Review

Teruglezen - Felle strijd rond vliegveld Kunduz

Afghaanse legertroepen begonnen dinsdagochtend een offensief om Kunduz terug te veroveren. Talibanstrijders namen de noordelijke provinciehoofdstad maandag binnen een dag in. De verovering betekende een enorme tegenslag voor de Afghaanse regering. In de loop van de avond werd er fel gevochten rond het vliegveld van Kunduz, dat nog in handen was van de regering. Lees hieronder het liveblog terug dat dinsdag werd bijgehouden over de situatie in Kunduz.

Afghaanse soldaten arriveren bij het vliegveld van Kunduz, om het te beschermen tegen de Taliban. Beeld epa

29 september 2015, 20:39

Taliban in Afghanistan

In welke gebieden van Afghanistan is de Taliban actief? De Amerikaanse krant The New York Times bracht het in beeld via onderstaande kaart:

29 september 2015, 19:43

'Leider van Taliban in Kunduz dood'

De leider van de Taliban in Kunduz zou vanavond zijn gedood bij een Amerikaanse drone-aanval. Dat meldden verschillende journalisten via Twitter, waaronder CBS-journalist Ahmad Mukhtar. De leider, Mullah Salam, was al jaren een hoogeplaatst persoon binnen de Taliban. Naast Salam zouden er nog een tiental andere Taliban-strijders zijn gedood bij de drone-aanval.

29 september 2015, 18:31

Pentagon: val Kunduz is tegenslag

Het Pentagon heeft de aanval van de Taliban op Kunduz veroordeeld. Op Twitter laat het Amerikaanse ministerie van Defensie weten dat 'we deze aanval sterk veroordelen en samen met het Afghaanse volk staan in onze toewijding aan vrede en veiligheid.'

Tegelijkertijd geeft een woordvoerder van het Pentagon een persconferentie. Hij laat weten dat de val van Kunduz een tegenslag is voor het Afghaanse leger. 'Maar we hebben er vertrouwen in dat ze de strijd met de Taliban aan kunnen gaan', laat hij weten.

29 september 2015, 17:36

'Strijders jagen op overheidsofficials'

Een oorlogsjournalist in Afghanistan, Mustafa Kazemi, meldt via Twitter dat Taliban-strijders huizen in Kunduz binnenvallen. Ze zouden vertegenwoordigers van de Afghaanse overheid willen oppakken. Kazemi meldt ook dat er in Kunduz al drie advocaten vermoord zijn. Dat zou hij gehoord hebben van zijn bronnen in Kunduz.

Beeld reuters

29 september 2015, 16:36

'Taliban rukt op naar vliegveld'

Ondertussen wordt er nog altijd hard gevochten in Kunduz. Volgens TOLOnews, een Afghaanse nieuwszender, zou de Taliban zijn opgerukt naar het vliegveld van Kunduz. Er worden schoten gehoord in de omgeving van het vliegveld. Alleen het vliegveld is nog in handen van de Afghaanse regering.

29 september 2015, 15:42

Twijfel over terugtrekking soldaten VS

De val van Kunduz roept in de VS de vraag op of president Obama nog wel de resterende Amerikaanse militairen kan terugtrekken. Obama wil de bijna 10 duizend soldaten in de komende 16 maanden terughalen naar de VS.

Maar hoge functionarissen van het Pentagon laten doorschemeren dat ze de president wellicht zullen vragen de terugtrekking te vertragen. Volgens de Republikeinse senator John McCain, een belangrijke criticus van Obama’s strategie in Afghanistan, is de val van Kunduz vergelijkbaar met de opkomst van Islamitische Staat in Syrië en Irak.

‘Het is tijd dat president Obama deze gevaarlijke koers verlegt en een plan opstelt waarin de Amerikaanse militaire aanwezigheid is gebaseerd op de situatie op de grond’, aldus McCain in een verklaring. McCain is voorzitter van de belangrijke Defensie-commissie van de Senaat.

29 september 2015, 14:48

Kamer wil duidelijkheid over Kunduz

De Tweede Kamer wil snel van het kabinet weten hoe de situatie ervoor staat in Kunduz. Tussen 2011 en 2013 trainde Nederland Afghaanse politieagenten in de provincie. Vrijwel alle fracties in de Kamer vroegen het kabinet dinsdag om meer informatie en een inschatting van de situatie.

De Kamer wil ook weten wat de gevolgen zijn voor de NAVO-missie Resolute Support, waar honderd Nederlandse militairen aan mee doen. Volgens D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma is de val van Kunduz pijnlijk voor zowel de Afghanen als voor de Nederlandse militairen en agenten die in het gebied actief waren.

ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind noemde de val ‘in- en intriest'. De Kamer betrekt de toestand in Kunduz waarschijnlijk volgende week bij een al eerder gepland debat.

29 september 2015, 14:28

Taliban-leider belooft zich te gedragen

De leider van de Taliban, Mullah Akhtar Muhammad Mansour, heeft in een overwinningsverklaring beloofd dat de beweging zich zal gedragen in Kunduz. Hij zei dat zijn strijders zich niet schuldig zullen maken aan misdaden, zoals in het verleden wel gebeurde.

‘De burgers van Kunduz moeten weten dat het Islamitische Emiraat hun bezittingen met rust zal laten, geen buitengerechtelijke executies zal uitvoeren of zal plunderen’, aldus de Taliban-leider.

Volgens Abdul Ahad, arts in het ziekenhuis van de stad, houden de strijders zich aan de belofte van hun leider. 'Ze gedragen zich tot nu toe keurig', aldus de dokter tegen het persbureau Reuters. 'Als ze langer blijven, winnen ze wellicht de 'hearts and minds' van de bewoners.'

Strijders haalden wel overheidsgebouwen en sommige bedrijven leeg. Zo werd het regionale kantoor van de VN, het gebouw van de inlichtingendienst, twee radiostations en een aantal autodealers leeg geplunderd, zo meldt The New York Times. Volgens inwoners van de stad werden zelfs kapotte auto’s meegenomen. Ook werd een kluis in het gebouw van de Centrale Bank opgeblazen en leeggeroofd.

Rechts de nieuwe Taliban-leider,Mullah Akhtar Muhammad Mansour. Hij volgde Mullah Omar op,links,die lange tijd de beweging leidde. Beeld epa

29 september 2015, 13:38

Duitse missie Kunduz mogelijk verlengd

De Duitse minister van Defensie, Usula von der Leyen, houdt de optie open om de terugtrekking van Duitse troepen uit Afghanistan uit te stellen tot volgend jaar. 'Het is belangrijk dat we de huidige situatie nauwkeurig bekijken op basis van een analyse en niet op basis van stijve tijdlijnen', aldus Von der Leyen tegen verslaggevers, een dag nadat de Taliban de noordelijke provinciehoofdstad Kunduz hebben veroverd.

Hoewel de NAVO het gros van zijn troepen uit Afghanistan heeft teruggetrokken, zijn er nog altijd buitenlandse militairen aanwezig om lokale troepen te trainen. Er zijn nog ongeveer 850 Duitse troepen gestationeerd in de provincie Kunduz.

Als alles volgens planning verloopt, dan zal de NAVO zijn laatste troepen tegen het einde van volgend jaar volledig terugtrekken.

Merkel tijdens haar bezoek aan Duitse troepen in Kunduz op 10 mei 2013. Beeld reuters

29 september 2015, 11:58

Geen Nederlandse militairen naar Kunduz

Als het aan de Tweede Kamer ligt, is het voorlopig geen optie om Nederlandse militairen terug naar Kunduz te sturen om de provincie te heroveren. Het kabinet wil nog niet reageren op de suggestie van ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind om weer Nederlandse troepen naar de Afghaanse provincie te sturen.

Dit blijkt uit een rondvraag van de Volkskrant. Voordewind 'hoopt dat Kunduz snel weer bevrijd wordt door de coalitietroepen en als het moet ook door Nederland', twitterde hij vanochtend. Hij wil daarvoor de reeds in Afghanistan aanwezige Nederlanders inzetten.

Een soldaat van de Afghaanse elite-troepen in Kunduz. Beeld reuters

29 september 2015, 11:50

Taliban ontkennen overwinning regering

De Taliban hebben een verklaring uitgegeven waarin ze ontkennen dat regeringstroepen de centrale gevangenis en het hoofdkwartier van de politie hebben ingenomen. De militanten hebben nog altijd 'de complete controle' over het centrum van de stad, staat in de verklaring.

Ook beweren de Taliban in de verklaring dat Amerikaanse gevechtsvliegtuigen 'verkeerde locaties' in Kunduz hebben gebombardeerd, waardoor geen enkele schade is toegekend aan de militante organisatie. In plaats daarvan zouden er burgerslachtoffers zijn gevallen.

29 september 2015, 11:34

'16 doden, 163 gewonden'

Sarwar Husaiani, woordvoerder van de politie in Kunduz, heeft bekendgemaakt dat vandaag minstens 16 burgers zijn omgekomen bij de strijd in de stad. Ook zijn er 163 gewonden.

Taliban-strijders rijden in een veroverd voertuig van het Rode Kruis. Beeld ap

29 september 2015, 11:26

'Taliban gebruikt menselijk schild'

Extra regeringstroepen zijn gearriveerd in Kunduz en de daaraan grenzende provincie Baghlan. Dat heeft de Afghaanse president Ashraf Ghani aangekondigd in een televisietoespraak. De versterking is opgerukt om Kunduz te heroveren op de Taliban, die de stad gisteren innamen.

Volgens Ghani worden de veiligheidstroepen gehinderd door Taliban-strijders die inwoners inzetten als menselijk schild. 'De regering is verantwoordelijk en kan en wil zijn eigen inwoners niet bombarderen', aldus Ghani.

De Afghaanse president Ashraf Ghani. Beeld epa

29 september 2015, 10:58

Vertrekken niet mogelijk

Het is voor de bewoners van Kunduz sinds vandaag onmogelijk de stad te verlaten. Taliban-strijders hebben de uitgangswegen geblokkeerd. Dat zeggen bewoners tegen persbureau AP.

De Taliban hebben een verklaring uitgebracht, waarin de organisatie tracht de burgers gerust te stellen. Ze zouden veilig zijn. Gisteren stroomden mensen de stad nog uit, maar vanochtend hebben de Taliban op veel plekken checkpoints ingericht, wegen geblokkeerd en zijn regeringsgebouwen in brand gestoken.

'Gisteren konden mensen de stad nog verlaten, maar nu is het te laat. De Taliban hebben alle wegen onder controle', aldus een inwoner tegen AP.

Een Talibanstrijder in het centrum van Kunduz. Beeld ap

29 september 2015, 10:40

President spreekt

De Afghaanse president Ashraf Ghani bezwoer vanochtend Kunduz te heroveren. Hij zei dat de veiligheidsdiensten al begonnen zijn overheidsgebouwen te heroveren en dat 'versterkingen, inclusief speciale eenheden en commando's, ter plaatse of onderweg zijn'.

Volgens de president zijn de Taliban zware verliezen toegebracht en moet de natie weerstand bieden aan 'angst en terreur'.

Het is de vraag in hoeverre de uitspraken van de president betrouwbaar zijn. Volgens journalist Bilal Sarwary, die in contact staat met mensen in Kunduz, zitten de regeringstroepen vooralsnog alleen rond het vliegveld, niet in het centrum van de stad.

De Afghaanse president Ashraf Ghani Beeld epa

29 september 2015, 10:16

Grote gevolgen voor de economie

De aanval van de Taliban op Kunduz heeft ook grote gevolgen voor de economie van Afghanistan. Dat zegt de Afghaanse journalist Bilal Sarwary tegen de Volkskrant. 'Kunduz staat bekend als de brood- en fruitmand van Afghanistan. Er groeien meloenen, druiven en andere producten die onder meer naar buurland Tadzjikistan worden geëxporteerd. Die handel zal nu stil komen te liggen.'

Kunduz is met zijn 300 duizend inwoners een van de grootste en welvarendste steden van Afghanistan. De omliggende provincie is een van de belangrijkste graanschuren van het land. De regio is strategisch gelegen op een kruispunt dat Afghanistan verbindt met Pakistan, China en Centraal-Azië.

Een Afghaanse boer op een katoenveld in Kunduz. Beeld EPA

29 september 2015, 10:04

'Geen deal gesloten met de Taliban'

Er is geen deal gesloten tussen de Taliban en de Afghaanse regering over de aanval op Kunduz. Dat heeft Masoom Stanikzai, de Afghaanse minister van Defensie, gezegd volgens het lokale nieuwsstation TOLO. Hij wil daarmee de twijfels wegnemen die zijn ontstaan nadat militanten gisteren binnen een dag de stad wisten in te nemen.

De minister zegt verder dat er extra troepen naar de stad zijn gestuurd, maar dat 'dit tijd nodig heeft'.

De val van Kunduz is een grote tegenslag voor de Afghaanse regering en veiligheidstroepen. Het is het eerste stedelijke gebied dat de Taliban in handen kregen sinds in 2001 een einde werd gemaakt aan hun bewind over heel Afghanistan.

29 september 2015, 9:34

'Burgers zijn de grootste slachtoffers'

'Kunduz is als een mini-Mosul voor de Taliban', zegt Bilal Sarwary, een Afghaanse journalist in Kabul, via de telefoon tegen de Volkskrant. 'Ze hebben wapens, munitie, banken, juwelen en voertuigen zoals Humvees veroverd en hebben zich daarmee tot een enorm sterke kracht gemaakt in Kunduz.'

Sarwary, die 14 jaar voor de BBC werkte en momenteel onder meer verslag doet voor The Independent, staat in nauw contact met burgers in Kunduz. Burgerjournalistiek is op dit moment uitermate belangrijk, zegt hij. 'De Taliban hebben de belangrijkste communicatielijnen afgesneden. Telefoonmasten zijn neergehaald en radio- en tv-stations zijn vernietigd. De informatie die de overheid verspreidt is vaak niet waar. Ze doen het nu voorkomen alsof ze een belangrijk tegenoffensief zijn gestart om de Taliban te verdrijven. In werkelijkheid zitten de regeringstroepen alleen rondom het vliegveld, het centrum van de stad is nog volledig in handen van de Taliban.'

Volgens Sarwary is het op dit moment rustig in de stad. Er wordt sinds 3 uur 's nachts niet meer gevochten in het centrum. Wel vinden er hevige gevechten plaats in de buitenwijken van de stad. 'Er is een reële kans dat de gevechten in Kunduz overslaan naar de aangrenzende provincies', zegt Sarwary. 'Dat zou een domino-effect teweeg kunnen brengen en de chaos verder vergroten.'

Omdat de Taliban zich in het centrum van de drukbevolkte stad hebben verschanst, is het haast onmogelijk om de strijders vanuit de lucht te bestoken. 'De aanval die het Amerikaanse leger vanochtend uitvoerde, heeft volgens mijn bronnen geresulteerd in de dood van vier vrouwen en een man. Allen burgers. Zij zijn de grootste slachtoffers. Ze kunnen geen kant op en zitten opgesloten in hun huizen. De Taliban hebben de toegangswegen die naar de stad leiden afgesloten.'

Talibanstrijders posteren voor een voertuig van de VN, die ze hebben veroverd. Beeld ap
Afghaanse regeringstroepen arriveren in Kunduz om de strijd aan te gaan tegen de Taliban. Beeld reuters

29 september 2015, 9:05

Veel zwaargewonden in Kunduz

Sinds de aanval van de Taliban op de Afghaanse stad Kunduz opereren chirurgen van Artsen zonder Grenzen non-stop patiënten met schotwonden. De organisatie nam in de kliniek waar ze werkt al 102 gewonden op, van wie er zich 36 in kritieke toestand bevinden met ernstige buik- en hoofdwonden. Dat heeft Artsen zonder Grenzen vandaag meegedeeld.

De hulpverleners noemen de toestroom van gewonden ongekend. In de hele noordoostelijke regio van Afghanistan is de kliniek van Artsen zonder Grenzen de enige waar levensreddende zorg voor ernstige gewonden beschikbaar is.

Afghaanse troepen arriveren in Kunduz om de strijd tegen de Taliban aan te gaan. Beeld reuters

29 september 2015, 8:25

'Het zijn nog kinderen'

Hij is een doodgewone inwoner van Kunduz en de strijd om deze Afghaanse stad vindt plaats voor zijn raam. Als hij nu naar buiten kijkt, ziet hij meestal een lege straat: geen mens waagt zich buiten terwijl er wordt gevochten. Maar er zijn ook Talibanstrijders. Vluchtende ambtenaren. En honderden gevangenen die door de Taliban zijn vrijgelaten.

Lees hier het verslag van een inwoner uit Kunduz.

29 september 2015, 8:12

Nationale Veiligheidsraad bijeen

In de hoofdstad Kabul komt later vandaag de Nationale Veiligheidsraad bijeen om de val van Kunduz te bespreken. Het Rode Kruis deelde mee twee van zijn drie medewerkers in Kunduz te hebben geëvacueerd. Medewerkers van het kantoor van de Verenigde Naties in de stad werden al eerder naar veilig gebied overgebracht.

Kunduz is met driehonderdduizend inwoners een van de grootste en welvarendste steden van Afghanistan. De omliggende provincie is een van de belangrijkste graanschuren van het land. De regio is strategisch gelegen op een kruispunt dat Afghanistan verbindt met Pakistan, China en Centraal-Azië.

Afghaanse troepen bij het vliegveld in Kunduz. Beeld afp

29 september 2015, 7:54

Afghaanse overheid heeft gefaald

Het succes van de Taliban is gestoeld op het falen van de Afghaanse overheid. De provincie Kunduz, die gisteren in handen viel van de Taliban, is daarvan een sprekend voorbeeld. Een belangrijke factor daarin is de Afghaanse Lokale Politie (ALP), een vijf jaar geleden door de Amerikanen opgerichte eenheid die meer problemen creëert dan oplost.

Lees hier de analyse van Volkskrant-redacteur Rob Vreeken.

29 september 2015, 7:32

Luchtaanval Amerikaanse leger

Het Amerikaanse leger heeft vanochtend een luchtaanval uitgevoerd op Kunduz, ter ondersteuning van de Afghaanse troepen, die een tegenoffensief zijn begonnen om de Taliban te verdrijven.

De Amerikaanse kolonel Brian Tribus, woordvoerder van de NAVO-missie in Afghanistan, zegt dat de luchtaanval heeft plaatsgevonden om 'een bedreiging voor de troepenmacht te elimineren'. In de stad zijn echter geen buitenlandse militairen meer aanwezig. Of er meer luchtaanvallen volgen, is onduidelijk.

Afghaanse soldaten rijden in een Humvee Kunduz binnen. Beeld afp

29 september 2015, 6:33

Hoofdkwartier politie heroverd

Afghaanse regeringstroepen hebben vanochtend het hoofdkwartier van de politie en de provinciale gevangenis heroverd. Dat heeft een woordvoerder van de overheid gemeld. De opstandelingen lieten gisteren nog zeshonderd gedetineerden vrij uit diezelfde gevangenis, onder wie 144 van hun strijdmakkers.

Het Afghaanse ministerie van Defensie heeft in een verklaring laten weten dat regeringstroepen, die zich hebben verschanst rondom het vliegveld, de stad snel zullen heroveren. 'Nieuwe troepen zijn gearriveerd in Kunduz en de operatie is begonnen', aldus het ministerie.

In grote delen van de stad zijn de elektriciteit en de telefoonverbindingen uitgevallen.

Afghaanse politiemannen bereiden zich voor op een tegenaanval in Kunduz. Beeld reuters

29 september 2015, 6:30

Samenvatting

- Gisterochtend werd de aanval op de 300 duizend inwoners tellende provinciehoofdstad vanaf drie kanten ingezet. In de loop van de dag vielen steeds meer regeringsgebouwen en andere belangrijke locaties in de stad in handen van de opstandelingen. Zo ook de gevangenis, waaruit honderden gedetineerden werden vrijgelaten, onder wie veel opstandelingen.

- Twaalf uur na het begin van het offensief hadden de Taliban-strijders het centrale plein van Kunduz bereikt. Daar werd de witte vlag van de beweging gehesen. Portretten van Ashraf Ghani en andere leiders werden neergehaald.

- Artsen zonder Grenzen liet weten zeker honderd gewonden in behandeling te hebben.

- Kunduz, de hoofdstad van de gelijknamige provincie, werd sinds maanden belegerd door de Taliban. In het voorjaar sloeg het leger al eens een grote aanval af, het begin van het gebruikelijke voorjaarsoffensief van de Taliban.

- Volgens generaal Murad Ali Murad, vicechefstaf van het Afghaanse leger, hadden de Taliban voor de aanval van maandag versterkingen aangevoerd uit het noorden van het land. Ook kregen ze steun van buitenlandse strijders, onder wie leden van de Islamitische Beweging van Oezbekistan (IMU) en opstandelingen die eerder waren verjaagd uit het Pakistaanse grensgebied.

- Kunduz is de provincie waar Nederlandse militairen van 2010 tot 2013 Afghaanse politiemensen hebben opgeleid. De Nederlandse regering heeft nog niet gereageerd op de val van Kunduz-stad.

Gevangenen lopen door de straten nadat ze zijn bevrijd door de Taliban. Beeld afp
Een Talibanstrijder rijdt door Kunduz, een dag nadat de terreurbeweging de stad heeft overgenomen. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.