Teruglezen: Debat MH17 - 'Nationale herdenking vliegtuigramp'

De forensische experts kregen vanochtend alweer geen toegang tot de rampplek in Oekraïne, terwijl het kabinet de onderzoeks- en repatriëringsmissie in drie weken wil afronden. Wat vindt de Tweede Kamer van de situatie in Oekraïne? Vanmiddag gingen de fracties in debat met minister Timmermans (Buitenlandse Zaken), minister Hennis (Defensie) en minister Opstelten (Veiligheid en Justitie). Lees hier het debat terug.

Minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten (L), Commandant der Strijdkrachten generaal Tom Middendorp en minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert tijdens het algemeen overleg over repatrieringsmissie in Oekraine Beeld anp

18.20 uur - Afgerond
Inmiddels is het debat afgerond en daarmee sluiten we ook dit liveblog.

17.50 uur - Hervat
Het debat is hervat. De aanwezige partijen spreken hun steun uit voor de missie. De SP, GroenLinks en het CDA vragen om duidelijkheid over sancties tegen Rusland.

17.40 - Pauze
Het debat gaat door tot 18.30 uur om alle vragen te beantwoorden. Er is nu een korte pauze.

17.30 - Opstelten
'De, NCTV, AIVD of MIVD hadden geen informatie over gevaar in Oost-Oekraïne voor luchtvaartmaatschappijen. Er zijn geen waarschuwingen gegeven dat vliegen boven het gebied onverantwoord was. British Airways en andere luchtvaartmaatschappijen die niet meer boven het gebied vlogen hebben hun eigen afweging gemaakt, zoals KLM nu de eigen afweging heeft gemaakt niet meer boven Irak te vliegen', zegt Opstelten.

'Als diensten als de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid informatie over mogelijke onveiligheid zouden hebben, zouden ze dit uiteraard doorgeven aan de betrokken instanties zoals luchtvaartmaatschappijen. Het opvolgen van de adviezen is echter de eigen verantwoordelijkheid', aldus Opstelten.

Op vragen van GroenLinks hoe reizigers kunnen worden geïnformeerd zegt Opstelten dat passagiers zelf de verantwoordelijkheid hebben om aan luchtvaarmaatschappij te vragen of over crisisgebied gevlogen wordt. 'De verantwoordelijkheid om hier antwoord op te geven ligt bij de luchtvaartmaatschappij, daar moet de overheid niet tussen zitten'.

17.15 - Opstelten
Minister Opstelten roept juristen op zich niet op te dringen aan nabestaanden van de slachtoffers van de vliegramp in Oekraïne. 'Formeel kan de overheid niets doen tegen advocaten die een slaatje uit de vliegramp willen slaan. Maar we zullen erbovenop zitten', zei Opstelten. De Vereniging van Letselschade Advocaten waarschuwde vandaag al op te passen met buitenlandse advocaten die hoge schadevergoedingen beloven. Volgens Opstelten zijn er nog geen echte signalen over 'ongewenste' juristen binnengekomen. De minister sprak al wel zijn afkeur uit over dit soort opdringerig gedrag.

17.02 - Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie)
Opstelten zegt over hulp bieden aan nabestaanden: 'Dat blijven we doen. Natuurlijk denken we ook na over nationale herdenking op termijn.'

Volgens Opstelten is het verzoek voor het leiding nemen bij het onderzoek naar de crash 'via Oekraïne bij Nederland gekomen.' Er zijn nog twintig andere nationaliteiten bij de ramp betrokken en volgens Opstelten 'wordt er internationaal goed samengewerkt in Hilversum'.

Van Tongeren (GroenLinks) wil weten of het traject naar de ambassades naar de families in andere landen van een soortgelijk niveau van zorgvuldigheid is als in Nederland. 'Dat wordt volgens de wettelijke procedures van dat land afgewikkeld. Het is onze taak om te zorgen dat het goed bij de betrokken ambassade terecht komt.'

Opstelten heeft vertrouwen in de Onderzoeksraad voor de veiligheid. 'Dat we nog niet op de crashsite zijn geweest, betekent niet dat we niets doen. We zijn heel druk bezig. We hebben er vertrouwen in hoe het gaat gebeuren, gezien de ervaring van de Veiligheidsraad en de reputatie die de raad internationaal kent', aldus Opstelten.

Minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten (L) en Commandant der Strijdkrachten generaal Tom Middendorp tijdens het algemeen overleg over repatriëringsmissie in Oekraïne. Beeld anp

16.25 - Minister Hennis (Defensie)
Volgens minister Hennis van Defensie is het nog geen uitgemaakte zaak dat Nederlandse marechaussees en politiemensen handvuurwapens gaan dragen in Oekraïne. Behalve de Oekraïense autoriteiten moeten ook de pro-Russische separatisten in het rampgebied hiervoor toestemming geven. Hennis hoopt dat er de komende dagen duidelijkheid over komt.

'Onderzoekers moeten zich voldoende senang en veilig voelen', zegt minister Hennis van Defensie. 'Maar om veilig te opereren, moeten we afspraken maken met Kiev en met de separatisten. Het is niet bedoeld om met wapens op te treden.'

'Het is een repatriëringsmissie met maar één doel: mensen terugbrengen naar hun nabestaanden', benadrukt Hennis. 'Waarom een rol voor Defensie? Omdat wij gewend zijn te opereren in een crisisgebied.'

Er is volgens de minister geen indicatie dat de Russische troepen die zich langs de grens hebben verzameld, zich tegen Nederland zouden keren.

'We blijven knokken voor toegang tot de rampplek en houden het belang van de nabestaanden steeds voor ogen.'

Minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert tijdens het algemeen overleg over repatrieringsmissie in Oekraine. Beeld anp

16.10 - Timmermans: 'Dit overstijgt zakelijke belangen'
'Het drama is niet meteen de aanleiding voor de stappen die we moeten nemen', zegt minister Timmermans, 'maar het maakt op gruwelijke wijze duidelijk dat we ons niet af kunnen wenden van dit conflict in het hart van Europa. Dit gaat om fundamentele veiligheidsvraagstukken, om politieke vraagstukken die zakelijke belangen overstijgen.'

'Zo langzamerhand zou de boodschap in Moskou moeten doordringen: we zijn op de verkeerde weg', zegt Timmermans. 'Moskou kiest voor zelf-isolatie.'

Timmermans benadrukt dat het sanctiepakket Van de Europese Unie is gebaseerd op het gedrag ten aanzien van Oekraïne en niets te maken heeft met het neerschieten van het vliegtuig. 'Rusland werkt daar goed aan mee, ze blokkeren ons werk in elk geval niet. De sancties hebben ook niets te maken met de vraag wie MH17 heeft neergeschoten - die zaak moet je gescheiden houden van de houding van Moskou ten aanzien van Oekraïne.'

Over alle hulp die op zoveel plekken door zoveel mensen wordt geleverd zegt Timmermans met een snik in de stem: 'Wat zijn we een ongelofelijk mooi land'.

15.35 - Minister Timmermans
Na de vragen van de Kamerleden is het nu de beurt aan minister Timmermans voor de beantwoording. Timmermans: 'We hebben vandaag wéér moeten vaststellen dat er nog een Nederlands slachtoffer is. Een meisje van twee, met een dubbele nationaliteit. Daarmee komt het totale aantal Nederlandse slachtoffers op 195 te liggen.'

'Wat we ook zouden doen: we kunnen de situatie in Oekraïne niet naar onze hand zetten. De complexiteit van deze situatie is uniek in de geschiedenis. '

'Hopelijk kan het Nederlandse team morgen wel de rampplek bezoeken. Misschien, misschien, misschien, zeg ik erbij. Ik heb inmiddels geleerd om een slag om de arm te houden.'

'Ik heb in niet mis te verstane bewoordingen aan Kiev duidelijk gemaakt dat een staakt-het-vuren zo breed mogelijk moet worden geinterpreteerd. Ze komen er niet met, 'Ja, op de rampplek is het veilig'. Nee, zeg ik dan, ze moeten er ook veilig kunnen komen. Maar Oekraïne is niet de bad guy. Daar is de situatie te complex voor.'

Beeld anp
Beeld anp

15.13 - Voor Nederland
Louis Bontes: 'Direct na de terreuraanslag had moeten worden ingegrepen. Toen al hadden alle slachtoffers en hun bezittingen moeten worden veiliggesteld. Wij zijn nog steeds voor een robuuste missie, bijvoorbeeld in de vorm van commandotroepen. '

'Er liggen nog steeds lichamen en slachtoffers, maar het kabinet heeft het al over een deadline. Na drie weken zouden we stoppen met zoeken? Dat is een klap in het gezicht van de nabestaanden. Ik vind het beschamend dat de minister van Defensie de afgelopen anderhalve week onzichtbaar was. Het kabinet gedraagt zich machteloos. Het is een vernedering.'

Beeld anp

15.07 - Partij voor de Dieren
'We zijn blij dat het kabinet ervoor heeft gekozen om geen gewapende missie te sturen. We moeten geen lont in het kruitvat stoppen.'

Over Nederlandse en Europese sancties zegt de Partij voor de Dieren: 'We zijn al langer voor sancties tegen Rusland, dat weet de minister van Buitenlandse zaken. We willen nu met name aandacht voor wapenexport.'

14.52 - Vragenronde GroenLinks
Liesbeth van Tongeren: 'Allereerst waardering voor het optreden van de regering in deze crisis. Ik wil graag weten: Waar zit nou de scheiding tussen deze missie en een militaire missie? Is een militaire missie nou volledig uitgesloten? Verder wil mijn fractie graag meer weten over Europese sancties tegen Rusland. Kijken we al naar Russische brievenbusfirma's op de Zuidas? Tot slot: media spelen een belangrijke rol in dit conflict. Doen we iets om de veiligheid van journalisten te garanderen?

Beeld anp

14.42 - Vragenronde D66
Sjoerdsma: 'Allereerst: Timmermans had de juiste woorden, op het juiste moment, op de juiste plek. Mijn complimenten daarvoor. Dan: de slachtoffers terughalen is prioriteit 1, prioriteit 2 en prioriteit 3. Het is terecht dat het kabinet niet heeft gekozen voor een gewapende missie, maar tegelijk is het zeer frustrerend om te zien dat we voor toegang tot de rampplek afhankelijk zijn van dezelfde separatisten die zeer waarschijnlijk verantwoordelijk zijn voor het neerhalen van het vliegtuig.'

'Wat zijn de afspraken over een staakt-het vuren eigenlijk waard? Vandaag is de Nederlandse missie niet eens naar het rampgebied vertrokken. Dat geeft een diep gevoel van machteloosheid. Wat is ons plan B als de situatie zo blijft? Hoe zorgen we dat onze mensen ter plekke meteen wegkunnen? Waarom is er in Nederland geen centraal waarschuwingsmechanisme voor vliegen over onveilige gebieden? Wat D66 betreft moet de Nederlandse en Europese houding ten opzichte van Rusland fundamenteel veranderen.

14.30 - Vragenronde CDA
CDA-Kamerlid Pieter Omzigt: 'Welke onderzoeksvraag hanteert de Onderzoeksraad in Oekraïne? Bekijken zij ook wie schuldig is? Kent u de aard van de gesprekken die president Obama gisteren met andere landen had? Wat wil Amerika precies?

Over het leveren van wapens aan Rusland zegt hij: 'Hoe gaan we voorkomen dat Poetin over een paar weken op een nieuw Frans vliegdekschip zit?'

14.25 - Vragenronde SP
Jasper van Dijk vraagt zich af: 'Is een staakt-het vuren in Oekraïne haalbaar, of is dit een 'mission impossible'?' Ook wil hij weten hoe voortaan wordt voorkomen dat luchtvaartmaatschappijen over onveilige gebieden blijven vliegen. 'Erkent u dat de overheid hier een taak heeft? En zo niet, wie heeft dan de taak om luchtvaartmaatschappijen te waarschuwen?'

14.15 - Vragenronde PvdA
Tweede Kamerlid Servaes (PvdA) prijst 'energie, diplomatieke vaardigheden en precies op goede moment kiezen van goede woorden' van Timmermans. 'Ik ben normaal gesproken zorgvuldig met het complimenteren van politici van mijn eigen politieke kleur, dat staat toch ietwat potsierlijk. Maar ik wilde dat hier toch even doen.'

Hij vraagt zich af: 'Kan het kabinet zich inspannen om het voortouw te nemen, zodra de klus geklaard is, om een stevige EU-reactie te formuleren tegen Rusland?'

Dan richt hij zich even tot de nabestaanden. 'Niet alleen ik als woordvoerder maar alle 38 leden van mijn fractie leven intens met u mee.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden