Teruglezen EU-top: 'Mislukken benoemingen geen ramp, wel jammer'

De EU-leiders onderhandelden vanavond over de poppetjes: wie krijgt welke toppositie in Brussel? Ook moesten de regeringsleiders beslissen over nieuwe sancties tegen Rusland vanwege de Oekraïne-crisis. We volgden de ontwikkelingen in Brussel op de voet. Lees ons verslag hieronder terug.

Angela Merkel wacht tot de groepsfoto is genomen op de EU-top.Beeld anp

01.55 uur: einde
Volgens premier Rutte was de EU-top van vanavond een noodzakelijke stap naar een volgende top, wanneer alle benoemingen afgehamerd kunnen worden. Dat moet dan zaterdag 30 augustus gebeuren. Dan zullen we de namen weten van de nieuwe EU-president, begrotingstsaar en de EU-buitenlandchef. En misschien ook wel een hele serie nieuwe leden van de Europese Commissie.

Vanavond en vannacht lukte het dus niet om tot een benoeming te komen. Ook de vooraf urgent geachte benoeming van een nieuwe buitenlandvertegenwoordiger kwam niet van de grond. Wel kondigden de regeringsleiders nieuwe, zwaardere sancties af tegen Rusland.

01.40 uur: 'beetje ongelukkig'
EU-president Van Rompuy noemt het 'een beetje ongelukkig', maar 'niet dramatisch' dat de regeringsleiders er niet uit zijn gekomen met de benoemingen. Het 'hele pakket' zal op de top op 30 augustus moeten worden goedgekeurd. Tot die tijd gaat het overleg over de benoemingen door.

Van Rompuy: 'Helaas hebben we vanavond geen overeenstemming bereikt maar dat is absoluut geen drama. Besluiten over belangrijke posities vergen nu eenmaal enige tijd. Je moet dan niet overhaast handelen. Ik weet zeker dat het ons 30 augustus wel lukt. Kijk naar het besluit over de meerjarenbegroting, dat had ook twee toppen nodig. Dit hoeft Juncker niet te hinderen bij het samenstellen van zijn team. Komende weken zullen alle landen hun kandidaten voor de Commissie voordragen. Juncker kan dan beginnen met het verdelen van de portefeuilles. Zodra de Hoge Vertegenwoordiger dan bekend is vallen alles stukjes op zijn plaats.'

01.20 uur: Reactie Rutte
Premier Rutte geeft nu een persconferentie. Hij noemt het 'geen ramp, wel jammer' dat het niet gelukt is iemand te benoemen voor een Europese topfunctie. Het is volgens de premier geen verloren avond geweest, want 'het was goed alle spelers even bij elkaar te hebben'. Volgens Rutte is er de afgelopen dagen 'veel gebeurd' en leidde de top tot 'extra druk op de besluitvorming'. Hij ziet deze avond als een opbouw naar de finale besluitvorming.

Op 30 augustus komen de regeringsleiders weer bij elkaar. De nieuwe Commissievoorzitter Juncker wil voor die tijd liefst zoveel mogelijk namen hebben van de nationale kandidaten voor de Europese Commissie. Rutte zegt dat hij gaat proberen 'zo lang mogelijk geheimzinnig te doen' over wie voor Nederland kandidaat is.

0.30 uur: Geen deal
Het is nu bevestigd: er komt geen deal meer over een van de topfuncties binnen de EU. Ook de nieuwe Hoge Vertegenwoordiger voor buitenlands beleid wordt pas tijdens de volgende EU-top benoemd, op 30 augustus.

De afkondiging van de nieuwe sancties tegen Rusland is dus het enige resultaat van deze EU-top, die eigenlijk in het teken van de banencarrousel had moeten staan.

De kandidatuur van de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Mogherini stuitte op weerstand van enkele Oost-Europese lidstaten. Die willen liever iemand uit hun eigen regio en denken dat Mogherini te slap is in de gesprekken met Rusland over de crisis in Oekraïne. De Litouwse president Dalia Grybauskaite verwoordde haar zorgen bij aankomst in Brussel als volgt: 'Ik steun alleen iemand die veel ervaring heeft, neutraal is en op zijn minst alle meningen over het conflict tussen Rusland en Oekraïne reflecteert. Ik steun niet iemand die pro-Kremlin is.'

00.00 uur: Merkel wordt vandaag 60 jaar
De Duitse bondskanselier Angela Merkel is jarig, ze wordt 60 jaar. Ze zal het waarschijnlijk niet heel erg vinden dat er vanavond geen besluiten meer genomen hoeven te worden over de topbenoemingen. Dan kan ze relatief vroeg naar huis.

De Britse premier Cameron, de Duitse Bondskanselier Merkel en premier Rutte.Beeld reuters

23.25 uur: deal over benoeming onwaarschijnlijk
Het is zeer onwaarschijnlijk dat er nog een deal gaat komen over een van de topbanen van de EU. Het plan is nu om eind augustus tijdens een nieuwe top een beslissing te nemen.

23.05 uur: conclusies over Oekraïne
De conclusies van het overleg over Oekraïne zijn openbaar gemaakt. Hier zijn ze. De Europese regeringsleiders veroordelen het geweld van de separatisten in Oekraïne en de onwil van Rusland de onlusten en de wapenhandel met de opstandelingen te stoppen. Als straf roepen de leiders de Europese Investeringsbank (EIB) op alle geplande investeringen in Rusland te schrappen. Eenzelfde oproep geldt voor de EU-leden van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling. Betrokken diplomaten ramen dat Rusland in totaal hierdoor 2 tot 3 miljard euro aan investeringen misloopt.

De regeringsleiders besloten verder de financiële tegoeden van een nieuwe groep Oekraïners en Russen te bevriezen, voor zover aanwezig in Europa. Eerder belandden al 72 mensen op deze zwarte lijst, hoeveel erbij komen wordt de komende dagen vastgesteld.

Lees hier ons nieuwsbericht over de sancties.

Er zijn ook conclusies over het conflict tussen Hamas en Israël, maar die zijn minder verstrekkend. De EU roept op tot de-escalatie en een diplomatieke oplossing.

23.00 uur: sancties tegen Rusland
Zeer waarschijnlijk zullen de regeringsleiders straks nieuwe sancties aankondigen tegen Moskou (zie onder). De Verenigde Staten doen vanavond hetzelfde. President Obama gaat het besluit over een kwartier toelichten.

Eerdere strafmaatregelen waren nog tegen personen en bedrijven gericht, maar de nieuwe Amerikaanse sancties gaan waarschijnlijk verder en zijn gericht op sectoren van de Russische economie. Volgens de bronnen worden onder meer sancties ingesteld tegen de Russische defensie-industrie. In een document van het Amerikaanse ministerie van financiën wordt onder andere de Gazprom Bank, de zakenbank van het staatsoliebedrijf, genoemd.

22.30 uur: eind augustus beslissen
Officieel zijn de regeringsleiders nog niet begonnen aan hun discussie over de 'topjobs' in de EU, maar in de wandelgangen wordt volop gespeculeerd over een nieuwe EU-vergadering eind augustus. In dat geval zou er vanavond geen beslissing worden genomen over de positie van de EU-buitenlandchef. Die benoeming heeft namelijk prioriteit. Geruzie en besluiteloosheid van de leiders over de 'EU-minister van Buitenlandse Zaken', tevens kernspeler van de Europese Commissie, belemmeren Juncker anders bij de samenstelling van de rest van zijn team, dat op 1 november moet aantreden.

Vanavond lijkt de Europese stoelendans dus vast te lopen.

22.15 uur: werkdiner begonnen
De EU-leiders hebben de sancties tegen Moskou besproken en zijn intussen begonnen aan het diner. Tijdens het eten wordt er doorgewerkt. Het volgende punt op de agenda: de prioriteiten voor de nieuwe Europese Commissie. De nieuwe Commissievoorzitter Juncker heeft hier een aantal voorstellen voor gedaan. Dit zijn ze:

-300 miljard euro nieuwe publieke en private investeringen de komende drie jaar om banen te creëren.
-Extra groei ter waarde van 250 miljard euro door liberalisering digitale markt: afschaffen nationale regels voor telecomaanbieders, auteurs- en gegevensbescherming.
-Europese welvaart moet meer gebaseerd zijn op maakindustrie. Aandeel auto-, luchtvaart-, chemische en farmaceutische industrie in Europees bruto binnenlands product moet van 16 naar 20 procent.
`-Niet morrelen aan begrotingsdiscipline, wel met souplesse de regels gebruiken.
-EU onderhandelt gezamenlijk met gas- en olierijke landen. Ambitieuzere doelen voor duurzame energie en energiebesparing.
-Aparte commissaris tegen onnodige Europese en nationale regels.
-Aparte commissaris voor handhaven rechtsstaat in EU-landen.
-Aanpak sociale dumping, geen beperking vrij verkeer werknemers.
-Trojka verdwijnt als toezichthouder op bijna failliete eurolanden.
-Handelsakkoord met VS dat voedselveiligheid garandeert en beschermt tegen claims van buitenlandse investeerders.
-Verplichte registratie lobbyisten in Brussel.

Jean-Claude Juncker bij aankomst in Brussel.Beeld belga

21.45 uur: problemen met buitenlandchef
De invulling van de vacature van Hoge Vertegenwoordiger (voor het buitenlands beleid van de EU), aanvankelijk toch prioriteit voor de agenda van vandaag, stuit al op problemen. De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Mogherini gooide de afgelopen weken hoge ogen dankzij een energieke lobby van de Italiaanse premier Renzi, haar partijgenoot. De Baltische lidstaten lieten echter weten grote nadelen te zien. Mogherini zou relatief onervaren zijn en een slappe houding aannemen jegens Moskou. De omvangrijke economische betrekkingen tussen Rusland en Italië zouden haar partijdig maken. De Litouwse president Dalia Grybauskaite verwoordde haar zorgen vandaag als volgt: 'Ik steun alleen iemand die veel ervaring heeft, neutraal is en op zijn minst alle meningen over het conflict tussen Rusland en Oekraïne reflecteert. Ik steun niet iemand die pro-Kremlin is.'

21.20 uur: misschien uitstel
Er klinken steeds meer geluiden vanuit de delegaties dat de regeringsleiders er voor gaan kiezen alle benoemingen uit te stellen, omdat er gewoon geen overeenstemming is. Het was aanvankelijk de bedoeling dat op zijn minst de nieuwe Hoge Vertegenwoordiger voor het Europees buitenlands beleid benoemd zou worden, maar ook dat gaat misschien niet door. Merkel zei bij aankomst al dat ze vanavond geen besluit verwachtte en dat ze liever later een besluit presenteert als over alle topfuncties duidelijkheid is. En we weten dat Merkel bijna altijd gelijk krijgt in EU-verband...

Merkel is morgen trouwens jarig, de bondskanselier wordt zestig. 'Merkel zal wel niet lang willen blijven hangen', grapt de EU-correspondent voor The Telegraph, Bruno Waterfield, op Twitter.

21.00 uur: groepsfoto
Eerder vanavond werd de traditionele groepsfoto genomen. EU-president Herman Van Rompuy twittert 'm zojuist naar zijn volgers.

De regeringsleiders zitten nu om de tafel, samen met de huidige Commissievoorzitter Barroso, de nieuw gekozen voorzitter Juncker en EU-president Van Rompuy. De voorzitter van het Europees Parlement, Martin Schulz, houdt op dit moment een persconferentie om zijn visie op de onderwerpen van vandaag te geven. De persconferentie is hier live te volgen. Schulz herhaalt zijn pleidooi voor een goede man-vrouw-verhouding in de nieuwe Europese Commissie. 'Het Europees Parlement kan geen Commissie goedkeuren waarin vrouwen niet afdoende zijn vertegenwoordigd.'

20.30 uur: overleg begonnen
De top is officieel begonnen. Voorafgaand aan de gezamenlijke vergadering, die twee uur later begon dan gepland, was er veel onderling overleg tussen landen. Het eerste onderwerp op de agenda: nieuwe sancties tegen Rusland. Daarna komen de vacatures aan bod. De vooruitzichten om de vacatures vanavond in te vullen waren bij het begin van de vergadering niet goed; er lijkt nog geen overeenstemming te zijn. Een betrokkene meldt dat de onderhandelingen vast zitten.

Meerdere leiders, onder wie premier Rutte en de Duitse bondskanselier Angela Merkel, waarschuwden dat het denkbaar is dat de leiders niet tot besluiten komen (zie onder). Persbureau Reuters meldt dat de onderhandelaars 'worstelen' met een 'pakket van topfuncties'.

Lees hier wie de favorieten zijn voor de openstaande topposities in de EU.

Vlak voor de vergadering begint: Herman Van Rompuy in gesprek met de Poolse premier Donald Tusk.Beeld afp

19.30 uur: sancties tegen Rusland?
Naar verwachting besluiten de leiders vanavond ook over nieuwe sancties tegen Rusland. Merkel zei bij aankomst al dat 'Rusland onvoldoende heeft gedaan aan de vrede in Oekraïne'. Ook de Britse premier Cameron noemde het niet respecteren van de territoriale integriteit van Oekraïne door Rusland 'onacceptabel'. 'We moeten vanavond een duidelijke boodschap uitsturen en duidelijke maatregelen nemen.'

Wat houden de sancties in? Waarschijnlijk gaat het om het tegenhouden van nieuwe miljardeninvesteringen in Rusland en het opschorten van samenwerkingsprojecten tussen Rusland en de EU. Beide zaken die Rusland geld gaan kosten. Ook wordt er gesproken over sancties tegen individuen; het bevriezen van financiële tegoeden.

19.15 uur: Merkel en Rutte
Ook Merkel zei bij aankomst niet zeker te weten of er vanavond een besluit gaat vallen over wie de openstaande vacatures gaan vervullen. Zij liet weten er de voorkeur aan te geven 'als we besluiten nemen dat er dan over alles duidelijkheid is'.

Premier Rutte wilde niks zeggen over de onderhandelingen. 'Omdat het beeld ook steeds verandert', aldus Rutte. Ook wilde de premier niks kwijt over de positie van Dijsselbloem. 'Omdat dit de kansen van Nederland vermindert.'

Of het vanavond tot een besluit komt, is maar de vraag. 'Het kan zelfs zijn dat we helemaal niet tot besluiten komen'', zei Rutte. Of dat de leiders alleen één benoeming doen. De premier vindt het geen schande als de EU meer tijd nodig zal hebben. 'Het is een ingewikkeld proces. Ik vind het nooit een ramp als dat niet in één keer gebeurt, dit soort besluiten.'

Rutte zei het niet erg te vinden dat het officiële overleg is uitgesteld tot 20.00 uur, omdat dit de mogelijkheid geeft om meer vooroverleg te voeren. Zo staat er een gesprekje met de Benelux-partners op het programma.

Merkel bij aankomst in Brussel.Beeld belga
Premier Rutte staat de pers te woord voor aanvang van de EU-top.Beeld anp

19.00 uur: intocht regeringsleiders
Een voor een worden de regeringsleiders nu afgezet bij de VIP-ingang van het Justus Lipsiusgebouw in Brussel. Bijna alle leiders beantwoorden bij aankomst vragen van journalisten. Veel aandacht gaat uit naar de Deense premier Helle Thorning-Schmidt, die het vaakst wordt genoemd als de nieuwe EU-president. Ze zei dit: 'Ik heb het al vaak gezegd en ik zeg het nu weer: ik ben blij om de premier van Denemarken te zijn. Er is nu nog geen kandidaat. De taak voor vanavond is dan ook een kandidaat te vinden die genoeg steun heeft. We zouden ook over kandidaten kunnen stemmen, maar dat heeft niet onze voorkeur, het is beter als er consensus is. Daarom kan het misschien wat langer duren. Ik weet dan ook niet of we er vanavond uitkomen.'

De Nederlandse commissaris Neelie Kroes (VVD) gaf gisteren publiekelijk haar steun voor Thorning-Schmidt als de opvolger van Herman Van Rompuy.

18.45 uur: speciale EU-top
Vanavond een ingelaste top voor de Europese regeringsleiders om te praten over een aantal topfuncties in de EU. Samen met de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie Juncker moeten de EU-leiders vanavond in ieder geval de nieuwe buitenlandvertegenwoordiger van de EU benoemen. Mogelijk komen ook de benoeming van de nieuwe EU-president en de komende begrotingstsaar aan bod. We zijn er de hele avond bij om verslag te doen. Lees hier alvast onze voorbeschouwing.

Het officiële programma begint om 20.00 uur, twee uur later dan gepland. dat is meestal een teken dat de vooronderhandelingen niet gladjes verlopen.

Vanavond wordt er overigens ook gesproken over mogelijke nieuwe sancties tegen Rusland vanwege de crisis in Oekraïne. Ook het conflict tussen Israël en Hamas staat op het programma.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden