de tekst van de eurogroep is van nieuwe schuldverlichting (vooralsnog) geen sprake.

Demonstranten in Athene protesteren tegen de bezuinigingsvoorstellen.Beeld anp

Journalisten en diplomaten proberen elkaar de loef af te steken: wie kan het beste beschrijven hoe erg het huidige voorstel voor de Grieken is? Een diplomaat had het volgens The Guardian over 'mental waterboarding'. Een diplomaat zei tegen Volkskrant-correspondent Marc Peeperkorn dat het is 'alsof de Griekse premier Tsipras wordt gevraagd om onder een wals te gaan liggen'. 'En dan was hij waarschijnlijk nog beter af.'

Diplomaten melden dat er veel discussie is over een paragraaf in de tekst die gaat over het 'privatiseringsfonds'. Het is een van de meest vergaande voorstellen, waarbij de Grieken bezittingen ter waarde van 50 miljard onderbrengen bij een fonds of een instelling, onder de supervisie van de Europese instellingen, die dan geleidelijk geprivatiseerd worden. Voor de Duitsers zou de instelling van het fonds een principekwestie zijn.

De regeringsleiders werken nu verder aan de tekst die eerder door de Eurogroep is opgesteld. Een diplomaat meldt aan de Volkskrant dat een alliantie van 'strenge' landen (Nederland, Letland, Finland etc.) de frase over een mogelijke Grexit in het onderhandelingsakkoord wil houden, als een stok achter de deur.

De zin luidt: 'Als er geen overeenstemming kan worden bereikt, moet Griekenland snel onderhandelingen aangeboden worden over een time-out van de eurozone.'

Volgens een andere diplomaat is de zin alleen bedoeld als stok achter de deur, als over het overige overeenstemming wordt bereikt, vliegt de zin over de grexit eruit.

De woordvoerder van EU-president Donald Tusk bevestigt dat de regeringsleiders nu in detail aan de onderhandelingstekst werken. 'Dat is meestal een goed teken', zegt hij, want dat betekent dat er in ieder geval zicht is op een resultaat. Wel zijn er nog grote verschillen over delen van de tekst en de woordkeuze.

Bondskanselier Angela Merkel arriveert voor het topoverleg van regeringsleiders.Beeld anp

Yanis Varoufakis is sinds zijn aftreden als minister van Financiën niet meer betrokken bij de onderhandelingen, maar geeft in de Britse krant The Guardian wel zijn visie op de laatste ontwikkelingen. 'Op basis van maandenlang onderhandelen geloof ik dat de Duitse minister van Financiën Griekenland uit de eurozone wil duwen'. Duitsland zou, door te laten zien dat de invoering van de euro niet onomkeerbaar is, Frankrijk bang genoeg willen maken om het land tot meer begrotingsdiscipline te bewegen.

Yanis Varoufakis.Beeld anp

De regeringsleiders zijn klaar met hun bilaterale overleggen, zodat de plenaire vergadering nu wordt hervat.

Persbureau ANP komt ter herinnering met cijfers over de dramatische staat van de Griekse economie. Deze is sinds 2008 met een kwart gekrompen. Bijna 26 procent van de beroepsbevolking zit zonder werk, en daarbij zijn de gevolgen van de recente banksluiting niet meegerekend. Daarmee heeft Griekenland de hoogste werkloosheid in de eurozone, alleen Spanje komt nog enigszins in de buurt.

De staatsschuld van het land liep in 2014 op tot 317 miljard euro, oftewel 177 procent van het Griekse bbp. Daarmee heeft Griekenland relatief de hoogste schuld van alle eurolanden. Op lange afstand volgt Italië, met een schuld van zo'n 135 procent.

Voor de lezers die nu pas het blog openen, hieronder het Nederlandse standpunt zoals premier Rutte het bij aankomst verwoordde:

'Voor Nederland geldt dat de weg naar hulp openstaat als de Grieken alle noodzakelijke maatregelen nemen om de Griekse economie weer op poten te krijgen. We zijn alleen bereid te kijken naar een nieuwe steunaanvraag van de Grieken als ze verifieerbare en controleerbare maatregelen nemen.'

Iets dergelijks zei de Litouwse president Dalia Grybauskaité vanavond ook. 'Er moeten verifieerbare voorstellen komen', was haar centrale boodschap.

Met andere woorden: de eurolanden willen harde garanties dat Griekenland nieuwe bezuinigingsmaatregelen neemt, voordat er gesproken wordt over nieuw hulpgeld.

In de woorden van de - traditioneel strenge - Grybauskaité: 'Ik wil wetten op tafel zien, die indien nodig vannacht nog worden aangenomen, Dat hebben we in Litouwen ook gedaan tijdens de crisis. Als je echt toegewijd bent, kan dat'.

Met al het gespeculeer over de terugkeer van de drachme zouden we bijna vergeten dat een hele generatie nieuwe lezers nog nooit de voormalige Griekse munt heeft gezien. Tijd voor een plaatje dus.

Een zoektocht in het foto-archief levert geen overvloedige oogst op, maar gelukkig is daar Geert Wilders. De PVV-voorman ging in 2011 op de foto (zie hiernaast) met een groot drachme-biljet, bij een symbolische actie waarbij hij 'de drachme teruggaf aan Griekenland'. Destijds hoefden de Grieken hem niet, maar als er niet gauw een akkoord komt over nieuwe leningen hebben ze de drachme misschien hard nodig. De Griekse banken hebben naar eigen zeggen nog tot morgen euro's in kas.

Ook de drachme heb je echter niet zomaar weer ingevoerd als betaalmiddel, schrijft Yvonne Hofs in haar analyse van het Grexit-scenario.

Geert Wilders (L) geeft de drachme terug aan Griekenland bij de Griekse ambassade in Den Haag.Beeld anp

Naarmate meer informatie naar buiten komt over de eisen van de Eurogroep wordt het beeld er niet beter op voor Griekenland. De gedeeltelijke schuldkwijtschelding waar de Griekse regering al zo lang op hamert blijft onbespreekbaar, zo staat in het voorstel. Of er nog wel te onderhandelen valt over andere vormen van schuldverlichting, zoals lagere rentes of een andere looptijd van leningen, is niet duidelijk.

De Syriza-partij van premier Alexis Tsipras houdt al sinds het begin van de onderhandelingen vol dat de Griekse staatsschuld onhoudbaar is. De schuld ligt tegen de 180 procent van het Bruto Nationaal Product. Ook IMF-directeur Christine Lagarde, de Amerikaanse regering en sinds afgelopen donderdag EU-president Donald Tusk vinden dat de houdbaarheid van de Griekse staatsschuld onderdeel moet zijn van de onderhandelingen, maar de Duitse regering wil dat niet.

Aan het eind van het Eurogroep-voorstel volgt een onheilspellende zin, die tussen haakjes staat omdat de ministers het er niet over eens konden worden: 'Indien geen akkoord wordt bereikt, moet snel overleg met Griekenland volgen over een tijdelijk uittreden uit de eurozone, met mogelijke herstructurering van de staatsschuld.'

Langs de zijlijnen van het topoverleg van de Europese regeringsleiders gaat premier Alexis Tsipras nu in gesprek met de Duitse Bondskanselier Angela Merkel, de Franse president François Hollande en EU-president Donald Tusk.

De Franse president Hollande (R), EU-president Donald Tusk (M) en Bondskanselier Angela Merkel.Beeld anp

'De voorwaarden die de euroministers hebben neergelegd om uberhaupt met de Grieken over een nieuwe steunprogramma te praten zijn snoeihard', zegt Volkskrant-correspondent Marc Peeperkorn over de eisen van de Eurogroep. 'Het zal heel lastig worden voor de Griekse premier Tsipras om dit mee pakket mee naar huis te nemen.'

Al bij de parlementaire stemming in Griekenland over het voorstel dat hij vorige week bij de schuldeisers indiende haakte een klein deel van Tsipras' eigen Syriza-partij af. Dat voorstel was een stuk minder ingrijpend dan wat de Eurogroep nu eist.

De plenaire vergadering van de regeringsleiders wordt zo waarschijnlijk geschorst zodat de deelnemers een op een kunnen overleggen. Met andere woorden: de bilateraaltjes kunnen beginnen.

Hier volgt een eerste greep uit de eisen aan Griekenland die de Eurogroep op tafel heeft gelegd en waarover de regeringsleiders nu verder onderhandelen.

Binnen drie dagen parlementaire goedkeuring voor:
- de hervorming van het btw-systeem
- aanzet tot langetermijnhervorming pensioensysteem
- een fundamentele hervorming van de rechterlijke macht

Zo snel mogelijk concrete voorstellen voor:
- pensioenhervormingen
- privatisering van het elektriciteitsnetwerk

Daarnaast:
- een specifiek privatiseringsprogramma, uitgevoerd door een onafhankelijk orgaan of een fonds dat onder supervisie staat van Europese instellingen
- Op 20 juli moet er een plan liggen voor hervorming van de Griekse overheidsinstellingen
- Wetgeving moet eerst met de Europese instellingen worden doorgesproken voordat deze naar het parlement gaat.

Het voorstel waarmee de Eurogroep uit de vergadering is gekomen is 'kei- en keihard', meldt Volkskrant-correspondent Marc Peeperkorn uit Brussel. In de conclusies is een lange lijst met strenge voorwaarden opgenomen die zowel de Griekse regering als het parlement zou moeten accepteren in ruil voor verdere steun.

We zetten de belangrijkste voorwaarden zometeen voor u op een rij in dit liveblog.

De Finse minister Alexander Stubb noemde zonet bij het verlaten van de Eurogroep drie concrete voorwaarden voor een akkoord met Griekenland:

1. De Grieken moeten een aantal hervormingen voor 15 juli door het parlement jagen;
2. De eurolanden krijgen de garantie van verdere privatiseringen.
3. Hervormingen van het arbeids- en belastingrecht.

Met een stalen gezicht wist hij daarbij te zeggen: 'We hebben grote vooruitgang geboekt. Het document met maatregelen dat we aan de regeringsleiders hebben gegeven is veelbelovend.'

De Italiaanse premier Matteo Renzi vindt het hoog tijd tot een akkoord te komen nu de Grieken veel concessies hebben gedaan. 'Nu is het genoeg', zei hij tegen het Italiaanse blad Il Messaggero. Volgens Renzi zijn de Grieken nu genoeg vernederd en is het tijd om spijkers met koppen te slaan.

De premier is van plan om dit ook vandaag aan Bondskanselier Merkel duidelijk te maken, meldt de Britse krant The Guardian.

De ministers van Financiën hebben een reeks voorwaarden geformuleerd waaraan een eventueel akkoord met de Grieken moet voldoen. Een van de meest vergaande eisen is dat het Griekse parlement binnen drie dagen een aantal nieuwe wetten aanneemt.

Alsof dat niet genoeg is, eisen de ministers de oprichting van een privatiseringsfonds met Grieks geld, dat de Eurogroep moet gaan beheren.

Na het van de Eurogroep zijn nu de regeringsleiders van de eurolanden bij elkaar om door te onderhandelen over de gestelde voorwaarden.

Een nieuwe marathonvergadering van de Eurogroep is rond 16.00 uur geëindigd. Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem was na afloop opvallend optimistisch: 'We zijn ver gekomen.'
Wel zei hij dat er nog 'een paar grote problemen' bestaan. 'Het is nu aan de regeringsleiders om een knoop door te hakken.'

Opmerkelijk is ook dat de Finse minister van Financïen, Alexander Stubb, zei dat 'er vooruitgang is geboekt'. Stubb toonde zich gisteravond een fel criticus van de opstelling van de Grieken.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel.Beeld ANP

Rusland overweegt om zeer binnenkort te beginnen met rechtstreekse energieleveranties aan Griekenland. Dit heeft minister van Energie Aleksandr Novak zondag gezegd. Het is het eerste concrete en openbare Russische hulpaanbod aan Griekenland. Moskou zou direct gas kunnen leveren aan het EU-land.

Tot nu toe had Rusland volgehouden dat de financiële crisis om Griekenland binnen de EU moet worden opgelost. Vrijdag al maakte president Vladimir Poetin een opening door te zeggen dat Rusland ondanks eigen economische problemen nog steeds in staat is om andere landen te helpen.

De Russische minister van Energie Aleksandr Novak.Beeld ANP

Duitsland wil geen akkoord over Griekenland tegen elke prijs. Dat stelde de Duitse bondskanselier Angela Merkel zondag voor een top in Brussel over de Griekse crisis.

Ze sprak over een extreem moeilijke situatie. Aan de ene kant is de economische situatie in Griekenland verslechterd. Aan de andere kant is elk vertrouwen in de Grieken verloren gegaan, zo benadrukte ze. Zij verwacht 'hard overleg'.

De voordelen voor een akkoord over financiële steun moeten opwegen tegen de nadelen, zei Merkel. Het belangrijkste is namelijk verloren: vertrouwen, zei zij.

Jeroen Dijsselbloem spreekt de pers toeBeeld epa

Griekenland is bereid tot een 'eerlijk' compromis. Dat verklaarde de Griekse premier Alexis Tsipras zondag kort voor een Europese top over het jongste Griekse verzoek om internationale steun.

Tsipras achtte een akkoord op de top mogelijk als 'alle partijen dat willen.' De Europeanen willen een verenigd, geen verdeeld Europa, zei hij.

De Griekse premier Tspiras spreekt zondagmiddag de pers toe.Beeld ANP

Reuters heeft een ontwerpakkoord ingezien waarin staat dat Griekenland eerst wetten moet doorvoeren die de btw-tarieven en pensioenen aanpassen, voor er ook maar kan worden gepraat over een derde noodlening.

Ook moeten de faillissementsregels hervormd worden en de onafhankelijkheid van het statistisch bureau moet gewaarborgd worden. Het statistisch bureau is de instantie die statistieken over overheid, wetenschap en bedrijfsleven publiceert, in Nederland het Centraal Bureau voor de Statisiek.

‘De Eurogroep [...] komt tot de conclusie dat er nog geen basis is om de onderhandelingen voor een nieuw programma op te starten.’ Zo valt in het ontwerpakkoord te lezen. ‘Alleen wanneer de wettelijke invoering van de genoemde maatregelen heeft plaatsgevonden, kunnen onderhandelingen beginnen.’

Volgens het ontwerp heeft Griekenland voor 20 juli nog 7 miljard euro nodig, wanneer het een cruciale aflossing moet doen bij de ECB. Tegen midden augustus, wanneer de ECB nog meer betalingen verwacht, heeft het land 12 miljard euro nodig.

Voorzitter Jeroen Dijsselbloem (M) van de Eurogroep voorafgaand aan de bijeenkomst.Beeld ANP

Hervormingen en besparingen zijn 'de enige weg naar hulp'. Dat stelde premier Mark Rutte zondag in Brussel. Rutte noemde het noodzakelijk de Grieken ervan te overtuigen maatregelen te nemen, zodat het noodlijdende land weer op eigen benen kan staan.

Premier Rutte afgelopen week in Brussel.Beeld ANP

Een Grexit zou catastrofaal zijn. Althans, dat zegt Jean Asselborn, minister van Buitenlandse Zaken van Luxemburg. Hij vindt dat Duitsland er alles aan moet doen om Griekenland binnenboord te houden.

Een vertrek van Griekenland uit de eurozone zou fataal zijn voor de reputatie van Duitsland, aldus Asselborn tegen de Duitse krant Sueddeutsche Zeitung.

‘Als Duitsland op een Grexit aanstuurt, zou dat een conflict met Frankrijk uitlokken’, waarschuwt de minister. Zijn uitspraken komen een dag na berichten over plannen van Duitsland voor een tijdelijke Grexit, een ‘time-out’ uit de euro.

Minister van Buitenlandse Zaken van Luxemburg Jean AsselbornBeeld epa

Tsipras krijgt het nog moeilijk. Zijn nieuwe hervormingsplan heeft hij met horten en stoten door het Griekse parlement geloodst, al was het voor een deel van zijn eigen Syriza-partij lastig te verkroppen. Maar hij is er nog niet.

'Griekenland moet meer doen', vindt Pierre Moscovici, Eurocommissaris van Economische Zaken. 'Zowel op korte als middellange termijn', vervolgt hij.

Een eventuele deal 'moet ambitieus op economisch vlak en realistisch op politiek vlak zijn', aldus Moscovici.

'Niemand blokkeert de onderhandelingen', spreekt de Finse minister van Financiën Alexander Stubb vanmorgen de berichtgeving over hem tegen. Gezegd werd dat de Finse minister dwars zou liggen, omdat de huidige Griekse voorstellen bij de coalitiepartner in Finland niet in goede aarde zouden vallen.

Stubb is nog altijd 'hoopvol', maar hij zegt ook dat het een moeizaam proces is. Op een schaal van één tot tien zitten de onderhandelingen volgens de Fin nu 'ergens tussen drie en vier'.

De Finse minister van Financiën Alexander StubbBeeld epa

Aanvankelijk zou er na de Eurogroepvergadering een Europese top plaatsvinden. Om 16.00 uur zouden de regeringsleiders van de EU samenkomen om de Griekse voorstellen te bespreken.

Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, maakte vanmorgen bekend dat die top niet doorgaat. In plaats daarvan komen alleen de regeringsleiders van de eurolanden samen voor overleg.

EU-president Donald Tusk.Beeld EPA

‘De grote problemen op tafel zijn nog niet opgelost’, zei Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselboem afgelopen nacht na afloop van het overleg van de ministers van Financiën van de eurozone. Pas na middernacht kwamen de weinig spraakzame hoofdrolspelers naar buiten. Nog geen akkoord, morgen verder. Dat was het enige dat duidelijk werd.

Morgen is inmiddels vandaag: om 11.00 uur wordt het overleg over steun aan Griekenland in ruil voor ingrijpende hervormingen voortgezet. De ministers van Financiën van de eurolanden buigen zich over het meest recente voorstel, afgelopen donderdag ingediend door de Griekse premier Tsipras.

Om te bepalen of Griekenland in aanmerking komt voor nieuwe noodsteun en wellicht ook schuldenverlichting, moet rekening worden gehouden met de wensen en opmerkingen van de trojka (Europese Commissie, Europese Centrale Bank, Internationaal Monetair Fonds). Maar ook de wensen en nationale belangen van de EU-lidstaten zijn van essentieel belang. Gaat er ook maar één land niet akkoord, dan is een deal van de baan. Het gaat hier om een nieuw steunpakket aan de Grieken, dat moet worden goedgekeurd door alle nationale parlementen.

Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem.Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden